క్రోధాహఙ్కారరహితః స సంన్యాసీతి కీర్త్తితః
కోపం, అహంకారం లేని వాడిని సన్యాసిగా అంటారు.
న యాచతే భక్షణార్థీ స సంన్యాసీతి కీర్త్తితః
ఆహారం కోసం ఎవరైనా అడగని వాడిని సన్యాసిగా అంటారు.
దారవీమపి యోషాం చ న స్పృశేద్యః స భిక్షుకః
ఎవరైనా చెక్కను గానీ, స్త్రీలను గానీ తాకకుండా ఉంటే, వాడిని భిక్షుకుడని అంటారు.
విపర్య్యయే వినాశశ్చ జన్మయామ్యం భయం భవేత్
ఇది విరుద్ధంగా జరిగితే, నాశనం కలిగి, నరకంలో పుట్టే భయం కలుగుతుంది.
సురసూకరయోనౌ వా గర్భే దుఃఖం సమం సుర
దేవతగా పుట్టినా, పంది రూపంలో పుట్టినా, గర్భంలో బాధ ఒక్కటే, ఓ దేవా.
గర్భే స్మరన్తి సర్వే తే కర్మ్మ జన్మ శతోద్భవమ్ స్వదేహం పాతి యత్నేన సురో వా కీట ఏవ వా
గర్భంలో ఉన్నప్పుడు అందరూ వంద జన్మల కర్మలను గుర్తు చేసుకుంటారు; దేవుడైనా, పురుగైనా, తన శరీరాన్ని కాపాడుకోవడానికి శ్రమిస్తారు.
యోనేరభ్యన్తరే శుక్రే పతితే పురుషస్య చ 2.36.
ఓ మనవా, గర్భంలో వీర్యం పడినప్పుడు,
రక్తాధికే మాతృసమశ్చేతరే పితురాకృతిః
రక్తం ఎక్కువగా ఉంటే, పిల్లవాడు తల్లిలా ఉంటాడు; లేకపోతే తండ్రి రూపాన్ని పొందుతాడు.
రవిభౌమగురూణాం చ వారే చేత్తద్భవేత్సుతః
సూర్యుడు, మంగళుడు, గురువు వారాల్లో పుట్టినవాడు, ఆ దినానుసారం పుడతాడు.
ప్రథమప్రహరే జన్మ యస్య సోఽల్పాయురేవ చ
ఎవరైనా మొదటి ప్రహరంలో పుడితే, అతడికి ఆయుష్షు తక్కువగా ఉంటుంది.
చతుర్థే చిరజీవీ స్యాత్క్షణానామనురూపకః
నాలుగవ ప్రహరంలో పుడితే, ఎక్కువ కాలం బతుకుతాడు, ఆ క్షణానికి అనుగుణంగా.
యాదృశే చ క్షణే జన్మ ప్రసవస్తాదృశే భవేత్
ఏ క్షణంలో పుట్టితే, ఆ క్షణాన్ని బట్టి ప్రసవం జరుగుతుంది.
కలలం త్వేకరాత్రేణ ప్రవృద్ధః స్యాద్దినే దినే
ఒక రాత్రిలోనే గర్భం ఏర్పడుతుంది, ప్రతి రోజూ అది పెరుగుతూ పోతుంది.
మాసత్రయే మాంసపిణ్డో హస్తపాదాదివర్జితః
మూడు నెలల్లో అది మాంసపు ముద్దలా మారుతుంది, కానీ చేతులు, కాళ్లు ఇంకా ఏర్పడవు.
భవేత్తు జీవసంచారః షణ్మాసే సర్వతత్త్వవిత్
ఆరు నెలలకు జీవం అందులో ప్రవేశిస్తుంది, అన్ని విషయాలు తెలిసినవాడా.
మాతృజగ్ధాన్నపానం చ భుఙ్క్తేఽమేధ్యస్థలే స్థితః
అశుద్ధమైన చోట ఉండి, తల్లి తినే అన్నం, తాగే నీటిని అది కూడా అనుభవిస్తుంది.
ఏవం చ చతురో మాసాన్భుక్త్వా పరమయాతనామ్ 2.36.
ఇలా నలుగు నెలలు తీవ్రమైన బాధలు అనుభవిస్తూ గడుపుతుంది.
దిగ్దేశకాలావ్యుత్పన్నో విస్మృతో విష్ణుమాయయా
దిక్కు, స్థలం, కాలం తెలియకుండా, విష్ణుమాయ వల్ల అది మరిచిపోతుంది.
పరాయత్తోఽప్యక్షమశ్చ మశకాదిని వారణే
ఇతరులపై ఆధారపడుతూ, ఈగలు మొదలైనవాటిని కూడా తిప్పుకోలేని స్థితిలో ఉంటాడు.
స్తనాన్ధోఽప్యసమర్థశ్చ యాఞ్చాం కర్తుమభీప్సితామ్
తల్లి పాల తాగేటప్పుడు దృష్టి లేక, తాను కోరినదాన్ని చెప్పలేని స్థితిలో ఉంటాడు.
పౌగణ్డే యాతనాం భుక్త్వా ప్రాప్నుతే యౌవనం పునః
పిల్లవయసులో బాధలు అనుభవించి, మళ్లీ యవ్వనాన్ని పొందుతాడు.
ఆహారమైథునార్త్తశ్చ నానామోహాదివేష్టితః
ఆహారం, కామం, నొప్పి వంటివాటితో బాధపడుతూ, ఎన్నో మాయల్లో చిక్కుకుని ఉంటాడు.
ఏవం యావత్సమర్థశ్చ తావదేవ హి పూజితః
ఇలా, ఎంతకాలం శక్తి ఉన్నదో అంతకాలం మాత్రమే గౌరవం పొందుతాడు.
యదాఽతీవ జరాయుక్తో జడోఽతిబధిరో భవేత్
చాలా వృద్ధాప్యంలో, మూర్ఖుడై, బహుళంగా చెవిటిగా మారిపోతాడు.
తదన్తరేఽనుతాపం చ కురుతే సన్తతం పునః
అలాంటి స్థితిలో, మళ్లీ మళ్లీ మనసులో పశ్చాత్తాపం కలుగుతుంది.
పునశ్చ మానవీం యోనిం లభామి భారతే యది
‘మళ్లీ భారతదేశంలో మానవ జన్మ లభిస్తే బాగుండును’ అని ఆలోచిస్తాడు.
ఇత్యేవమాది మనసి కుర్వన్తం తం జడం సుర 2.36.
ఇలా ఎన్నో ఆలోచనలు మనసులో ఉంచుకుంటూ, ఆ మూర్ఖుడు, ఓ దేవా,
స పశ్యేద్యమదూతం చ పాశహస్తం చ దణ్డినమ్
అతడు యమదూతుడిని, చేతిలో కట్టె మరియు పాశం పట్టుకుని ఉన్నవాడిని చూస్తాడు.
దుర్నివార్య్యముపాయైశ్చ బలిష్ఠం చ భయఙ్కరమ్
ఎలాంటి మార్గాలతోనూ ఎదుర్కోలేని, బలమైన, భయంకరమైన వాడిని చూస్తాడు.
దృష్టమాత్రాన్మహాభీతో విణ్మూత్రం చ సముత్సృజేత్
అతడిని చూసిన వెంటనే, తీవ్రమైన భయంతో మలమూత్రాలు విడిచిపెడతాడు.