మనునా మునినా చైవ హ్యహినా మానవాదినా
మనువు, ముని, పాము, మనుష్యులలో ప్రముఖుడు కూడా ఆమెను పూజించారు.
జరత్కారుమునీన్ద్రాయ కశ్యపస్తాం దదౌ పురా
పురాతనకాలంలో కశ్యపుడు ఆమెను జరత్కారు మహర్షికి ఇచ్చాడు.
కృత్వోద్వాహం మహాయోగీ విశ్రాన్తస్తపసా చిరమ్
పెళ్లి జరిపిన తరువాత, మహాయోగి ఎన్నో సంవత్సరాల తపస్సు తర్వాత విశ్రాంతి పొందాడు.
నిద్రాం జగామ స మునిః స్మృత్వా నిద్రేశమీశ్వరమ్
ఆ ముని నిద్రేశ్వరుడిని స్మరించుకుంటూ నిద్రలోకి వెళ్లాడు.
సంచిన్త్య మనసా తత్ర మనసా చ పతివ్రతా
అక్కడ ఆ పతివ్రత తన మనసులో ఆలోచిస్తూ ధ్యానం చేసింది.
అకృత్వా పశ్చిమాం సన్ధ్యాం నిత్యాం చైవ ద్విజన్మనామ్
ద్విజులకు నిత్యంగా చేయాల్సిన సాయంత్ర సంధ్యావందనం చేయకుండానే,
నోపతిష్ఠతి యః పూర్వాం నోపాస్తే యశ్చ పశ్చిమామ్ 2.46.
ఎవడు గతాన్ని గౌరవించడు, తరువాతిదాన్ని పూజించడు,
వేదోక్తమితి సంచిన్త్య బోధయామాస తం మునిమ్
ఇది వేదంలో చెప్పినదని భావించి, ఆ మునికి ఉపదేశం చేశాడు.
జరత్కారురువాచ వ్యర్థం వ్రతాదికం తస్యా యా భర్త్తుశ్చాపకారిణీ
జరత్కారు ఇలా అన్నాడు: భర్తకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే భార్య చేసే వ్రతాలు, నియమాలు అన్నీ వృథా.
తపశ్చానశనం చైవ వ్రతం దానాదికం చ యత్
ఆమె చేసే తపస్సు, ఉపవాసం, వ్రతం, దానం వంటి అన్ని పనులు—
యయా పతిః పూజితశ్చ శ్రీకృష్ణః పూజితస్తయా
ఎవరైతే భర్తను పూజిస్తారో, వారు శ్రీకృష్ణుని కూడా పూజించినవారే అవుతారు.
సర్వదానం సర్వయజ్ఞః సర్వతీర్థనిషేవణమ్
అన్ని దానాలు, అన్ని యజ్ఞాలు, అన్ని తీర్థయాత్రలు—
సర్వధర్మశ్చ సత్యం చ సర్వదేవప్రపూజనమ్
అన్ని ధర్మాలు, నిజాయితీ, అన్ని దేవతల పూజలు—
సుపుణ్యే భారతే వర్షే పతిసేవా కరోతి యా
ఈ పవిత్రమైన భారతదేశంలో భర్తను సేవించే ఆడవారు—
విప్రియం కురుతే భర్తుర్విప్రియం వదతి ప్రియమ్
భర్తకు ఇష్టంకాని పనులు చేసే వారు, లేదా అతనికి ఇష్టంకాని మాటలు చెప్పేవారు—
కుమ్భీపాకం వ్రజేత్సా చ యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ
అటువంటి వారు చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంతవరకు కుంభీపాక నరకంలో పడతారు.
ఇత్యుక్త్వా చ మునిశ్రేష్ఠో బభూవ స్ఫురితాధరః 2.46.
ఇలా చెప్పి, ఆ గొప్ప ముని పెదవులు వణికిస్తూ నిలిచాడు.
మనసోవాచ కురు శాన్తిం మహాభాగ దుష్టాయా మమ సువ్రత
మనసా ఇలా అన్నది: మహాభాగ, నేను చెడ్డదాన్ని, నాకోసం శాంతి చేయుము, వ్రతంలో నిలబడినవాడా.
శృఙ్గారాహారనిద్రాణాం యశ్చ భఙ్గం కరోతి చ
ఎవరైతే ప్రేమ, భోజనం, నిద్రలో అంతరాయం కలిగిస్తారో—
ఇత్యుక్త్వా మనసా దేవీ స్వామినశ్చరణామ్బుజే
ఇలా మనసులో అనుకుని, ఆ దేవి తన భర్త పాదములకు నమస్కరించింది.
కుపితం చ మునిం దృష్ట్వా శ్రీసూర్య్యం శప్తుముద్యతమ్
ఆ ముని కోపంతో, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని శపించడానికి సిద్ధమవుతున్నాడని చూసింది.
తత్రాగత్య మునిశ్రేష్ఠమవోచద్భాస్కరః స్వయమ్
అప్పుడు భాస్కరుడు అక్కడికి వచ్చి, ఆ గొప్ప మునితో మాట్లాడాడు.
శ్రీసూర్య్య ఉవాచ త్వాం బోధయామాస విప్ర నాహమస్తం గతస్తదా
శ్రీసూర్యుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, నేను అప్పటికి అస్తమించలేదు; నేను నిన్ను జాగ్రత్తపరిచాను.
క్షమస్వ భగవన్బ్రహ్మన్మాం శప్తుం నోచితం మునే
దయచేసి నన్ను క్షమించు భగవంతుడా, బ్రాహ్మణా, మునీశ్వరా, నన్ను శపించడం తగదు.
తేషాం క్షణార్ద్ధం క్రోధశ్చ తతో భస్మ భవేజ్జగత్
వారిలో కోపం క్షణం కూడా వచ్చినా, ఆ కోపంతో ఈ లోకం బూడిదైపోతుంది.
బ్రహ్మణో వంశసమ్భూతః ప్రజ్వలన్బ్రహ్మతేజసా
బ్రహ్మ యొక్క వంశంలో పుట్టి, బ్రహ్మ తేజంతో ప్రకాశిస్తూ ఉంటాడు.
సూర్య్యస్య వచనం శ్రుత్వా ద్విజస్తుష్టో బభూవ హ 2.46.
సూర్యుని మాటలు విని ఆ ద్విజుడు ఆనందపడ్డాడు.
తత్యాజ మనసాం విప్రః ప్రతిజ్ఞాపాలనాయ చ
ఆ విప్రుడు తన మనసులో వ్రతాన్ని నిలబెట్టుకుంటూ, త్యాగం చేశాడు.
సా సస్మార గురుం శమ్భుమిష్టదేవం హరిం విధిమ్
ఆమె తన గురువు శంభును, ఇష్టదేవుడైన హరిని, బ్రహ్మను స్మరించింది.
తత్రాజగామ భగవాన్గోపీశః శమ్భురేవ చ
అక్కడ గోపీస్వరుడు భగవంతుడు, శంభువు కూడా ప్రత్యక్షమయ్యారు.