విష్ణుదత్తం పారిజాతపుష్పం చ సుమనోహరమ్
విష్ణువు ఇచ్చిన పరిజాత పువ్వు, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
శక్రః పుష్పం గృహీత్వా చ ప్రమత్తో రాజసమ్పదా
ఇంద్రుడు ఆ పువ్వును తీసుకుని, రాజసంపదతో మత్తులో మునిగిపోయాడు.
హస్తీ తత్స్పర్శమాత్రేణ రూపేణ చ గుణేన చ
ఆ గజరాజు, ఆ పువ్వును తాకిన వెంటనే, దాని అందంతో, లక్షణాలతో—
త్యక్త్వా శక్రం గజేన్ద్రశ్చాప్యగచ్ఛద్ఘోరకాననమ్
ఇంద్రుని వదిలేసి, గజేంద్రుడు భయంకరమైన అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.
తత్పుష్పం త్యక్తవన్తం చ దృష్ట్వా శక్రం మునీశ్వరః
ఇంద్రుడు ఆ పువ్వును వదిలేసినదాన్ని చూసి, మునులలో శ్రేష్ఠుడు
దుర్వాసా ఉవాచ మద్దత్తపుష్పం గర్వేణ త్యక్తవాన్హస్తిమస్తకే
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఇచ్చిన పువ్వును గర్వంతో, ఏనుగు తలపై వేసి వదిలేశావు.
విష్ణోర్నివేదితం పుష్పం నైవేద్యం వా ఫలం జలమ్
విష్ణువుకు అర్పించిన పువ్వు, నైవేద్యం, పండు లేదా నీరు
భ్రష్టశ్రీర్భ్రష్టబుద్ధిశ్చ భ్రష్టజ్ఞానో భవేన్నరః
వాటిని నిర్లక్ష్యంగా వాడినవాడు, ఐశ్వర్యం, బుద్ధి, జ్ఞానం కోల్పోతాడు.
ప్రాప్తిమాత్రేణ యో భుఙ్క్తే భక్త్యా విష్ణునివేదితమ్ 2.36.
విష్ణువుకు అర్పించినదాన్ని కేవలం లాభం కోసం తినేవాడు
విష్ణునైవేద్యభోజీ యో నిత్యం తు ప్రణమేద్ధరిమ్
విష్ణువు నైవేద్యాన్ని భుజించి, ఎప్పుడూ హరిని నమస్కరించేవాడు
తత్స్పర్శవాయునా సద్యస్తీర్థౌఘశ్చ విశుధ్యతి
దాని గాలి తాకిన వెంటనే, అన్ని తీర్థాలు పవిత్రమవుతాయి.
పుంశ్చల్యన్నమవీరాన్నం శూద్రశ్రాద్ధాన్నమేవ చ
వేశ్యల భోజనం, శక్తిలేని వారిది, శూద్రుల శ్రాద్ధ భోజనం
శివలిఙ్గప్రదత్తాన్నం యదన్నం శూద్రయాజినామ్
శివలింగానికి ఇచ్చిన అన్నం, శూద్రులు చేసిన యజ్ఞ భోజనం
కన్యావిక్రయిణామన్నం యదన్నం యోనిజీవినామ్
కన్యలను అమ్మేవారి అన్నం, వ్యభిచార జీవుల భోజనం
శూద్రాపతిద్విజాన్నం చ వృషవాహద్విజాన్నకమ్
శూద్రస్త్రీలను పెళ్లిచేసుకున్న ద్విజుల భోజనం, ఎద్దుపై తిరిగే ద్విజుల భోజనం
అగమ్యగామినాం చైవ ద్విజానామన్నమేవ చ
విడిచిపెట్టిన స్త్రీలతో సంచరించే ద్విజుల భోజనం కూడా
మిథ్యాసాక్ష్యప్రదానాం చ బ్రాహ్మణానాం తథైవ చ
అలాగే, అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పే బ్రాహ్మణుల భోజనం కూడా
శ్వపచో విష్ణుసేవీ చ వంశానాం కోటిముద్ధరేత్
కుక్కను తినేవాడు అయినా, విష్ణువును భక్తితో సేవిస్తే, తన వంశాన్ని కోట్లు తరాలు పైకి తీసుకెళ్తాడు.
అజ్ఞానాద్యది గృహ్ణాతి విష్ణోర్నిర్మాల్యమేవ చ 2.36.
ఎవరైనా తెలియకపోయినా, విష్ణువు నర్మాల్యాన్ని తీసుకుంటే
జ్ఞాత్వా భక్త్యా చ గృహ్ణాతి విష్ణోర్నైవేద్యమేవ చ
అయితే, ఎవరైనా తెలిసి, భక్తితో విష్ణువు నైవేద్యాన్ని స్వీకరిస్తే
యస్మాత్సంస్థాపితం పుష్పం గర్వాద్వై హస్తిమస్తకే
గర్వంతో పువ్వును ఏనుగు తలపై పెట్టినందువల్ల
నారాయణస్య భక్తోఽహం న బిభేమీశ్వరం విధిమ్
నేను నారాయణుని భక్తుడిని; ప్రభువుని గానీ, నియమాన్ని గానీ భయపడను.
కిం కరిష్యతి తే తాతః కశ్యపశ్చ ప్రజాపతిః
నీ తండ్రి ప్రజాపతి కశ్యపుడు నీకు ఏమి చేయగలడు?
ఇతి శ్రుత్వా మహేన్ద్రశ్చ ధృత్వా తచ్చరణద్వయమ్
ఇలా విని, మహేంద్రుడు ఆ రెండు పాదాలను పట్టుకున్నాడు.
ఇన్ద్ర ఉవాచ హృతా త్వయా చేత్సమ్పత్తిః కియజ్జ్ఞానం చ దేహి మే
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: నా ఐశ్వర్యాన్ని నువ్వు తీసుకుపోయినట్లయితే, నాకు కొంత జ్ఞానం ఇవ్వు.
ఐశ్వర్య్యం విపదాం బీజం ప్రచ్ఛన్నజ్ఞానకారణమ్
ఐశ్వర్యం అనర్థాలకు మూలం, అది దాగిన అజ్ఞానానికి కారణం.
జన్మమృత్యుజరారోగశోకదుఃఖాంకురం పరమ్
అది జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి, శోకం, దుఃఖాలకు ప్రధాన మూలం.
సమ్పన్మత్తః సమూఢశ్చ సురామత్తః సచేతనః 2.36.
సంపద మత్తులో మనిషి మూర్ఖుడవుతాడు; మద్యం మత్తులో ఉన్నవాడు మాత్రం చైతన్యంతో ఉంటాడు.
సమ్పన్మదే ప్రమత్తశ్చ విషయాన్ధశ్చ విహ్వలః
సంపద మదంలో మనిషి అజాగ్రత్తగా, విషయాల మోహంలో అంధుడై, అయోమయంగా ఉంటాడు.
ద్వివిధో విషయాన్ధశ్చ రాజసస్తామసః స్మృతః
విషయాల మోహంలో ఉన్నవారు ఇద్దరు రకాలవారు అని అంటారు — రాజసులు, తమసులు.