తేజస్వీ చ తపస్వీ చ యశస్వీ చ గుణాన్వితః
'తేజస్సుతో, తపస్సుతో, కీర్తితో, మంచి లక్షణాలతో ఉండేవాడు,'
స చ పుత్రో విష్ణుభక్తో ధార్మికః కులముద్ధరేత్
'ఆ కుమారుడు విష్ణుభక్తుడై, ధార్మికుడై, వంశాన్ని ఉద్ధరిస్తాడు.'
పతివ్రతా సుశీలా యా సప్రియా ప్రియవాదినీ
పతివ్రత, మంచితనంతో, భర్తకు ప్రియంగా, మధురంగా మాటలాడే స్త్రీ,
హరిభక్తిప్రదో బన్ధుస్తదిష్టం యత్సుఖప్రదమ్
హరిభక్తిని ప్రసాదించే, స్నేహితురాలిగా ఉండే, ఆమె సమక్షంలో ఆనందం కలిగించే స్త్రీ,
సా గర్భధారిణీ యా చ గర్భవాసవిమోచినీ
గర్భాన్ని ధరించి, ఆ శిశువును జన్మించగలిగిన స్త్రీ,
గురుశ్చ జ్ఞానదాతా చ తజ్జ్ఞానం కృష్ణభావనమ్
జ్ఞానాన్ని బోధించే గురువు, ఆ జ్ఞానం కృష్ణుని ధ్యానమే,
ఆవిర్భూతం తిరోభూతం కిం వా జ్ఞానం తదన్యతః 2.46.
ఆ జ్ఞానం కనబడినా, కనబడకపోయినా, లేదా వేరేలా ఉన్నా, అది ఇతర జ్ఞానాల కంటే భిన్నమైనది.
తత్త్వానాం సారభూతం చ హరేరన్యద్విడమ్బనమ్
తత్త్వాల సారం ఏమంటే, హరిలో తప్ప మరేదైనా నకిలీ మాత్రమే.
జ్ఞానాత్ప్రముచ్యతే బన్ధాత్స రిపుర్యో హి బన్ధదః
జ్ఞానంతో బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది; నిజంగా శత్రువు బంధనమే కలిగించేవాడు.
స రిపుః శిష్యఘాతీ చ యతో బన్ధాన్న మోచయేత్
ఆ శత్రువు శిష్యులను నాశనం చేసే వాడు, ఎందుకంటే బంధనాల నుంచి విడిపించడు.
న మోచయేద్యః స కథం గురుస్తాతో హి బాన్ధవః
విడిపించని వాడు ఎలా గురువు లేదా నిజమైన బంధువు అవుతాడు?
న దర్శయేద్యః స కథం కీదృశో బాన్ధవో నృణామ్ నిర్మూలం చ పురాకర్మ భవేద్యత్సేవయా ధ్రువమ్
దారి చూపని వాడు మనుషులకు ఎలా స్నేహితుడు అవుతాడు? సేవచేత మునుపటి కర్మ పూర్తిగా నాశనం అవుతుంది.
మయా ఛలేన త్వం త్యక్తా దోషం మే క్షమ్యతాం ప్రియే
నా మాయతో నిన్ను వదిలేశాను; ప్రియమైనవాడా, నా తప్పును క్షమించు.
పుష్కరే తపసే యామి గచ్ఛ దేవి యథాసుఖమ్
పుష్కరానికి తపస్సు చేయడానికి వెళ్తున్నాను; దేవీ, నీవు నీ ఇష్టం వచ్చినట్టు వెళ్లు.
ధనాదిషు స్త్రియాం ప్రీతిః ప్రవృత్తిపథగామినామ్
స్త్రీలకు ధనం మొదలైన వాటిపై ప్రేమ, తమ మనసు ఆకర్షణను అనుసరిస్తుంది.
జరత్కారువచః శ్రుత్వా మనసా శోకకాతరా
జరత్కారు మాటలు విని, ఆమె మనసులో దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
మనసోవాచ యత్ర స్మరామి త్వాం బన్ధో తత్ర మామాగమిష్యసి।।2.46.
తన మనసులో ఇలా అనుకుంది: నేను నిన్ను ఎక్కడ గుర్తు చేసుకున్నా, స్నేహితుడా, నువ్వు అక్కడే నన్ను చేరుతావు.
బన్ధుభేదః క్లేశతమః పుత్రభేదస్తతః పరః
బంధువుల మధ్య విభేదమే గొప్ప బాధ; కుమారుల మధ్య విభేదమైతే అది ఇంకా ఎక్కువ.
పతిః పతివ్రతానాం చ శతపుత్రాధికః ప్రియః
పతివ్రతలకు భర్త శతపుత్రులకన్నా ప్రియమైనవాడు.
పుత్రే యథైకపుత్రాణాం వైష్ణవానాం యథా హరౌ
ఒక్క కుమారుడున్నవారికి, వైష్ణవులకు హరి ఎలా ప్రథానంగా ఉంటాడో అలాగే.
క్షుధితానాం యథాఽన్నే చ కాముకానాం యథా స్త్రియామ్
ఎలాగైతే ఆకలిగొన్నవారికి అన్నం అవసరమో, కోరికతో ఉన్నవారికి స్త్రీ అవసరమైనట్టే,
విదుషాం చ యథా శాస్త్రే వణిజ్యే వణిజాం యథా
పండితులకు శాస్త్రాలు అవసరమైనట్టు, వ్యాపారులకు వ్యాపారం అవసరమైనట్టూ,
ఇత్యుక్త్వా మనసా దేవీ పపాత స్వామినః పదే
ఇలా చెప్పి, ఆ దేవి మనసులో తన భర్త పాదాలకు వణికిపోయింది.
నేత్రోదకేన మనసాం స్నాపయామాస తాం మునిః
ఆ ముని కన్నీటితో ఆమె మనసును స్నానంచేయించాడు.
తదా జ్ఞానేన తౌ ద్వౌ చ విశోకౌ చ బభూవతుః
అప్పుడు జ్ఞానంతో ఇద్దరూ దుఃఖం లేకుండా పోయారు.
జగామ తపసే విప్రః స కాన్తాం సుప్రబోధ్య చ
తన ప్రియమైన భార్యను బాగా మేల్కొలిపి, ఆ ముని తపస్సు చేయడానికి వెళ్లాడు.
పార్వతీ బోధయామాస మనసాం శోకకర్శితామ్ 2.46.
పార్వతీ దుఃఖంతో ఉన్న మనసును మేల్కొలిపింది.
సుప్రశస్తే దినే సాధ్వీ సుషువే మఙ్గలే క్షణే
ఒక శుభదినంలో, మంగళమైన క్షణంలో, ఆ సతీ స్వయంగా పుట్టినవాడిని ప్రసవించింది.
గర్భస్థితో మహాజ్ఞానం శ్రుత్వా శఙ్కరవక్త్రతః
ఆ శిశువు గర్భంలో ఉన్నప్పుడే శంకరుని నోటివద్ద నుండి గొప్ప జ్ఞానం వినాడు.
జాతకం కారయామాస వాచయామాస మంగలమ్
పుట్టిన వేళ జాతక కర్మలు చేశారు, మంగళగీతాలు పాడించారు.