అధునోక్తం దేవషట్కం సంపూజ్య చ పురన్దరః
ఇప్పుడు చెప్పిన ఆరు దేవతలను పూజించి, పురందరుడు,
అహో పురాణవక్తౄణాం దుర్బోధం వచనం నృణామ్
ఓహో! పురాణాలను చెప్పేవారి మాటలు మనుషులకు అర్థం చేసుకోవడం ఎంత కష్టం!
శ్రీనారాయణ ఉవాచ తదా నాస్త్యేవ తజ్జన్మ పూజాకాలే బభూవ సః
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పటికి ఆ జననం లేదు; పూజ సమయంలో అది సంభవించింది.
సుచిరం దుఃఖితా దేవా బభ్రముర్బ్రహ్మశాపతః
బ్రహ్మ శాపం వల్ల దేవతలు చాలా కాలం బాధతో తిరిగారు.
నారద ఉవాచ రూపేణ చ గుణైశ్చైవ యశసా తేజసా త్విషా
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: రూపంలో, గుణాలలో, కీర్తిలో, తేజస్సులో, ప్రకాశంలో,
త్వమేవ జ్ఞానినాం శ్రేష్ఠః సిద్ధానాం యోగినాం తథా మహాలక్ష్మ్యా ఉపాఖ్యానం విజ్ఞాతం మహదద్భుతమ్
జ్ఞానులలో, సిద్ధులలో, యోగులలో నువ్వే శ్రేష్ఠుడు; మహాలక్ష్మి కథ అద్భుతంగా, గొప్పదిగా తెలిసింది.
అన్యత్కిఞ్చిదుపాఖ్యానం నిగూఢం వద సామ్ప్రతమ్ అప్రకాశ్యం పురాణేషు వేదోక్తం ధర్మసంయుతమ్
ఇప్పుడు మరొక రహస్యమైన కథను చెప్పండి. అది పురాణాలలో వెల్లడించబడలేదు కానీ వేదాలలో చెప్పబడింది, ధర్మానికి సంబంధించినది.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ శ్రుతౌ కతివిధం గూఢమాస్తే బ్రహ్మన్సుదుర్లభమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, వేదాలలో ఒక గొప్ప రహస్యము ఉంది. అది చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది.
తేషు యత్సారభూతం చ శ్రోతుం కింవా త్వమిచ్ఛసి
అవి అన్నింటిలోనూ అసలైన సారాన్ని వినాలని నీవు కోరుతున్నావా?
నారద ఉవాచ పితృదానే స్వధా శస్తా దక్షిణా సర్వతో వరా
నారదుడు అన్నాడు: పితృదేవతలకు ఇచ్చే దానంలో 'స్వధా'ను ప్రశంసిస్తారు. అందులో దక్షిణా అన్నది అన్నిటికంటే శ్రేష్ఠమైనది.
ఏతాసాం చరితం జన్మ ఫలం ప్రాధాన్యమేవ చ
వాటికి సంబంధించిన చరిత్ర, జననం, ఫలితాలు, ప్రాముఖ్యత—
సౌతిరువాచ కథాం కథితుమారేభే పురాణోక్తాం పురాతనీమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పురాణాలలో చెప్పబడిన పురాతన కథను ఆయన చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ బ్రహ్మలోకే బ్రహ్మసభామగమ్యాం సుమనోహరామ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మలోకంలో, బ్రహ్మసభలో, ఎంతో ఆకర్షణీయమైన చోట—
గత్వా నివేదనం చక్రుర్మునే త్వాహారహేతుకమ్ 2.40.
అక్కడికి వెళ్లి, భోజనం కోసం, మునివర్యా! మీ వద్ద మనవి చేశారు.
యజ్ఞరూపో హి భగవాన్కలయా చ బభూవ సః
యజ్ఞరూపంగా భగవంతుడు తన అంశంతో అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
హవిర్దదతి విప్రాశ్చ భక్త్యా చ క్షత్రియాదయః
బ్రాహ్మణులు హవిస్సును సమర్పించారు. క్షత్రియులు మొదలైనవారు కూడా భక్తితో సమర్పించారు.
దేవా విషణ్ణాస్తే సర్వే తత్సభాం చ పునర్యయుః
అందరు దేవతలు నిరుత్సాహంగా ఆ సభకు మళ్లీ వచ్చారు.
బ్రహ్మా శ్రుత్వా తు మనసా శ్రీకృష్ణం శరణం యయౌ
అది విని, బ్రహ్మ తన మనసులో శ్రీకృష్ణుని ఆశ్రయించాడు.
ప్రకృతిః కలయా చైవ సర్వశక్తిస్వరూపిణీ
ప్రకృతి తన అంశంతో అన్ని శక్తులకు ఆధారంగా ఉంటుంది.
గ్రీష్మమధ్యాహ్నమార్త్తణ్డ ప్రభాన్యక్కారకారిణీ
వెచ్చని వేసవి మధ్యాహ్నపు సూర్యకాంతిని ఆమె తగ్గిస్తుంది.
ఈషద్ధాస్యప్రసన్నాస్యా భక్తానుగ్రహకారిణీ
స్వల్పమైన చిరునవ్వుతో, కరుణతో కూడిన ముఖంతో, భక్తులకు అనుగ్రహం చేస్తుంది.
విధిస్తద్వచనం శ్రుత్వా సమ్భ్రమాత్సమువాచ తామ్
ఆ మాటలు విని, సృష్టికర్త భయంతో ఆమెను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మోవాచ దగ్ధుం న శక్తస్స్వహుతం హుతాశశ్చ త్వయా వినా
బ్రహ్మ అన్నాడు: నీ సహాయంలేకుండా, అగ్నిదేవా! సమర్పించిన హవిస్సును కాల్చడం సాధ్యం కాదు.
త్వన్నామోచ్చార్య్య మన్త్రాన్తే యద్దాస్యతి హవిర్నరః 2.40.
నీ పేరు మంత్రం చివర పలికినప్పుడు, మనిషి హవిస్సును సమర్పిస్తే—
అగ్నేః సమ్పత్స్వరూపా చ శ్రీరూపా చ గృహేశ్వరీ
అగ్ని నుండి ఐశ్వర్య రూపం, అందానికి అధిపతిగా గృహలక్ష్మి జన్మించింది.
బ్రహ్మణశ్చ వచః శ్రుత్వా సా విషణ్ణా బభూవ హ
బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు విని ఆమె మనసు దిగులుగా మారింది.
స్వాహోవాచ బ్రహ్మంస్తదన్యద్యత్కించిత్స్వప్నవద్భ్రమ ఏవ చ
ఆమె ఇలా అన్నది: 'బ్రహ్మా! మిగతా అన్నీ కలలో లాంటి మాయ మాత్రమే.'
విధాతా జగతాం త్వం చ శమ్భుర్మృత్యుఞ్జయః ప్రభుః
ప్రపంచాలన్నింటికీ నీవే సృష్టికర్తవు, శంభువు, మరణాన్ని జయించిన ప్రభువు కూడా నీవే.
సర్వాద్యపూజ్యో దేవానాం గణేషు చ గణేశ్వరః
దేవతలందరికీ నీవే మొదటి పూజ్యుడు, గణాలలో నీవే గణాధిపతి.
ఋషయో మునయశ్చైవ పూజితా యం నిషేవ్య చ
ఋషులు, మునులు నిన్ను పూజిస్తూ సేవిస్తారు.