బాలకస్య చ తస్యైవ మఙ్గలం మఙ్గలే దినే పూజ్యానామధికో బాలస్తేనోపబర్హణాభిధః
శుభదినాన ఆ బాలుడికి మంగళకార్యాలు జరిగాయి. అతడు పెద్దవారిని మించిపోయాడు, అందుకే అతనికి ఉపబర్హణుడు అనే పేరు పెట్టారు.
సౌతిరువాచ గన్ధర్వరాజః ప్రదదౌ బ్రాహ్మణేభ్యో ముదాఽన్వితః
సౌతి ఇలా అన్నాడు: గంధర్వరాజు ఆనందంతో బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చాడు.
ఉపబర్హణస్తు కాలేన హరేర్మన్త్రం సుదుర్లభమ్
కాలక్రమంలో ఉపబర్హణుడు హరిదేవుని అపురూపమైన మంత్రాన్ని పొందాడు.
ఏకదా గణ్డకీతీరే తం చ సమ్ప్రాప్తయౌవనమ్
ఒకసారి, గండకీ నది తీరంలో అతడు యవ్వనాన్ని సంపూర్ణంగా పొందాడు.
తాశ్చ తీవ్రం తపః కృత్వా ప్రాణాన్సంత్యజ్య యోగతః
వారు తీవ్రమైన తపస్సు చేసి, యోగబలంతో ప్రాణాలను విడిచారు.
ఉపబర్హణగన్ధర్వం తాశ్చ తం వవ్రిరే పతిమ్
ఆ స్త్రీలు ఉపబర్హణుడు గంధర్వుని తమ భర్తగా ఎంచుకున్నారు.
గృహీత్వా తాశ్చ గన్ధర్వో యువా సుస్థిరయౌవనః
ఆ యువకుడు గంధర్వుడు, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా ఉండి, వారిని భార్యలుగా స్వీకరించాడు.
తతోఽపి సుచిరం రాజ్యం కృత్వా తాభిః సహానిశమ్
ఆ తరువాత, అతడు వారితో కలిసి ఎంతో కాలం రాజ్యం పరిపాలించాడు.
దృష్ట్వా స రమ్భారమ్భోరునర్తనే కఠినం స్తనమ్
రంభా నాట్యంలో ఆమె దృఢమైన వక్షస్సు ఊగిపడటాన్ని చూసి,
ద్రుతం తత్యాజ సఙ్గీతం మూర్చ్ఛాం ప్రాప సభాతలే
అతడు వెంటనే పాట ఆపేసి, సభామధ్యలో అపస్మారక స్థితిలో పడిపోయాడు.
వ్రజ త్వం శూద్రయోనిం చ గాన్ధర్వీం తనుముత్సృజ ।। 1.13.
వెళ్ళిపో, నీవు ఇప్పుడు శూద్రులలో జన్మించు. గంధర్విణిగా ఉన్న రూపాన్ని విడిచిపెట్టు.
వినా విపత్తేర్మహిమా పుంసాం నైవ భవేత్సుత
బాధలు లేకుండా, మనుషుల్లో గొప్పతనం కలగదు, కుమారా.
ఇత్యేవముక్త్వా స విధిరగచ్ఛత్పుష్కరాద్ గృహమ్
ఇలా చెప్పి ఆ సృష్టికర్త పుష్కరాన్ని విడిచి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
మూలాధారం స్వాధిష్ఠానం మణిపూరమనాహతమ్
మూలాధారం, స్వాధిష్ఠానం, మణిపూరం, అనాహతం,
ఇడాం సుషుమ్నాం మేధాం చ పిఙ్గలాం ప్రాణహారిణీమ్
ఇడ, సుషుమ్న, మేధ, ప్రాణాన్ని మోయు పింగళా,
విశుద్ధాం చ నిరుద్ధాం చ వాయుసంచారిణీం తథా
విశుద్ధ, నిరుద్ధ, అలాగే వాయువు సంచరించే నాడి,
బుద్ధిసంచారిణీం చైవ జ్ఞానజృమ్భనకారిణీమ్
బుద్ధి ప్రవాహం కలిగించే, జ్ఞానం విస్తరించే నాడిని కూడా,
ఏతాః షోడశధా నాడీర్భిత్త్వా వై హంసమేవ చ
ఈ పదహారు నాడులను, అలాగే హంసను చీల్చి,
స్థిత్వా ముహూర్తమాత్మానమాత్మన్యేవ యుయోజ హ
ఒక క్షణం ఆత్మను ఆత్మలో ఏకత చేయగా అక్కడే నిలిచాడు.
వీణాం త్రితన్త్రీం దుష్ప్రాప్యాం వామస్కన్ధే నిధాయ చ
మూడు తంతులు ఉన్న, దొరకడం కష్టం అయిన వీణను ఎడమ భుజంపై పెట్టాడు.
సంజల్పన్పరమం బ్రహ్మ వేదసారం పరాత్పరమ్ 1.13.
వేదసారమైన పరమబ్రహ్మను, అత్యున్నతమైనదాన్ని ఉచ్చరించాడు.
ప్రాచ్యాం కృత్వా శిరఃస్థానం పశ్చిమే చరణద్వయమ్
తలను తూర్పు వైపుకు, రెండు కాళ్లను పడమర వైపుకు ఉంచాడు.
గన్ధర్వరాజస్తం దృష్ట్వా భార్య్యయా సహ తత్క్షణమ్
ఆ సమయంలో తన భార్యతో కలసి అతన్ని గంధర్వరాజు చూశాడు.
పత్న్యశ్చ బాన్ధవాః సర్వే విలప్య రురుదుర్భుశమ్
భార్యలు, బంధువులు అందరూ విలపిస్తూ బాగా ఏడ్చారు.
పఞ్చాశద్యోషితాం మధ్యే ప్రధానా మహిషీ చ యా
అయిదువందల మంది స్త్రీల మధ్యలో, ప్రధాన రాణి,
ఉచ్చై రురోద సా తీవ్రం కాన్తం కృత్వా చ వక్షసి
ఆమె గట్టిగా, తీవ్రమైన బాధతో, తన ప్రియుడిని ఒడిలోకి తీసుకుని ఏడ్చింది.
మాలావత్యువాచ దర్శనం దేహి మాం బన్ధో నిమగ్నాం శోకసాగరే
మాలావతి ఇలా చెప్పింది: 'స్నేహితా, నేను శోకసాగరంలో మునిగిపోతున్నాను. నాకు ఒక్కసారి దర్శనం కలిగించు.'
విస్రమ్భకే సువసనే రమ్యే చన్దనకాననే
ఆప్యాయతతో, అందమైన వస్త్రాలు ధరించి, సుందరమైన చందనవనంలో,
చన్దనాచలసాన్నిధ్యే చారుచన్దనకాననే
చందనాచల పర్వతానికి దగ్గరగా, ఆ అందమైన చందనవనంలో,
గన్ధమాదనశైలైకదేశే రమ్యే నదీతటే
గంధమాదన పర్వతంలోని ఒక సుందరమైన ప్రదేశంలో, నది ఒడ్డున,