యావత్తడాగే తోయాని తావద్యాదాంసి తేషు చ
ఒక చెరువులో నీళ్లు ఉన్నంతకాలం, అందులో జీవులు ఉండిపోతాయి.
త్వం దేవానామీశ్వరోఽసి కామినీనాం చ వాఞ్ఛితః
నీవు దేవతలకు అధిపతి, మహిళలకు కోరినవాడవు.
యువానం రసికం శాన్తం సువేషం సున్దరం ప్రియమ్
యువకుడు, ఆనందంలో నిపుణుడు, ప్రశాంతుడు, బాగుగా అలంకరించుకున్నవాడు, అందమైనవాడు, ప్రియమైనవాడు—
దుశ్శీలం రోగిణం వృద్ధం రతిశక్తివియోజితమ్
చెడు స్వభావం లేని, రోగం లేని, వృద్ధుడు కాని, కామశక్తి లేని వాడు కాని—
కా మూఢా న చ వాఞ్ఛన్తి త్వామేవం గుణసాగరమ్
ఇలాంటి గుణాల సముద్రమైన నిన్ను ఏ మూర్ఖ స్త్రీ కోరదు చెప్పు?
ఇత్యుక్త్వా సస్మితా సా చ తం పపౌ వక్రచక్షుషా
ఇలా చెప్పి, నవ్వుతూ, ఆమె అతనిని వంకచూపులతో చూచింది.
జ్ఞాత్వా భావం స్మరార్త్తాయాః స్మరశాస్త్రవిశారదః
ఆమె మనసులోని భావాన్ని తెలుసుకున్న, ప్రేమశాస్త్రంలో నిపుణుడైన వాడు,
చుచుమ్బ రహసి ప్రౌఢాం నగ్నాం చ సుభగాం వరామ్
రహస్యంగా, పక్కన ఉన్న, నగ్నంగా, అందమైన ఆమెను ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
నానాప్రకారశృఙ్గారాద్విపరీతాదికాన్మునే
వివిధ రకాల ప్రేమక్రీడలతో, విపరీతాది విధానాలతో, ఓ మునివరా,
తౌ కామాహితచిత్తౌ నో బుబుధాతే దివానిశమ్
ఆ ఇద్దరూ కామంలో లీనమై, పగలు రాత్రి అనే తేడా తెలియకుండాపోయారు.
స చ కృత్వా స్థలే క్రీడాం తయా సహ సురేశ్వరః
ఆ దేవేంద్రుడు ఆమెతో భూమిపై ఆటలు ఆడాడు.
స చకార జలక్రీడాం తయా సహ ముదా క్షణమ్
తరువాత, ఆనందంగా కొంతసేపు ఆమెతో నీటిలో కూడా క్రీడలు చేశాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే తేన వర్త్మనా మునిపుంగవః
అంతలో, అదే మార్గంలో గొప్ప ముని అక్కడికి వచ్చాడు.
తం చ దృష్ట్వా మునీన్ద్రం చ దేవేన్ద్రః స్తబ్ధమానసః
ఆ మునీశ్వరుడిని చూసి, దేవేంద్రుడు హఠాత్తుగా గుండె గుబురుగా అయ్యాడు.
పారిజాతప్రసూనం యద్దత్తం నారాయణేన వై
నారాయణుడు ఇచ్చిన పారిజాతపు పువ్వు
దత్త్వా పుష్పం మహాభాగస్తమువాచ కృపానిధిః
ఆ పువ్వు ఇచ్చిన తరువాత, దయామయుడు ఆ మహాభాగుడిని ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ మూర్ధ్నీదం యస్య దేవేన్ద్ర జయస్తస్యైవ సర్వతః
దుర్వాసా ఇలా అన్నాడు: దేవేంద్రా, ఇది ఎవరి తలపై ఉంచితే, ఆయనే అన్ని విధాలా విజయం పొందుతాడు.
పురఃపూజా చ సర్వేషాం దేవానామగ్రణీర్భవేత్। తచ్ఛాయేవ మహాలక్ష్మీర్న జహాతి కదాఽపి తమ్
అతడు అందరు దేవతల్లో ముందుగా పూజింపబడతాడు; మహాలక్ష్మి ఒక్క క్షణం కూడా అతనిని వదలదు.
భక్త్యా మూర్ధ్ని న గృహ్ణాతి యోఽహంకారేణ పామరః ఇత్యుక్త్వా శంకరాంశశ్చ హ్యగమచ్ఛంకరాలయమ్
ఎవరైనా భక్తితో తలపై పెట్టుకోకుండా అహంకారంతో తీసుకుంటే, అతడు దుర్మార్గుడు అవుతాడు; ఇలా చెప్పి శంకరాంశుడు శంకరుని ఆలయానికి వెళ్లిపోయాడు.
తత్స రమ్భాంతికే తిష్ఠంశ్చిక్షేప గజమస్తకే
ఆయన రంభా దగ్గర నిలబడి, ఆ పువ్వును ఏనుగు తలపై ఉంచాడు.
పుంశ్చలీ యోగ్యమిచ్ఛన్తీ నాపరం చఞ్చలాఽధమా
ఆ వేశ్య యోగ్యుడైన పురుషుడిని కోరుతూ, చంచలంగా, నీచంగా ఉండి, మరొకరిని ఆశించలేదు.
ప్రవివేశ మహారణ్యం తం నిక్షిప్య స్వతేజసా
తన తేజంతో దానిని అక్కడే వదిలి, అతడు గొప్ప అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
సాఽతో బభూవ వశగా యోషిజ్జాతిః సుఖార్థినీ
అప్పటినుంచి ఆమె వశమైంది; సుఖాన్ని కోరే స్త్రీజాతి నియంత్రణలోకి వచ్చింది.
హరిస్తన్మస్తకం ఛిత్త్వా యోజయామాస బాలకే గజాస్యయోజనాయాశ్చ కారణం పాపనాశనమ్
హరి ఆ తలను విడదీసి, బాలుడి తలకూ కలిపాడు; ఏనుగు తల కలిపిన కారణం పాపం నశించడమే.
నారద ఉవాచ బభూవుస్తద్రహస్యం చ గోపనీయం సుదుర్లభమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ రహస్యము దాగిపోయింది, దాన్ని పొందడం చాలా కష్టం అయింది.
కథం వా ప్రాపురేతే తాం కమలాం జగతాం ప్రసూమ్
ఈ వారు ఆ కమలాన్ని, లోకాల పువ్వును ఎలా పొందారు?
నారాయణ ఉవాచ భ్రష్టశ్రీర్దైన్యయుక్తశ్చ స జగామామరావతీమ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: శ్రీహీనుడై, దుఃఖంతో ఉన్నవాడు అమరావతికి వెళ్లాడు.
తాం దదర్శ నిరానన్దో నిరానన్దాం పురీం మునే
ఆయన ఆమెను ఆనందం లేకుండా చూసాడు; మునీశ్వరా, ఆ నగరమూ ఆనందం లేకుండా ఉంది.
ఇతి శ్రుత్వా దూతముఖాజ్జగామ గురుమన్దిరమ్
దూత మాట విని, అతడు గురు మందిరానికి వెళ్లాడు.
గత్వా ననామ తం శక్రః సురైః సార్ద్ధం తథా గురుః
అక్కడికి వెళ్లి, శక్రుడు దేవతలతో కలిసి నమస్కరించాడు; అలాగే గురువూ నమస్కరించాడు.