రురోదోచ్చైః సశిష్యశ్చ హదయేన విదూయతా
హృదయం బాధతో చీలిపోతూ, తన శిష్యులతో కలిసి గట్టిగా ఏడ్చాడు.
ఉవాచ శిష్యాన్సమ్బోధ్య నీతిం చ శ్రుతిసమ్మతామ్
శిష్యులను పిలిచి, ధర్మశాస్త్రాలు ఒప్పుకునే నడవడిని వారికి చెప్పాడు.
బృహస్పతిరువాచ దుఃఖం ధర్మ్మవిరుద్ధో యః స ప్రాప్నోతి న సంశయః
బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: ధర్మానికి విరుద్ధంగా పనిచేసేవాడు తప్పకుండా బాధను పొందతడని సందేహం లేదు.
భావానురక్తా వనితా హృతా యస్య చ శత్రుణా
ఎవరికి భక్తితో కూడిన భార్యను శత్రువు తీసుకుపోతాడో—
సుశీలా సున్దరీ భార్య్యా గతా యస్య గృహాదహో 2.59.
ఎవరికి మంచితనంతో, అందంతో ఉన్న భార్య ఇంటిని విడిచిపోతుందో—అయ్యో!
దైవేనాపహృతా యస్య పతిసాధ్యా పతివ్రతా
ఎవరికి భర్తకు అంకితమైన, పతివ్రత అయిన భార్యను విధి దూరం చేస్తుందో—
యస్య మాతా గృహే నాస్తి గృహిణీ వా సుశాసితా
ఎవరికి ఇంట్లో తల్లి లేకపోతే, లేదా భార్య సరిగ్గా నడిపించబడకపోతే—
ప్రియాహీనం గృహం యస్య పూర్ణం ద్రవిణబన్ధుభిః
ఎవరికి ఇల్లు ధనం, బంధువులతో నిండిపోయినా, ప్రియమైనవారు లేరు—
భార్యాశూన్యా వనసమాః సభార్యాశ్చ గృహా గృహాః
భార్య లేని ఇల్లు అడవిలా; భార్య ఉన్న ఇల్లు మాత్రమే నిజమైన ఇల్లు.
అశుచిః స్త్రీవిహీనశ్చ దైవే పిత్ర్యే చ కర్మణి
భార్య లేని వాడు, దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు చేసే పనుల్లో పవిత్రుడవాడు కాడు.
దాహికాశక్తిహీనశ్చ యథా మన్దో హుతాశనః
బలహీనమైన అగ్ని ఎలా కాల్చలేదో, భార్య శక్తి లేని వాడు కూడా అలానే.
శక్తిహీనో యథా జీవో యథా చాత్మా తనుం వినా
బలహీనమైన ప్రాణి ఎలా ఉంటుందో, శరీరం లేని ఆత్మ ఎలా ఉంటుందో—
న చ శక్తో యథా యజ్ఞః ఫలదో దక్షిణాం వినా
దక్షిణా లేకుండా యజ్ఞం ఫలితాన్ని ఇవ్వలేనట్లే—
వినా స్వర్ణం స్వర్ణకారో యథా శక్తః స్వకర్మణి
పొన్ను లేకుండా బంగారు పనివాడు పని చేయలేనట్లే—
తథా గృహీ న శక్తశ్చ సతతం సర్వకర్మణి 2.59.
అలాగే, భార్య లేకుండా గృహస్థుడు తన పనులన్నీ పూర్తిగా చేయలేడు.
భార్య్యామూలాః క్రియాః సర్వా భార్య్యామూలా గృహాస్తథా
అన్ని కర్మలు భార్య మీద ఆధారపడి ఉంటాయి; ఇల్లు కూడా భార్య మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది.
భార్య్యామూలః సదా హర్షో భార్య్యామూలం చ మఙ్గలమ్
భార్య వల్ల ఎప్పుడూ ఆనందం కలుగుతుంది. శుభం కూడా భార్య వల్లే వస్తుంది.
యథా రథశ్చ రథినాం గృహిణాం చ తథా గృహమ్
ఎలా రథం రథికునికి చెందిందో, అలాగే ఇల్లు గృహస్థునికి చెందింది.
సర్వరత్నప్రధానా చ స్త్రీరత్నం దుష్కులాదపి
అన్ని రత్నాల్లో, స్త్రీరత్నమే ముఖ్యమైనది. ఆమె తక్కువ వంశంలో పుట్టినవారైనా పరవాలేదు.
యథా జలం వినా పద్మం పద్మం శోభాం వినా యథా
ఎలా నీరు లేకుండా తామర ఉండదో, అలాగే తామరకి అందం లేకపోతే దాని శోభ ఉండదు.
ఇత్యేవముక్త్వా స గురుః ప్రవివేశ గృహం ముహుః
ఇలా చెప్పి ఆ గురువు మళ్లీ మళ్లీ ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
ముహుర్ముహుశ్చ మూర్చ్ఛాం చ చేతనాం సమవాప సః
అతడు పదే పదే మూర్చపోయి, మళ్లీ మళ్లీ హుషారుగా అయ్యాడు.
అథాన్తరే మహాజ్ఞానీ జ్ఞానిభిశ్చ ప్రబోధితః
అంతలో ఆ మహాజ్ఞాని, జ్ఞానులు లేచి చెప్పడంతో మేల్కొన్నాడు.
స గురుః పూజితస్తేన చాతిథ్యేన మరుత్వతా
ఆ గురువును మరుత్వంతుడు ఆతిథ్యంతో గౌరవించాడు.
బృహస్పతివచః శ్రుత్వా రక్తపఙ్కజలోచనః 2.59.
బృహస్పతి మాటలు విని, అతని కళ్ళు మట్టి తామరపువ్వుల్లా ఎర్రగా మారాయి.
మహేన్ద్ర ఉవాచ అతీవ నిపుణం దక్షం తత్త్వప్రాప్తినిమిత్తకమ్
మహేంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'అతడు చాలా నిపుణుడు, నిజమైన జ్ఞానం పొందడానికి తగినవాడు.'
యత్రాస్తి పాతకీ చన్ద్రో మన్మాత్రా తారయా సహ
ఎక్కడ పాపాత్ముడైన చంద్రుడు తారతో కలిసి ఉన్నాడో, నా దృష్టిలో—
త్యజ చిన్తాం మహాభాగ సర్వం భద్రం భవిష్యతి
బహు భాగ్యవంతుడా, ఆందోళన వదిలెయి. అన్నీ మంచిగానే జరుగుతాయి.
ఇత్యుక్త్వా చ శునాసీరో దూతానాం చ సహస్రకమ్
ఇలా చెప్పి శునాసీరుడు వెయ్యి దూతలను పంపించాడు.
తే దూతా వై వర్షశతం యయుర్నిర్జనమేవ చ
ఆ దూతలు వంద సంవత్సరాలు, ఎడారులలో కూడా తిరిగారు.