శాస్త్రే చ ద్వివిధం మార్గం నిర్దిష్టం మునిపుఙ్గవ
శాస్త్రాలలో, మునిశ్రేష్ఠా, రెండు మార్గాలు చెప్పబడ్డాయి.
చరన్తి జీవినశ్చాదౌ ప్రవృత్తౌ దుఃఖవర్త్మని
జీవులు మొదటగా కర్మ మార్గంలో, దుఃఖపు దారిలో నడుస్తారు.
ఆపాతమధురే లోభాత్క్లేశే చ సుఖమానినః
లోభంతో, మొదట మధురంగా అనిపించినా చివరికి బాధనిచ్చేదాన్ని సుఖంగా భావిస్తారు.
అనేకజన్మపర్య్యన్తం కృత్వా చ భ్రమణం ముదా
అలా అనేక జన్మలు ఆనందంగా సంచరిస్తూ గడుపుతారు.
తతః కృష్ణానుగ్రహాచ్చ సత్సఙ్గం లభతే జనః
తర్వాత కృష్ణుని అనుగ్రహంతో, మనిషికి సత్సంగతి లభిస్తుంది.
సాధుః సత్త్వప్రదీపేన ముక్తిమార్గం ప్రదర్శయేత్
సద్గురు తన పవిత్రత దీపంతో ముక్తి మార్గాన్ని చూపిస్తాడు.
అనేకజన్మయోగేన తపసాఽనశనేన చ
అనేక జన్మల ఫలితంగా, తపస్సు, ఉపవాసంతో,
ఇదం శ్రుతం గురోర్వక్త్రాత్ప్రసఙ్గావసరేణ చ 2.36.
ఇది గురువు వాక్కు ద్వారా, ఉపన్యాస సందర్భంలో వినబడింది.
అధునా విధినా దత్తో విపత్తౌ జ్ఞానసాగరః
ఇప్పుడు విధి వల్ల, విపత్తులో జ్ఞానసాగరం లభించింది.
జ్ఞానసిన్ధో దీనబన్ధో మహ్యం దీనాయ సామ్ప్రతమ్
ఓ జ్ఞానసాగరా, దయచేసి ఇప్పుడు నేను బాధపడుతున్న నాకు నీ కృపను ప్రసాదించు.
ఇన్ద్రస్య వచనం శ్రుత్వా ప్రహస్య జ్ఞానినాం గురుః
ఇంద్రుడు చెప్పిన మాటలు విని, జ్ఞానులకు గురువైనవాడు చిరునవ్వుతో చూశాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ ఆపాతతో దుఃఖబీజం పరిణామసుఖావహమ్
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు — మొదట్లో ఇది బాధకు కారణమైనా, చివరికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
స్వగర్భయాతనానాశపీడాఖణ్డనకారణమ్
ఇది తాను గర్భంలో అనుభవించే బాధను, జననం వల్ల కలిగే కష్టాలను తొలగించే కారణం.
కర్మవృక్షాఙ్కురచ్ఛేదకారణం సర్వతారకమ్
ఇది కర్మవృక్షానికి మొగ్గలను తొలగించడానికి కారణం, అందరికీ విముక్తిని ఇస్తుంది.
దానేన తపసా వాఽపి వ్రతేనానశనాదినా
దానం చేయడం, తపస్సు చేయడం, ఉపవాసం వంటి వ్రతాలు ఆచరించడం ద్వారా,
కామ్యానాం కర్మణాం చైవ మూలం సంఛిద్య యత్నతః
కామ్యమైన కార్యాలకు మూలాన్ని జాగ్రత్తగా తెంచాలి.
యత్కర్మ సాత్త్వికం కుర్య్యాదసంకల్పితమేవ చ
ఏ కార్యమైనా శుద్ధమైనదిగా, స్వార్థం లేకుండా చేయాలి.
సాంసారికాణామేతత్తు నిర్వాణం మోచకం విదుః 2.36.
ఈ విధానం, సంసారంలో ఉన్నవారికి మోక్షమూ, విముక్తి కూడా అని తెలుసుకున్నారు.
సేవాం కుర్వన్తి తే నిత్యం విధాయోత్తమదేహకమ్
వారు ఉత్తమమైన శరీరం పొంది, ఎల్లప్పుడూ సేవ చేస్తారు.
హరిసేవాదిరూపాం చ ముక్తిమిచ్ఛన్తి వైష్ణవాః
వైష్ణవులు హరిసేవ వంటి కార్యాలలోనే ముక్తిని కోరుకుంటారు.
స్మరణం కీర్త్తనం విష్ణోరర్చనం పాదసేవనమ్
విష్ణువు స్మరణ, కీర్తన, ఆరాధన, ఆయన పాదాలకు సేవ చేయడం,
చరణోదకపానం చ తన్మంత్రజపనం పరమ్
ఆయన పాదాలను కడిగిన నీరు పానం చేయడం, ఆయన మంత్రాలను జపించడం ముఖ్యమైనవి.
ఇదం మృత్యుఞ్జయజ్ఞానం దత్తం మృత్యుఞ్జయేన మే
ఈ మృత్యుంజయ జ్ఞానాన్ని నాకు మృత్యుంజయుడు ఇచ్చాడు.
స జన్మదాతా స గురుః స చ బన్ధుః సతాం పరః
ఆయనే జన్మదాత, ఆయనే గురువు, సద్గుణులలో శ్రేష్ఠమైన మిత్రుడు కూడా.
దర్శయేదన్యమార్గం చ వినా శ్రీకృష్ణసేవనమ్
శ్రీకృష్ణ సేవను తప్ప మరే మార్గాన్ని చూపేవాడు,
సన్తతం జగతాం కృష్ణనామ మఙ్గలకారణమ్
కృష్ణుని నామం ఎప్పుడూ లోకాలకూ మంగళానికి కారణం.
తేభ్యోఽప్యపైతి కాలశ్చ మృత్యుస్స్యాద్రోగ ఏవ చ
వారిని చూసి కాలమూ దూరమవుతుంది, మరణం కూడా కేవలం వ్యాధిగా మారుతుంది.
కృష్ణమన్త్రోపాసకశ్చ బ్రాహ్మణః శ్వపచోఽపి వా 2.36.
బ్రాహ్మణుడైనా, తక్కువ కులంలో పుట్టినవాడైనా, కృష్ణ మంత్రాన్ని ఆరాధించే వాడైతే—
బ్రహ్మణా పూజితః సోఽపి మధుపర్కాదినా చ యః
బ్రహ్మదేవుడు మధుపర్కాది వంటి పూజలు చేసి ఆ యోగ్యుడిని ఆరాధించాడు.
జ్ఞానసారం తపఃసారం బ్రహ్మసారం పరం శివమ్
అది జ్ఞానానికి మూలం, తపస్సుకు సారం, బ్రహ్మస్వరూపానికి పరమార్థం, అత్యున్నత మంగళకరమైనది.