అవిద్ధకర్ణాః క్రూరాశ్చ నిర్భయా రణదుర్జయాః 1.10.
వారు చెవి రంధ్రించని వారు, క్రూరులు, భయములేని వారు, యుద్ధంలో ఓడించలేని వారు.
మ్లేచ్ఛాత్కువిన్దకన్యాయాం జోలా జాతిర్బభూవ హ।। । జోలాత్కువిన్దకన్యాయాం శరాఙ్కః పరికీర్తితః
మ్లేచ్ఛుని ద్వారా, కువిందుని కుమార్తెలో జోల జాతి పుట్టింది; జోలుని ద్వారా, కువిందుని కుమార్తెలో శరాంకుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
వర్ణసఙ్కరదోషేణ బహ్వ్యశ్చాశ్రుతజాతయ
వర్ణసంకర దోషంతో, ఎన్నో వినిపించని కొత్త జాతులు ఏర్పడ్డాయి.
వైద్యోఽశ్వినీకుమారేణ జాతో విప్రస్య యోషితి
బ్రాహ్మణ మహిళలో అశ్వినీకుమారుని వలన వైద్యుడు జన్మించాడు.
తే చ గ్రామ్యగుణజ్ఞాశ్చ మన్త్రౌషధిపరాయణాః
వారు గ్రామ్య లక్షణాలు తెలిసినవారు, మంత్రాలు, ఔషధాల్లో నిబద్ధత కలిగినవారు.
శౌనక ఉవాచ అహో కేనావివేకేన వీర్య్యాధానం చకార హ
శౌనకుడు ఇలా అన్నాడు: ఓహో, ఏ అవివేకంతో విత్తం పెట్టబడింది?
సౌతిరువాచ దదర్శ కాముకః శాన్తః పుష్పోద్యానే చ నిర్జనే
సౌతి ఇలా చెప్పాడు — కామంతో ఉన్న వాడు, ప్రశాంతంగా ఉన్న ఆమెను ఒక ఒంటరి పుష్పోత్యానంలో చూశాడు.
తయా నివారితో యత్నాద్బలేన బలవాన్సురః
ఆమె ఎంత శక్తిగా ఎదిరించినా, ఆ బలమైన దేవుడు ఆమెను బలవంతంగా జయించాడు.
ద్రుతం తత్యాజ గర్భం సా పుష్పోద్యానే మనోహరే
ఆమె వెంటనే ఆ అందమైన పుష్పోత్యానంలో శిశువును వదిలేసింది.
సపుత్రా స్వామినో గేహం జగామ వ్రీడితా సదా
సంతాపంతో, ఎప్పుడూ తన కుమారుడితో కలిసి యజమాని ఇంటికి తిరిగి వెళ్లింది.
విప్రో రోషేణ తత్యాజ తం చ పుత్రం స్వకామినీమ్ 1.10.
బ్రాహ్మణుడు కోపంతో తన కుమారుడిని, ప్రియమైనవారిని వదిలేశాడు.
పుత్రం చికిత్సాశాస్త్రం చ పాఠయామాస యత్నతః
ఆయన తన కుమారుడికి వైద్యశాస్త్రాన్ని ఎంతో శ్రద్ధగా బోధించాడు.
విప్రశ్చ వేతనాజ్యోతిర్గణనాచ్చ నిరన్తరమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ దక్షిణలు, జ్యోతిష్య గణనల్లో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.
లోభీ విప్రశ్చ శూద్రాణామగ్రే దానం గృహీతవాన్
లోభి అయిన ఆ బ్రాహ్మణుడు శూద్రుల సమక్షంలో దానం స్వీకరించాడు.
కశ్చిత్పుమాన్బ్రహ్మయజ్ఞే యజ్ఞకుణ్డాత్సముత్థితః
బ్రహ్మయజ్ఞ సమయంలో, యజ్ఞకుండం నుండి ఒక వ్యక్తి ఉద్భవించాడు.
పురాణం పాఠయామాస తం చ బ్రహ్మా కృపానిధిః
కరుణామయుడైన బ్రహ్మ ఆ వ్యక్తికి పురాణాన్ని బోధించాడు.
వైశ్యాయాం సూతవీర్య్యేణ పుమానేకో బభూవ హ
వైశ్య స్త్రీ నుంచి సూతశక్తితో ఒక పురుషుడు జన్మించాడు.
ఏవం తే కథితః కించిత్పృథివ్యాం జాతినిర్ణయ
ఇలా భూమిపై జన్మ నిర్ణయాన్ని కొంతవరకు నీకు వివరించాను.
సబన్ధో యేషు యేషాం యః సర్వజాతిషు సర్వతః
ఎవరికి ఎవరు బంధువో, అన్ని జాతుల్లో, అన్ని చోట్లా —
పితా తాతస్తు జనకో జన్మదాతా ప్రకీర్తితః
తండ్రిని తాత అని కూడా అంటారు; ఆయనే జన్మనిచ్చేవాడు అని ప్రసిద్ధి.
పితామహః పితృపితా తత్పితా ప్రపితాపహః 1.10.
తండ్రి తండ్రి అంటే పితామహుడు; ఆయన తండ్రి ప్రపితామహుడు.
మాతామహః పితా మాతుః ప్రమాతామహ ఏవ చ
తల్లి తండ్రి అంటే మాతామహుడు; ఆయన తండ్రి ప్రమాతామహుడు.
పితామహీ పితుర్మాతా తచ్ఛ్వశ్రూః ప్రపితామహీ
తండ్రి తల్లి అంటే పితామహి; ఆమె మామ కూడా ప్రపితామహి.
మాతామహీ మాతృమాతా మాతృతుల్యా చ పూజితా
తల్లి తల్లి అంటే మాతామహి; ఆమెను తల్లితో సమానంగా గౌరవిస్తారు.
వృద్ధమాతామహీ జ్ఞేయా పత్పితుః కామినీ తథా
పెద్దమ్మ, అలాగే తండ్రి తండ్రి భార్య కూడా ఇలానే భావించాలి.
పితృష్వసా పితుర్మాతృష్వసా మాతుస్స్వసా స్మృతా
తండ్రి చెల్లెలు, తల్లి చెల్లెలు, తల్లి సొంత చెల్లెలు ఇలానే గుర్తించబడతారు.
ధనభాగ్వీర్య్యజశ్చైవ పుంసి జన్యే చ వర్త్తతే
ధనం కలిగినవాడు, వీర్యంతో పుట్టినవాడు, అలాగే పురుషుని వంశంలో ఉన్నవారు కూడా ఇలానే ఉంటారు.
పుత్రపత్నీ వధూ జ్ఞేయా జామాతా దుహితుః పతిః
కొడుకు భార్యను వధువు అంటారు; కుమార్తె భర్తను జామాతుడు అంటారు.
దేవరః స్వామినో భ్రాతా ననాందా స్వామినః స్వసా
దేవర అనగా భర్త తమ్ముడు; ననంద అనగా భర్త చెల్లెలు.
భార్య్యా జాయా ప్రియా కాన్తా స్త్రీ వ పత్నీ ప్రకీర్తితా
భార్య, జాయ, ప్రియా, కాంత, స్త్రీ అన్నీ భార్యకు వాడే పేర్లే.