శతమానవమానం చ గభీరం ధ్వాన్తసంయుతమ్
అది వంద మాపు పొడవు ఉండి, లోతుగా, చీకటితో నిండిపోయి ఉంటుంది.
నానాచర్మకషాయోదైః పరిపూర్ణం ధనుఃశతమ్
అది వంద ధనుస్సుల పొడవు వరకు色色 చర్మాలతో, చేదు ద్రవాలతో పూర్తిగా నిండిపోయి ఉంటుంది.
శూర్పాకారముఖం కుణ్డం ధనుర్ద్వాదశమానకమ్
ఆ గోత్రం నోటికి మోపెడు ఆకారంలో ఉంటుంది, దీని పొడవు పన్నెండు విల్లు లా ఉంటుంది.
అన్తరా ఽగ్నిశిఖానాం చ జ్వాలావ్యాత్తముఖం సదా
దాని లోపల ఎప్పుడూ అగ్ని జ్వాలల మధ్య నోటిపదం తెరిచి ఉంటుంది.
జ్వాలాభిర్దగ్ధగాత్రైశ్చ పాపిభిర్వ్యాప్తమేవ యత్
అందులో పాపులు అగ్ని జ్వాలలతో కాలిన శరీరాలతో నిండిపోతారు.
పాతమాత్రాద్యత్ర పాపీ మూర్ఛితో వ్యథితో భవేత్
పాపి అందులో పడిన వెంటనే అతడు స్పృహ కోల్పోయి బాధపడతాడు.
ధూమాన్ధకారయుక్తం చ ధూమాన్ధైః పాపిభిర్యుతమ్
అది పొగతో, చీకటితో నిండిపోయి, పొగతో చూపు కోల్పోయిన పాపులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది.
పాతమాత్రాద్యత్ర పాపీ నాగైస్సంవేష్టితో భవేత్ 2.33.
పాపి అందులో పడిన వెంటనే నాగులు అతడిని చుట్టిపడతారు.
షడశీతిశ్చ కుణ్డాని మయోక్తాని నిశామయ
ఎనభై ఆరు గోత్రాలు నేను వివరించాను; జాగ్రత్తగా విను.
సావిత్ర్యువాచ త్వత్తః సర్వం శ్రుతం దేవ నావశిష్టోఽధునా మమ
సావిత్రి ఇలా అన్నది: ప్రభూ! నేను మీ దగ్గర నుంచి అన్నీ విన్నాను; ఇప్పుడు నాకు ఏమీ మిగలలేదు.
కించిత్కథయ మే ధర్మం శ్రీకృష్ణగుణకీర్త్తగమ్
మీరు శ్రీకృష్ణుని గొప్పతనాన్ని తెలిపే ధర్మాన్ని నాకు కొంత చెప్పండి.
కారణం ముక్తికార్యాణాం సర్వాశుభనివారణమ్
అది మోక్షానికి కారణం, అన్ని అశుభాలను తొలగిస్తుంది.
ముక్తయః కతిధా సన్తి కిం వా తాసాం చ లక్షణమ్
మోక్షాలు ఎన్ని విధాలుగా ఉంటాయి? వాటి లక్షణాలు ఏమిటి?
తత్త్వజ్ఞానవిహీనా చ స్త్రీజాతిర్విధినిర్మితా
స్త్రీలు నియమానుసారం సృష్టించబడ్డారు, వారికి తత్త్వజ్ఞానం ఉండదు.
సర్వదానం హ్యనశనం తీర్థస్నానం వ్రతం తపః
అన్ని దానాలు, ఉపవాసం, తీర్థస్నానం, వ్రతాలు, తపస్సు—
పితుః శతగుణా మాతా గౌరవేణాతిరిచ్యతే
తల్లి గౌరవంలో తండ్రిని వంద రెట్లు మించిపోతుంది.
యమ ఉవాచ అధునా హరిభక్తిస్తే వత్సే భవతు మద్వరాత్
యముడు ఇలా అన్నాడు: నా వరంతో నీకు ఇప్పుడు హరిభక్తి కలుగుతుంది, బిడ్డా.
శ్రోతుమిచ్ఛసి కల్యాణి శ్రీకృష్ణగుణకీర్త్తనమ్
శుభలక్షణమయినవాడా! నీవు శ్రీకృష్ణుని గుణగానం వినాలని కోరుతున్నావు.
శేషో వక్త్రసహస్రేణ నహి యద్వక్తు మీశ్వరః 2.34.
మిగిలినదాన్ని వందలు నోట్లతో కూడిన శేషుడైనా, పరమేశ్వరుడైనా పూర్తిగా వివరించలేరు.
ధాతా చతుర్ణాం వేదానాం విధాతా జగతామపి
అతడే నాలుగు వేదాలను సృష్టించినవాడు, లోకాలన్నింటినీ ఏర్పాటు చేసినవాడు.
కార్తికేయః షణ్ముఖేన నాపి వక్తుమలం ధ్రువమ్
అరు ముఖాలకలిగిన కార్తికేయుడు కూడా, ఆ మహిమను పూర్తిగా వివరించలేడు.
సారభూతాశ్చ శాస్త్రాణాం వేదాశ్చత్వార ఏవ చ
అన్ని శాస్త్రాల సారం, నలుగు వేదాలు కూడా—
సరస్వతీ చ యత్నేన నాలం యద్గుణవర్ణనే
సరస్వతీ దేవి ఎంత ప్రయత్నించినా, ఆ గుణాలను వివరించలేరు.
సనన్దః కపిలః సూర్య్యో యే చాన్యే బ్రహ్మణః సుతాః
సనందుడు, కపిలుడు, సూర్యుడు, ఇంకా బ్రహ్మకు ఇతర కుమారులు—
న యద్వక్తుం క్షమాః సిద్ధా మునీన్ద్రా యోగినస్తథా
సిద్ధులు, మహర్షులు, యోగులు కూడా ఆ విషయాన్ని వివరించలేరు.
ధ్యాయన్తి యత్పదామ్భోజం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైన వారు ధ్యానం చేసే ఆ పదపద్మాన్ని—
కశ్చిత్కించిద్విజానాతి తద్గుణోత్కీర్త్తనం మహత్
ఎవరైనా కొంతమంది మాత్రమే ఆ గొప్ప గుణగానంలో కొంత తెలుసుకోవచ్చు.
తస్మై దత్తం పురా జ్ఞానం కృష్ణేన పరమాత్మనా 2.34.
ఆయనకు, శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు పూర్వం జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాడు.
తత్రైవ కథితం కించిద్యద్గుణోత్కీర్త్తనం పునః
అక్కడ కూడా, ఆ గుణగానంలో కొంతమంది మళ్లీ వివరించారు.
ధర్మస్తత్కథయామాస పుష్కరే భాస్కరాయ చ
పుష్కరంలో ధర్ముడు, భాస్కరునికి కూడా ఆ విషయాన్ని వివరించాడు.