చతుర్థే చిరజీవీ స్యాత్క్షణానామనురూపకః
నాలుగవ ప్రహరంలో పుడితే, ఎక్కువ కాలం బతుకుతాడు, ఆ క్షణానికి అనుగుణంగా.
యాదృశే చ క్షణే జన్మ ప్రసవస్తాదృశే భవేత్
ఏ క్షణంలో పుట్టితే, ఆ క్షణాన్ని బట్టి ప్రసవం జరుగుతుంది.
కలలం త్వేకరాత్రేణ ప్రవృద్ధః స్యాద్దినే దినే
ఒక రాత్రిలోనే గర్భం ఏర్పడుతుంది, ప్రతి రోజూ అది పెరుగుతూ పోతుంది.
మాసత్రయే మాంసపిణ్డో హస్తపాదాదివర్జితః
మూడు నెలల్లో అది మాంసపు ముద్దలా మారుతుంది, కానీ చేతులు, కాళ్లు ఇంకా ఏర్పడవు.
భవేత్తు జీవసంచారః షణ్మాసే సర్వతత్త్వవిత్
ఆరు నెలలకు జీవం అందులో ప్రవేశిస్తుంది, అన్ని విషయాలు తెలిసినవాడా.
మాతృజగ్ధాన్నపానం చ భుఙ్క్తేఽమేధ్యస్థలే స్థితః
అశుద్ధమైన చోట ఉండి, తల్లి తినే అన్నం, తాగే నీటిని అది కూడా అనుభవిస్తుంది.
ఏవం చ చతురో మాసాన్భుక్త్వా పరమయాతనామ్ 2.36.
ఇలా నలుగు నెలలు తీవ్రమైన బాధలు అనుభవిస్తూ గడుపుతుంది.
దిగ్దేశకాలావ్యుత్పన్నో విస్మృతో విష్ణుమాయయా
దిక్కు, స్థలం, కాలం తెలియకుండా, విష్ణుమాయ వల్ల అది మరిచిపోతుంది.
పరాయత్తోఽప్యక్షమశ్చ మశకాదిని వారణే
ఇతరులపై ఆధారపడుతూ, ఈగలు మొదలైనవాటిని కూడా తిప్పుకోలేని స్థితిలో ఉంటాడు.
స్తనాన్ధోఽప్యసమర్థశ్చ యాఞ్చాం కర్తుమభీప్సితామ్
తల్లి పాల తాగేటప్పుడు దృష్టి లేక, తాను కోరినదాన్ని చెప్పలేని స్థితిలో ఉంటాడు.
పౌగణ్డే యాతనాం భుక్త్వా ప్రాప్నుతే యౌవనం పునః
పిల్లవయసులో బాధలు అనుభవించి, మళ్లీ యవ్వనాన్ని పొందుతాడు.
ఆహారమైథునార్త్తశ్చ నానామోహాదివేష్టితః
ఆహారం, కామం, నొప్పి వంటివాటితో బాధపడుతూ, ఎన్నో మాయల్లో చిక్కుకుని ఉంటాడు.
ఏవం యావత్సమర్థశ్చ తావదేవ హి పూజితః
ఇలా, ఎంతకాలం శక్తి ఉన్నదో అంతకాలం మాత్రమే గౌరవం పొందుతాడు.
యదాఽతీవ జరాయుక్తో జడోఽతిబధిరో భవేత్
చాలా వృద్ధాప్యంలో, మూర్ఖుడై, బహుళంగా చెవిటిగా మారిపోతాడు.
తదన్తరేఽనుతాపం చ కురుతే సన్తతం పునః
అలాంటి స్థితిలో, మళ్లీ మళ్లీ మనసులో పశ్చాత్తాపం కలుగుతుంది.
పునశ్చ మానవీం యోనిం లభామి భారతే యది
‘మళ్లీ భారతదేశంలో మానవ జన్మ లభిస్తే బాగుండును’ అని ఆలోచిస్తాడు.
ఇత్యేవమాది మనసి కుర్వన్తం తం జడం సుర 2.36.
ఇలా ఎన్నో ఆలోచనలు మనసులో ఉంచుకుంటూ, ఆ మూర్ఖుడు, ఓ దేవా,
స పశ్యేద్యమదూతం చ పాశహస్తం చ దణ్డినమ్
అతడు యమదూతుడిని, చేతిలో కట్టె మరియు పాశం పట్టుకుని ఉన్నవాడిని చూస్తాడు.
దుర్నివార్య్యముపాయైశ్చ బలిష్ఠం చ భయఙ్కరమ్
ఎలాంటి మార్గాలతోనూ ఎదుర్కోలేని, బలమైన, భయంకరమైన వాడిని చూస్తాడు.
దృష్టమాత్రాన్మహాభీతో విణ్మూత్రం చ సముత్సృజేత్
అతడిని చూసిన వెంటనే, తీవ్రమైన భయంతో మలమూత్రాలు విడిచిపెడతాడు.
అంగుష్ఠమాత్రం పురుషం గృహీత్వా యమకిఙ్కరః
యముని సేవకుడు, అంగుళం పరిమాణంలో ఉన్న మనిషిని పట్టుకొని వెళ్తాడు.
జీవో గత్వా యమం పశ్యేత్సర్వధర్మజ్ఞమేవ చ
ఆత్మ అక్కడికి వెళ్లి, అన్ని ధర్మాలను తెలిసిన యమునిని దర్శిస్తుంది.
ధర్మాధర్మవిచారజ్ఞం సర్వజ్ఞం సర్వతోముఖమ్
ఆయన ధర్మాధర్మాలను విచారించడంలో నిపుణుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, అన్ని దిశలవైపు ముఖం కలిగి ఉంటాడు.
వహ్నిశుద్ధాంశుకాధానం రత్నభూషణభూషితమ్
వెండి వంటి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
జపన్తం శ్రీకృష్ణనామ శుద్ధస్ఫాటికమాలయా
ఆయన శుద్ధమైన స్ఫటిక మాలతో శ్రీకృష్ణుని నామాన్ని జపిస్తుంటాడు.
సగద్గదం సాశ్రునేత్రం సర్వత్ర సమదర్శినమ్
ఆయన గొంతు భావోద్వేగంతో కదిలిపోతుంది, కన్నీళ్లు కళ్లు నిండుతాయి, అందరినీ సమంగా చూస్తాడు.
స్వతేజసా ప్రజ్వలన్తం సుఖదృశ్యం విచక్షణమ్ 2.36.
తన తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, చూడటానికి ఆనందంగా, తెలివిగా ఉంటాడు.
పుణ్యాత్మనాం శాన్తరూపం పాపినాం చ భయఙ్కరమ్
పుణ్యాత్ములకు ఆయన శాంతంగా కనిపిస్తాడు, పాపులకైతే భయంకరంగా కనిపిస్తాడు.
చిత్రగుప్తవిచారేణ యేషాం యదుచితం ఫలమ్
చిత్రగుప్తుని విచారణ ప్రకారం, ఎవరికైతే ఏ ఫలం తగినదో అది వారికి లభిస్తుంది.
ఏవం తేషాం గతాయాతే నివృత్తిర్నాస్తి జీవినామ్
ఇలా వచ్చినవారికి, వెళ్లినవారికి, బ్రతికినవారికి విరామం ఉండదు.