సర్వాధారో మహాన్విష్ణుః కాలభీతః స శఙ్కితః
అన్ని లోకాలకు ఆధారమైన మహావిష్ణువు కాలాన్ని భయపడి, ఆందోళనతో ఉంటాడు.
ఏవం చ సర్వవిశ్వస్థా బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః
ఇలా, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మరియు ఇతరులు ఈ విశ్వంలో ఉన్నారు.
సా సర్వబీజరూపా చ మూలప్రకృతిరీశ్వరీ
ఆ మూలప్రకృతి, పరమేశ్వరి, అన్ని బీజాల రూపంగా ఉంది.
ఏవం సర్వే కాలభీతాః ప్రకృతిః ప్రాకృతాస్తథా
ఇలా, అందరూ కాలాన్ని భయపడుతారు; ప్రకృతి, ప్రకృతిస్వభావాలు కూడా అలాగే.
ఇత్యేవం కథితం సర్వం మహాజ్ఞానం సుదుర్లభమ్
ఇలా, ఈ మహా అరుదైన జ్ఞానం అంతటిని వివరించాను.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్త్తే మహాపురాణే ద్వితీయే ప్రకృతిఖణ్డే నారదనారాయణసంవాదాన్తర్గతహరగౌరీసంవాదే రాధోపాఖ్యానే సుయజ్ఞం ప్రత్యతిథ్యుపదేశో నామ త్రిపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇదితో శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో ద్వితీయ భాగమైన ప్రకృతిఖండంలో, నారద-నారాయణ సంభాషణలో, హర-గౌరీ సంభాషణలో, రాధా కథలో, సుయజ్ఞునికి అతిథి సేవపై ఉపదేశం అనే అర్ధయైదు వచనాల అధ్యాయం ముగిసింది.
రాజోవాచ కాలభీతస్య కతి చ కాలమాయా మునీశ్వర
రాజు అడిగాడు: కాలాన్ని భయపడే వారికి ఎన్ని యుగాలు ఉంటాయి, ఓ మునిశ్రేష్ఠ?
క్షుద్రస్య కతిచిత్కాలం బ్రహ్మణః ప్రకృతేస్తథా
చిన్నవాడికి, బ్రహ్మకు, ప్రకృతికి ఎన్ని యుగాలు ఉంటాయి?
అన్యేషాం వై జనానాం చ ప్రాకృతానాం పరం వయః
ఇతర ప్రజలకు, ప్రకృతిసంబంధమైనవారికీ, పరమమైన ఆయువు ఎంత?
విశ్వానామూర్ధ్వభాగే చ కస్స్యాద్వా లోక ఏవ సః
విశ్వాలపైభాగంలో ఎవరి లోకం ఉంటుంది?
మునిరువాచ తథా నిత్యం డిమ్బరూపశ్శ్రీకృష్ణేచ్ఛాసముద్భవః
ముని చెప్పాడు: అలాగే, గుడ్డెరూపం ఎప్పటికీ శ్రీకృష్ణుని సంకల్పంతో ఉద్భవిస్తుంది.
జలేన పరిపూర్ణశ్చ కృష్ణస్య ముఖబిన్దునా
అది కృష్ణుని నోటిబిందువుతో నీటితో నిండిపోతుంది.
ప్రకృత్యా సహ యుక్తస్య కలయా నిజయా నృప
ఓ రాజా, తన స్వంత భాగంగా, ప్రకృతితో కలసి ఉన్నాడు.
ప్రకృతిర్గర్భసంర్యుక్తడిమ్బోద్భూతస్య భూమిప
ఓ భూమిప, ఆ ప్రకృతి గర్భంతో కలసి, గుడ్డు నుండి జన్మించాడు.
వనమాలాధరః శ్రీమాఞ్ఛోభితః పీతవాససా 2.54.
అతను వనమాల ధరించి, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, కాంతివంతంగా కనిపిస్తున్నాడు.
ఆత్మాఽఽకాశసమో నిత్యో విస్తృతశ్చన్ద్రబిమ్బవత్
ఆత్మ ఆకాశంలా విస్తరించి, శాశ్వతంగా, చంద్రబింబంలా విశాలంగా ఉంది.
ఆకాశవత్సువిస్తారో రత్నౌఘైశ్చ వినిర్మితః
ఆకాశంలా విస్తరించి, అనేక రత్నాలతో నిర్మించబడ్డాడు.
లక్ష్మీసరస్వతీగఙ్గాతులసీపతిరీశ్వరః
అతను లక్ష్మీ, సరస్వతి, గంగా, తులసి దేవతలకు అధిపతి.
సర్వేశః సర్వసిద్ధేశో భక్తానుగ్రహవిగ్రహః
అతను సమస్త లోకాలకు అధిపతి, అన్ని సిద్ధులకూ నాయకుడు, భక్తులకు కరుణామూర్తి.
చతుర్భుజశ్చ వైకుణ్ఠే గోలోకే ద్విభుజః స్వయమ్
వైకుంఠంలో అతనికి నాలుగు చేతులు, గోలొకంలో స్వయంగా రెండు చేతులతో ఉంటాడు.
గోలోకో వర్త్తులాకారో వరిష్ఠస్సర్వలోకతః
గోలొకం వృత్తాకారంగా ఉండి, అన్ని లోకాలకన్నా శ్రేష్ఠమైనది.
రత్నేన్ద్రసారఖచితైః స్తమ్భసోపానచిత్రితైః
అది ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించబడిన స్తంభాలు, మెట్లు కలిగి ఉంటుంది.
నానాచిత్రవిచిత్రైశ్చ శిబిరైశ్చ విరాజితః విరజాసరిదాకీర్ణైశ్శతశృంగైస్సువేష్టితః
విభిన్నమైన అద్భుతమైన మండపాలతో ప్రకాశిస్తూ, శుద్ధమైన విరజా నదితో తడిసిన వంద కొండలతో అలంకరించబడింది.
సరిదర్ధప్రమాణేన దైర్ఘ్యేణ చ తతేన చ
దాని పొడవు నదికి సగం, వెడల్పు కూడా అంతే.
తదర్ద్ధమానవిలసద్రాసమణ్డలమణ్డితః 2.54.
అది ఆ పరిమాణానికి సగంగా ప్రకాశించే రాసమండలంతో అలంకరించబడింది.
యథా పంకజమధ్యే చ కర్ణికా సుమనోహరా
పద్మపు మధ్యలో ఉన్న కర్ణికా ఎంత ఆకర్షణీయంగా ఉంటుందో,
రాసేశ్వర్య్యా రాధికయా సంయుక్తః సన్తతం నృప
ఓ రాజా, రాసేశ్వరి రాధికతో ఎప్పుడూ కలసి ఉంటాడు.
వహ్నిశుద్ధాంశుకాధానో రత్నభూషణభూషితః
అతను అగ్నిలో శుద్ధి చేసిన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడ్డాడు.
రత్నసింహాసనస్థశ్చ రత్నచ్ఛత్రేణ శోభితః
అతను రత్నసింహాసనంపై కూర్చొని, రత్నాల గొడుగుతో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
భూషితాభిశ్చ గోపీభిర్మాలాచన్దనచర్చితః
గోపికలు అతన్ని పూలమాలలతో, చందనంతో అలంకరిస్తూ, సర్వాంగ సుందరంగా చేస్తారు.