సంప్రార్థితః సభాసద్భిః శివాం బోధయితుం తదా
అప్పుడు సభలో ఉన్నవారు శివాని మేలుకోబెట్టమని కోరారు.
శ్రీమహాదేవ ఉవాచ సామ్ప్రతం చేతనం కృత్వా మదీయం వచనం శృణు
శ్రీమహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: "ఇప్పుడు నీవు మళ్ళీ చైతన్యం పొందిన తరువాత, నా మాటలు విను."
శివః శివాం తామిత్యుక్త్వా శుష్కకణ్ఠౌష్ఠతాలుకామ్
శివుడు శివానితో ఇలా చెప్పి, గొంతు, పెదాలు, నోరు ఎండిపోయినవాడయ్యాడు.
హితం సత్యం మితం సర్వం పరిణామసుఖావహమ్
ప్రతి పని మంచి, నిజమైనది, మితమైనదిగా ఉంటే చివరికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
శృణు దేవి ప్రవక్ష్యామి యద్వేదేన నిరూపితమ్
దేవీ, విను. వేదంలో చెప్పినదాన్ని నేను నీకు వివరించబోతున్నాను.
సర్వేషాం కర్మ్మణాం దేవి సారభూతా చ దక్షిణా
దేవీ, అన్ని పనులలోను అసలు సారం దక్షిణానే.
దైవం వా పైతృకం వాఽపి నిత్యం నైమిత్తికం ప్రియే దాతా చ కర్మ్మణా తేన కాలసూత్రం వ్రజేద్ధ్రువమ్
దైవమైనా, పితృకర్మ అయినా, నిత్యమైనా, ప్రత్యేకమైనా, ప్రియమైనవాడా, దానం ఇచ్చే వాడు ఆ పనివల్ల కాలసూత్రాన్ని తప్పక పొందుతాడు.
అథాన్తే దైన్యమాప్నోతి శత్రుణా పరిపీడితః
చివరికి, శత్రువు బాధించి, అతడు దుఃఖంలో పడిపోతాడు.
తన్ముహూర్తే వ్యతీతే తు దక్షిణా ద్విగుణా భవేత్
ఆ సమయం దాటి పోతే, దక్షిణా రెట్టింపు చేయాలి.
మాసే పఞ్చశతఘ్నా స్యాత్షణ్మాసే తచ్చతుర్గుణా
ఒక నెలయితే అయిదువందల రెట్లు ఇవ్వాలి; ఆరు నెలలు అయితే దాని నాలుగు రెట్లు ఇవ్వాలి.
దాతా చ నరకం యాతి యావద్వర్షసహస్రకమ్ ధర్మో నష్టో భవేత్తస్య ధర్మ్మహీనే చ కర్మ్మణి
దాత వేలు సంవత్సరాలు నరకంలో పడతాడు; అతని పుణ్యం పోతుంది, పుణ్యం లేనివాడికి కర్మ కూడా నశిస్తుంది.
బ్రహ్మోవాచ ధర్మే నష్టే చ ధర్మజ్ఞే తస్య కర్తా వినశ్యతి
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: ధర్మం పోయినప్పుడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు లేనప్పుడు, ఆ పని చేసే వాడు నశిస్తాడు.
ధర్మ ఉవాచ మయి స్థితే మహాసాధ్వి సర్వం భద్రం భవిష్యతి
ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఉన్నంతవరకు, ఓ మహాసాధ్వీ, అన్నీ మంచిగానే జరుగుతాయి.
దేవా ఊచుః వయం తవ వ్రతే పూర్ణే కుర్మస్త్వాం పూర్ణమానసామ్
దేవతలు ఇలా అన్నారు: నీ వ్రతం పూర్తయినందుకు, మేము నిన్ను సంతృప్తిగా చేస్తాము.
మునయ ఊచుః స్థితేష్వస్మాసు ధర్మజ్ఞే కిమభద్రం భవిష్యతి
మునులు ఇలా అడిగారు: మేము ధర్మాన్ని తెలిసినవాళ్లం ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, అపశకునం ఎలా సంభవించగలదు?
సనత్కుమార ఉవాచ సుచిరం సంచితస్యాపి స్వాత్మనస్తపసః ఫలమ్
సనత్కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: ఎంతకాలంగా కూడిన తపస్సు అయినా, దాని ఫలం వెంటనే దక్కదు.
కర్మణ్యదక్షిణే సాధ్వి యాగస్యాహం తు తత్ఫలమ్
ఓ సద్గుణాలవల్లభే! దక్షిణా లేకుండా చేసిన యాగానికి, ఆ ఫలం యాగానికే చెందుతుంది అని నేను చెబుతున్నాను.
పార్వత్యువాచ కిం పుత్రేణ చ ధర్మేణ యత్ర భర్త్తా చ దక్షిణా
పార్వతీ దేవి ఇలా అడిగింది: భర్తే దక్షిణగా ఉన్న చోట, కొడుకు లేదా ధర్మం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?
వృక్షార్చనే ఫలం కిం వై యది భూమిర్న చార్చ్యతే
భూమిని గౌరవించకుండా, వృక్షాన్ని పూజించడం వల్ల ఏమి ఫలం వస్తుంది?
ప్రాణాస్త్యక్తాః స్వేచ్ఛయా చేద్దేహైస్స్యాత్కిం ప్రయోజనమ్
మనిషి తన ఇష్టానుసారం ప్రాణాలను వదిలేస్తే, ఆ శరీరం ఎందుకు అవసరం?
శతపుత్రసమః స్వామీ సాధ్వీనాం చ సురేశ్వరాః
ఓ దేవేంద్రా! సతీమంతులకూ భర్త వందమంది కుమారులంత విలువైనవాడు.
భర్తుర్వంశశ్చ తనయః కేవలం భర్తృమూలకః
భర్త వంశమూ, కుమారుడూ — రెండూ కూడా భర్త నుంచే ఉద్భవిస్తాయి.
శ్రీవిష్ణురువాచ నష్టే ధర్మే చ ధర్మిష్ఠే స్వామినా కిం సుతేన వా
శ్రీ విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ధర్మం పోయినప్పుడు, ధర్మవంతుడైనా, కొడుకు లేదా భర్త వల్ల ఏమి లాభం?
బ్రహ్మోవాచ సత్యం సంకల్పితం కర్మ న తు భ్రష్టం కురు వ్రతమ్
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: నిజంగా, మనసులో నిర్ణయించుకున్న పనిని చేయాలి; విఫలమైన వ్రతాన్ని వదలవద్దు.
పార్వత్యువాచ తద్యస్యాస్తీతి స స్వామీ వేదజ్ఞ శృణు మద్వచః
పార్వతీ ఇలా అన్నది: ఎవరి సొంతమో ఆమె, అతడే ఆమె భర్త. వేదాలు తెలిసినవాడా, నా మాట విను.
తస్య దాతా సదా స్వామీ న చ స్వస్వామితాం లభేత్
ఇచ్చే వాడే ఎప్పుడూ యజమాని; తానే స్వంతం చేసుకున్నట్టు ఎవరూ యజమానిత్వాన్ని పొందలేరు.
ధర్మ్మ ఉవాచ దమ్పతీ ధ్రువమేకాఙ్గౌ ద్వయోర్దానే ద్వకౌ సమౌ
ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: భార్యాభర్తలు ఒకే శరీరంలా; ఇద్దరినీ ఇచ్చినప్పుడు, ఇద్దరూ సమానమే.
పార్వత్యువాచ న శ్రుతం విపరీతం చ శ్రుతౌ శ్రుతిపరాయణాః
పార్వతీ ఇలా అన్నది: వేదపఠనంలో నిష్ణాతులు, వినని లేదా విరుద్ధమైన విషయాన్ని వినరు.
దేవా ఊచుః వేదజ్ఞే వేదవాదేషు కే వా త్వాం జేతుమీశ్వరాః
దేవతలు ఇలా అన్నారు: వేదాలు తెలిసినవాడా, వేదవివాదాల్లో నిన్నెవరు జయించగలరు?
నిరూపితా పుణ్యకే తు వ్రతే స్వామీ చ దక్షిణా
పుణ్యవ్రతంలో భర్తే దక్షిణగా నిర్ణయించబడ్డాడు.