తేన విశ్రవసః పుత్రః కుబేరశ్చ ధనాధిపః 1.10.
అలా విశ్రవసుని కుమారుడైన కుబేరుడు ధనాధిపతిగా అయ్యాడు.
పులహస్య సుతో వాత్స్యః శాణ్డిల్యశ్చ రుచేః సుతః
పులహునికి వాత్స్యుడు కుమారుడు, రుచికి శాండిల్యుడు కుమారుడు.
కాశ్యపః కశ్యపాజ్జాతో భరద్వాజో బృహస్పతేః
కశ్యపుడు కశ్యపుని నుండి, భరద్వాజుడు బృహస్పతికి పుట్టాడు.
శాణ్డిల్యశ్చ రుచేః పుత్రో మునిస్తేజస్వినాం వరః
రుచికి కుమారుడైన శాండిల్యుడు తేజోవంతులలో శ్రేష్ఠుడు.
బభూవుర్బ్రహ్మణో వక్త్రాదన్యా బ్రాహ్మణజాతయః
బ్రహ్మదేవుని నోటినుండి ఇతర బ్రాహ్మణ వంశాలు పుట్టాయి.
చన్ద్రాదిత్యమనూనాం చ ప్రవరాః క్షత్రియాః స్మృతాః
చంద్రుని, సూర్యుని, మనువుల వంశస్థులు క్షత్రియులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
ఊరుదేశాచ్చ వైశ్యాశ్చ పాదతః శూద్రజాతయః
తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్ర వంశాలు పుట్టాయి.
గోపనాపితభిల్లాశ్చ తథా మోదకకూబరౌ
గోపులు, నాయీబ్రాహ్మణులు, భిల్లులు, మోదకుడు, కూబరుడు కూడా జన్మించారు.
ఇత్యేవమాద్యా విప్రేన్ద్ర సచ్ఛూద్రాః పరికీర్త్తితాః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, ఇలా మొదటి నుంచి పవిత్రమైన శూద్రులు వివరించబడ్డారు.
విశ్వకర్మా చ శూద్రాయాం వీర్య్యాధానం చకార సః
విశ్వకర్మ ఒక శూద్ర మహిళలో తన వంశాన్ని నాటాడు.
మాలాకారః శఙ్ఖకారః కర్మకారః కువిన్దకః 1.10.
మాలకారుడు, శంఖాల పనివాడు, పనిముట్లు చేసే వాడు, మట్టి కుండలు చేసే వాడు—
సూత్రకారశ్చిత్రకారః స్వర్ణకారస్తథైవ చ
దారాలు వేరు చేసే వాడు, చిత్రాలు వేసే వాడు, బంగారు ఆభరణాలు చేసే వాడు కూడా—
శౌనక ఉవాచ శూద్రాయామధమాయాం చ కథం తే పతితాస్త్రయః
శౌనకుడు అడిగాడు: ఆ ముగ్గురు ఎలా శూద్రులలో అతి తక్కువ స్థితికి పడిపోయారు?
కథం తేషు బ్రహ్మశాపో హ్యభవత్కేన హేతునా
వారికి బ్రహ్మదేవుని శాపం ఎలా వచ్చిందీ, దానికి కారణం ఏమిటి?
సౌతిరువాచ తామపశ్యద్విశ్వకర్మా గచ్ఛన్తీం పుష్కరే పథి
సూతుడు చెప్పాడు: విశ్వకర్మ ఆమెను పుష్కరానికి పోతున్న మార్గంలో చూశాడు.
ఆగచ్ఛత్తద్విలోకాచ్చ ప్రసాదోత్ఫుల్లమానమః
ఆమె దగ్గరకు వస్తూ ఉండగా, ఆమెను చూసి అతని మనసు ఆనందంతో వికసించింది.
రత్నాలఙ్కారభూషాఢ్యాం సర్వావయవకోమలామ్
ఆమె రత్నాలతో అలంకరించబడి, ఆమె శరీరంలోని ప్రతి భాగం మృదువుగా, సున్నితంగా కనిపించింది.
బృహన్నితమ్బ భారార్తాం మునిమానసమోహినీమ్
ఆమె విశాలమైన నితంబాలు భారంగా ఉండి, మునుల మనసులను కూడా మోహింపజేసేవి.
తచ్ఛ్రోణీం కఠినాం దృష్ట్వా వాయునాఽపహృతాంశుకామ్
ఆమె దృఢమైన నితంబాలను చూసి, గాలి ఆమె వస్త్రాన్ని ఎత్తుకుపోయింది.
సుస్మితం చారు వక్త్రం చ శరచ్చన్ద్రవినిన్దకమ్
ఆమె చిరునవ్వుతో కూడిన అందమైన ముఖం, శరదృతువులోని చంద్రునికంటే మెరుగ్గా మెరిసింది.
సిన్దూరబిన్దుసంయుక్తం కస్తూరీబిన్దుసంయుతమ్ 1.10.
ఆమె నుదుటిపై సింధూరపు బొట్టు, ముస్కు పువ్వు చుక్కతో అలంకరించబడి ఉంది.
తామువాచ ప్రియాం శాన్తాం కామశాస్త్రవిశారదః
ప్రేమలో నిపుణుడైన అతడు, తన ప్రియమైన, శాంతమైన ఆమెతో ఇలా మాట్లాడాడు.
విశ్వకర్మోవాచ మమ ప్రాణాంశ్చాపహత్య తిష్ఠ కాన్తే క్షణం శుభే
విశ్వకర్మ ఇలా అన్నాడు: నా ప్రాణాలు నీవల్ల పోయాయి, ఓ అందమైనవాడా, ఒక క్షణం ఆగు.
తవైవాన్వేషణం కృత్వా భ్రమామి జగతీతలమ్
నిన్ను మాత్రమే వెతుకుతూ, నేనూ భూమి మీద తిరుగుతున్నాను.
త్వం కామలోకం యాసీతి శ్రుత్వా రమ్భాముఖోదితమ్
రంభా నోటివెంట నువ్వు కామలోకానికి వెళ్తున్నావని విని—
అహో సరస్వతీతీరే పుష్పోద్యానే మనోహరే
అయ్యో! సరస్వతీ నది తీరంలో, ఆ మనోహరమైన పుష్పవనంలో—
యభ కాన్తే మయా సార్ద్ధం యూనా కాన్తేన శోభనే
ఓ సుందరి, యువకుడు తన ప్రియురాలితో ఎలా ఆనందంగా ఉంటాడో, నేను కూడా నీతో అలా సంతోషంగా ఉన్నాను.
స్థిరయౌవనసంయుక్తా త్వమేవ చిరజీవినీ
నీవు ఎప్పుడూ యవ్వనంతో మెరిసిపోతూ, దీర్ఘాయువు కలిగినవాడివి.
మృత్యుంజయవరేణైవ మృత్యుకన్యా జితా మయా
మరణాన్ని జయించినవాని వరంతో, నేను మరణకన్యను జయించాను.
రత్నమాలా చ వరుణాద్వాయోః స్త్రీరత్నభూషణమ్
వరుణుడు, వాయువు నుండి వచ్చిన రత్నమాల, మహిళలకు అలంకారంగా ఉంది.