సాలోక్యసార్ష్టిసామీప్యసాయుజ్యం శ్రీహరేరపి
శ్రీహరిదేవుని లోకంలో నివాసం, ఐశ్వర్యం, సమీపం, ఏకత్వం అయినా —
శశ్వత్తత్ర దృఢా భక్తిర్హరిదాస్యం సుదుర్లభమ్
అక్కడ శాశ్వతమైన దృఢమైన భక్తి, హరిదాసునిగా ఉండటం చాలా అరుదైనది.
తద్దాస్యం వైష్ణవసుతం దేహి కల్పతరో వరమ్
కల్పవృక్షమా, నన్ను విష్ణువు కుమారుని సేవకుడిగా చేయమని కోరుతున్నాను. ఈ వరం ఇవ్వు.
న దాస్యసీదం చేచ్ఛమ్భో వరం దుష్కృతినం చ మామ్
ఓ శంభూ, ఈ వరం ఇవ్వకపోతే, నన్ను పాపి చేయి.
గన్ధర్వవచనం శ్రుత్వా తమువాచ కృపానిధిః
గంధర్వుని మాటలు విని, కరుణామయుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
శ్రీశంకర ఉవాచ చిరాయుషం చ గుణినం శశ్వత్సుస్థిరయౌవనమ్ ।। 1.12.
శ్రీశంకరుడు ఇలా అన్నాడు: అతడు దీర్ఘాయువు కలవాడవ్వాలి, మంచి లక్షణాలు కలవాడవ్వాలి, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా ఉండాలి, స్థిరంగా ఉండాలి.
జ్ఞానినం సున్దరవరం గురుభక్తం జితేన్ద్రియమ్
అతడు జ్ఞానవంతుడవ్వాలి, అందగాడవ్వాలి, గురువుకు భక్తుడవ్వాలి, ఇంద్రియాలను జయించినవాడవ్వాలి.
ఇత్యుక్త్వా శంకరస్తస్మాజ్జగామ స్వాలయం మునే
ఇలా చెప్పి, శంకరుడు అక్కడినుంచి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు, ఓ మునీ.
ప్రఫుల్లమానసాః సర్వే మానవాః సిద్ధకర్మణః
అందరూ మనుషుల హృదయాలు ఆనందంతో వికసించాయి; వారు తాము కోరినది సాధించారు.
సుషావ పుత్రం సా వృద్ధా పర్వతే గన్ధమాదనే
ఆ వృద్ధురాలు గంధమాదన పర్వతంపై కుమారుడిని ప్రసవించింది.
బాలకస్య చ తస్యైవ మఙ్గలం మఙ్గలే దినే పూజ్యానామధికో బాలస్తేనోపబర్హణాభిధః
శుభదినాన ఆ బాలుడికి మంగళకార్యాలు జరిగాయి. అతడు పెద్దవారిని మించిపోయాడు, అందుకే అతనికి ఉపబర్హణుడు అనే పేరు పెట్టారు.
సౌతిరువాచ గన్ధర్వరాజః ప్రదదౌ బ్రాహ్మణేభ్యో ముదాఽన్వితః
సౌతి ఇలా అన్నాడు: గంధర్వరాజు ఆనందంతో బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చాడు.
ఉపబర్హణస్తు కాలేన హరేర్మన్త్రం సుదుర్లభమ్
కాలక్రమంలో ఉపబర్హణుడు హరిదేవుని అపురూపమైన మంత్రాన్ని పొందాడు.
ఏకదా గణ్డకీతీరే తం చ సమ్ప్రాప్తయౌవనమ్
ఒకసారి, గండకీ నది తీరంలో అతడు యవ్వనాన్ని సంపూర్ణంగా పొందాడు.
తాశ్చ తీవ్రం తపః కృత్వా ప్రాణాన్సంత్యజ్య యోగతః
వారు తీవ్రమైన తపస్సు చేసి, యోగబలంతో ప్రాణాలను విడిచారు.
ఉపబర్హణగన్ధర్వం తాశ్చ తం వవ్రిరే పతిమ్
ఆ స్త్రీలు ఉపబర్హణుడు గంధర్వుని తమ భర్తగా ఎంచుకున్నారు.
గృహీత్వా తాశ్చ గన్ధర్వో యువా సుస్థిరయౌవనః
ఆ యువకుడు గంధర్వుడు, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా ఉండి, వారిని భార్యలుగా స్వీకరించాడు.
తతోఽపి సుచిరం రాజ్యం కృత్వా తాభిః సహానిశమ్
ఆ తరువాత, అతడు వారితో కలిసి ఎంతో కాలం రాజ్యం పరిపాలించాడు.
దృష్ట్వా స రమ్భారమ్భోరునర్తనే కఠినం స్తనమ్
రంభా నాట్యంలో ఆమె దృఢమైన వక్షస్సు ఊగిపడటాన్ని చూసి,
ద్రుతం తత్యాజ సఙ్గీతం మూర్చ్ఛాం ప్రాప సభాతలే
అతడు వెంటనే పాట ఆపేసి, సభామధ్యలో అపస్మారక స్థితిలో పడిపోయాడు.
వ్రజ త్వం శూద్రయోనిం చ గాన్ధర్వీం తనుముత్సృజ ।। 1.13.
వెళ్ళిపో, నీవు ఇప్పుడు శూద్రులలో జన్మించు. గంధర్విణిగా ఉన్న రూపాన్ని విడిచిపెట్టు.
వినా విపత్తేర్మహిమా పుంసాం నైవ భవేత్సుత
బాధలు లేకుండా, మనుషుల్లో గొప్పతనం కలగదు, కుమారా.
ఇత్యేవముక్త్వా స విధిరగచ్ఛత్పుష్కరాద్ గృహమ్
ఇలా చెప్పి ఆ సృష్టికర్త పుష్కరాన్ని విడిచి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
మూలాధారం స్వాధిష్ఠానం మణిపూరమనాహతమ్
మూలాధారం, స్వాధిష్ఠానం, మణిపూరం, అనాహతం,
ఇడాం సుషుమ్నాం మేధాం చ పిఙ్గలాం ప్రాణహారిణీమ్
ఇడ, సుషుమ్న, మేధ, ప్రాణాన్ని మోయు పింగళా,
విశుద్ధాం చ నిరుద్ధాం చ వాయుసంచారిణీం తథా
విశుద్ధ, నిరుద్ధ, అలాగే వాయువు సంచరించే నాడి,
బుద్ధిసంచారిణీం చైవ జ్ఞానజృమ్భనకారిణీమ్
బుద్ధి ప్రవాహం కలిగించే, జ్ఞానం విస్తరించే నాడిని కూడా,
ఏతాః షోడశధా నాడీర్భిత్త్వా వై హంసమేవ చ
ఈ పదహారు నాడులను, అలాగే హంసను చీల్చి,
స్థిత్వా ముహూర్తమాత్మానమాత్మన్యేవ యుయోజ హ
ఒక క్షణం ఆత్మను ఆత్మలో ఏకత చేయగా అక్కడే నిలిచాడు.
వీణాం త్రితన్త్రీం దుష్ప్రాప్యాం వామస్కన్ధే నిధాయ చ
మూడు తంతులు ఉన్న, దొరకడం కష్టం అయిన వీణను ఎడమ భుజంపై పెట్టాడు.