పితృయజ్ఞే తనుం త్యక్త్వా యోగాద్వై సిద్ధయోగినీ
పితృయజ్ఞంలో తన శరీరం విడిచిన ఆమె, యోగబలంతో పరిపూర్ణ యోగినిగా మారింది.
కాలేన కృష్ణతపసా శఙ్కరం ప్రాప సున్దరీ।। శ్రీకృష్ణో హి గురుః శమ్భోః పరమాత్మా పరాత్పరః
కాలక్రమంలో కృష్ణుని తపస్సుతో సుందరీ శంకరుని చేరింది. ఎందుకంటే శ్రీకృష్ణుడు శంభువుకు గురువు, పరమాత్మ, అందరికన్నా ఉన్నతుడు.
కృష్ణస్య వరపుత్రోఽయం స్వయమేవ బృహస్పతిః
ఈ బృహస్పతి కృష్ణుని వరపుత్రుడు, స్వయంగా ఆయన కుమారుడు.
ఇత్యేవం కథితం సర్వమతిగుహ్యం పురాతనమ్
ఇలా, ఈ ప్రాచీనమైన అత్యంత గోప్యమైన విషయం అంతా చెప్పాను.
పారంపరికమన్యం చ కథయామి నిశామయ 2.59.
ఇంకా ఒక పరంపరగా వచ్చిన కథను చెబుతాను, శ్రద్ధగా విను.
శిష్యౌ చాంగిరసస్తౌ ద్వౌ గురుపుత్రోఽథవా తతః
ఆ ఇద్దరూ ఆంగిరసునికి శిష్యులు, లేదా గురుపుత్రులుగా ఉన్నారు.
స్వజ్ఞానం స్వం చ భగవాన్విసస్మార స్వమోహతః
భగవంతుడు తన మోహం వల్ల మరచిన తన జ్ఞానాన్ని, తనను తాను మళ్లీ గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అతో హేతోర్గురుశ్చైవం మత్సుతస్స్యాచ్ఛివస్య సః
ఈ కారణంగా ఆ గురువు, నా కుమారుడిగా, శివుని కుమారుడిగా మారాడు.
త్వం గచ్ఛ తత్ర సన్నద్ధః సదేవో నర్మదాతటమ్
నీవు దేవతలతో కలిసి సిద్ధంగా నర్మదా తీరానికి వెళ్లు.
గురుర్యయౌ చ కైలాసం మహేన్ద్రో నర్మదాతటమ్
గురు కైలాసానికి వెళ్లాడు, మహేంద్రుడు నర్మదా తీరానికి వెళ్లాడు.
నారద ఉవాచ నిపీతం చ మహాఖ్యానం త్వన్ముఖేన్దువినిసృతమ్
నారదుడు చెప్పాడు: నీ చంద్రబింబం వంటి నోటివలన ప్రవహించిన ఈ మహాకథను నేను ఆస్వాదించాను.
అధునా శ్రోతుమిచ్ఛామి కిమువాచ బృహస్పతిః
ఇప్పుడు నేను వినాలని కోరుకుంటున్నాను: బృహస్పతి ఏమి చెప్పాడు?
జగత్కర్తా విధాతా చ కిం వా తం ప్రత్యువాచ సః
ఆయన జగత్కర్త అయిన సృష్టికర్తను ఏమని అడిగాడు?
నారాయణ ఉవాచ ప్రణమ్య తస్థౌ పురతో లజ్జావనతకన్ధరః
నారాయణుడు చెప్పాడు: నమస్కరించి, సిగ్గుతో తలవంచి ఆయన ఎదుట నిలబడ్డాడు.
దృష్ట్వా గురుసుతం శమ్భురుదతిష్ఠత్కుశాసనాత్
గురుపుత్రుడిని చూసి, శంభుడు కుశాసనంపై నుండి లేచాడు.
స్వాసనే వాసయిత్వా వై పప్రచ్ఛ కుశలం వచః
తన ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, మృదువుగా క్షేమంగా ఉన్నావా అని అడిగాడు.
శ్రీశఙ్కర ఉవాచ సాశ్రునేత్రో లజ్జితశ్చ భ్రాతస్తత్కారణం వద
శ్రీశంకరుడు ఇలా అన్నాడు: కన్నీళ్లు కన్నుల్లోనూ, సిగ్గుతో ఉన్న సోదరా, దీనికి కారణం చెప్పు.
కిం వా తపస్యా హీనా తే సన్ధ్యా హీనాఽథవా మునే
ఓ మునీ, నీ తపస్సు తక్కువైందా? లేక సంధ్యావందనం చేయలేదా?
కిం వా గురౌ భక్తిహీనోఽభీష్టదేవేఽథవా గురౌ
లేదా, గురువుకు భక్తి లేకపోవడమేనా? లేక నీవు ఇష్టదేవతను, లేదా గురువును గౌరవించకపోవడమేనా?
కిం వాఽతిథిస్తే విముఖః కిం వా పోష్యా బుభుక్షితాః 2.60.౧
లేదా, నీ ఇంటికి వచ్చిన అతిథి తిరిగి వెళ్ళిపోయాడా? లేక నీవు పోషిస్తున్నవారు ఆకలితో ఉన్నారా?
సుశాసితో న శిష్యో వా కిం భృత్యాశ్చోత్తరప్రదాః
బాగా బోధించినా శిష్యుడు వినడంలేదా? లేక సేవకులు చెప్పిన పనులు చేయడంలేదా?
గరిష్ఠశ్చ వరిష్ఠశ్చ శశ్వత్సన్తుష్ట మానస
ఎప్పుడూ మనసు సంతృప్తిగా ఉండేవారే గొప్పవారు, శ్రేష్ఠులు.
కిం వా రుష్టోఽభీష్టదేవః కిం వా రుష్టాశ్చ వాడవాః
లేదా, నీ ఇష్టదేవుడు కోపించాడా? లేక నీ గుర్రాలు కోపంగా ఉన్నాయా?
కిం వా తే బన్ధువిచ్ఛేదో విగ్రహో బలినా సహ
లేదా, నీకు బంధువులతో విడిపోవడం జరిగిందా? లేక శక్తివంతుడితో గొడవ జరిగిందా?
కేన తే వా కృతా నిన్దా ఖలైర్వా పాపిభిర్మునే
ఓ మునీశ్వరా! నిన్నెవరు నిందించారు? దుష్టులా, పాపులా?
బన్ధుస్త్యక్తస్త్వయా కిం వా వైరాగ్యేణ క్రుధాఽథవా
నీవే ఏదైనా బంధువును విరక్తితో లేదా కోపంతో వదిలిపెట్టావా?
గురునిన్దా బన్ధునిన్దా ఖలవక్త్రాచ్ఛ్రుతాఽథవా
దుష్టుడు నోటితో గురువు మీదా, బంధువుల మీదా నిందలు వినావా?
అసద్వంశప్రజాతానాం ఖలానాం నిన్దనం తథా
అలాగే, చెడ్డ కుటుంబంలో పుట్టినవారి మీద, దుష్టుల మీద నింద కూడా అదే విధంగా.
పరప్రశంసకాః సన్తః పుణ్యవన్తో హి భారతే
ఇతరులను ప్రశంసించేవారే నిజంగా ధర్మవంతులు, పుణ్యశీలులు భారతదేశంలో.
పుత్రే యశసి తోయే చ సమృద్ధే చ పరాక్రమే 2.60.
కొడుకుల్లో, కీర్తిలో, నీటిలో, ఐశ్వర్యంలో, శౌర్యంలో—