విప్రో రోషేణ తత్యాజ తం చ పుత్రం స్వకామినీమ్ 1.10.
బ్రాహ్మణుడు కోపంతో తన కుమారుడిని, ప్రియమైనవారిని వదిలేశాడు.
పుత్రం చికిత్సాశాస్త్రం చ పాఠయామాస యత్నతః
ఆయన తన కుమారుడికి వైద్యశాస్త్రాన్ని ఎంతో శ్రద్ధగా బోధించాడు.
విప్రశ్చ వేతనాజ్యోతిర్గణనాచ్చ నిరన్తరమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ దక్షిణలు, జ్యోతిష్య గణనల్లో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.
లోభీ విప్రశ్చ శూద్రాణామగ్రే దానం గృహీతవాన్
లోభి అయిన ఆ బ్రాహ్మణుడు శూద్రుల సమక్షంలో దానం స్వీకరించాడు.
కశ్చిత్పుమాన్బ్రహ్మయజ్ఞే యజ్ఞకుణ్డాత్సముత్థితః
బ్రహ్మయజ్ఞ సమయంలో, యజ్ఞకుండం నుండి ఒక వ్యక్తి ఉద్భవించాడు.
పురాణం పాఠయామాస తం చ బ్రహ్మా కృపానిధిః
కరుణామయుడైన బ్రహ్మ ఆ వ్యక్తికి పురాణాన్ని బోధించాడు.
వైశ్యాయాం సూతవీర్య్యేణ పుమానేకో బభూవ హ
వైశ్య స్త్రీ నుంచి సూతశక్తితో ఒక పురుషుడు జన్మించాడు.
ఏవం తే కథితః కించిత్పృథివ్యాం జాతినిర్ణయ
ఇలా భూమిపై జన్మ నిర్ణయాన్ని కొంతవరకు నీకు వివరించాను.
సబన్ధో యేషు యేషాం యః సర్వజాతిషు సర్వతః
ఎవరికి ఎవరు బంధువో, అన్ని జాతుల్లో, అన్ని చోట్లా —
పితా తాతస్తు జనకో జన్మదాతా ప్రకీర్తితః
తండ్రిని తాత అని కూడా అంటారు; ఆయనే జన్మనిచ్చేవాడు అని ప్రసిద్ధి.
పితామహః పితృపితా తత్పితా ప్రపితాపహః 1.10.
తండ్రి తండ్రి అంటే పితామహుడు; ఆయన తండ్రి ప్రపితామహుడు.
మాతామహః పితా మాతుః ప్రమాతామహ ఏవ చ
తల్లి తండ్రి అంటే మాతామహుడు; ఆయన తండ్రి ప్రమాతామహుడు.
పితామహీ పితుర్మాతా తచ్ఛ్వశ్రూః ప్రపితామహీ
తండ్రి తల్లి అంటే పితామహి; ఆమె మామ కూడా ప్రపితామహి.
మాతామహీ మాతృమాతా మాతృతుల్యా చ పూజితా
తల్లి తల్లి అంటే మాతామహి; ఆమెను తల్లితో సమానంగా గౌరవిస్తారు.
వృద్ధమాతామహీ జ్ఞేయా పత్పితుః కామినీ తథా
పెద్దమ్మ, అలాగే తండ్రి తండ్రి భార్య కూడా ఇలానే భావించాలి.
పితృష్వసా పితుర్మాతృష్వసా మాతుస్స్వసా స్మృతా
తండ్రి చెల్లెలు, తల్లి చెల్లెలు, తల్లి సొంత చెల్లెలు ఇలానే గుర్తించబడతారు.
ధనభాగ్వీర్య్యజశ్చైవ పుంసి జన్యే చ వర్త్తతే
ధనం కలిగినవాడు, వీర్యంతో పుట్టినవాడు, అలాగే పురుషుని వంశంలో ఉన్నవారు కూడా ఇలానే ఉంటారు.
పుత్రపత్నీ వధూ జ్ఞేయా జామాతా దుహితుః పతిః
కొడుకు భార్యను వధువు అంటారు; కుమార్తె భర్తను జామాతుడు అంటారు.
దేవరః స్వామినో భ్రాతా ననాందా స్వామినః స్వసా
దేవర అనగా భర్త తమ్ముడు; ననంద అనగా భర్త చెల్లెలు.
భార్య్యా జాయా ప్రియా కాన్తా స్త్రీ వ పత్నీ ప్రకీర్తితా
భార్య, జాయ, ప్రియా, కాంత, స్త్రీ అన్నీ భార్యకు వాడే పేర్లే.
పత్నీమాతా తథా శ్వశ్రూస్తత్పితా శ్వశురః స్మృతః 1.10.
భార్య తల్లిని శ్వశ్రువు అంటారు, ఆమె తండ్రిని శ్వశురుడు అంటారు.
భగినీజో భాగినేయో భ్రాతృజో భ్రాతృపుత్రకః
అక్కా చెల్లెళ్ల కొడుకు, అన్నయ్య తమ్ముళ్ల కొడుకు, అన్నయ్య తమ్ముళ్ల మనవడు ఇలానే పిలవబడతారు.
శ్యాలీపతిస్తు భ్రాతా చ శ్వశురైకత్వహేతునా
శ్యాలి భర్త, అన్నయ్య, ఇద్దరూ శ్వశురువారి బంధంతో ఇలానే భావించబడతారు.
అన్నదాతా భయత్రాతా పత్నీతాతస్తథైవ చ
అన్నం ఇచ్చేవాడు, భయాన్ని తొలగించేవాడు, భార్య తండ్రి కూడా ఇలానే పరిగణించబడతారు.
అన్నదాతుశ్చ యా పత్నీ భగినీ గురుకామినీ మాతా చ తత్సపత్నీ చ కన్యా పుత్రప్రియా తథా
అన్నం ఇచ్చేవాడి భార్య, చెల్లెలు, గురువు భార్య, తల్లి, ఆమె సహధర్మిణి, కన్య, కొడుకు ప్రియురాలు కూడా ఇలానే పరిగణించబడతారు.
మాతుర్మాతా పితుర్మాతా శ్వశ్రూపిత్రోః స్వసా తథా
తల్లి తల్లి, తండ్రి తల్లి, శ్వశురువారి చెల్లెలు కూడా ఇలానే పరిగణించబడతారు.
పౌత్రస్తు పుత్రపుత్రే చ ప్రపౌత్రస్తత్సుతేఽపి చ
మనవడు అనగా కొడుకు కొడుకు; ప్రపౌత్రుడు అనగా మనవడి కొడుకు.
కన్యాపుత్రశ్చ దౌహిత్రస్తత్పుత్రాద్యాశ్చ బాంధవాః
కుమార్తె కొడుకు, కుమార్తె కుమార్తె, వారి సంతానం బంధువులే.
భ్రాతృపుత్రస్య పుత్రాద్యాస్తే పునర్జ్ఞాతయః స్మృతాః
అన్నయ్య తమ్ముళ్ల కొడుకు సంతానం కూడా మళ్లీ బంధువులుగా పరిగణించబడతారు.
గురుకన్యా చ భగినీ పోష్యా మాతృసమా మునే
గురువు కుమార్తె, చెల్లెలు, పోషించబడిన అమ్మాయి, మునీశ్వరా, తల్లితో సమానంగా భావించాలి.