వృషలీపతిం యాజయేద్యో భుంక్తేఽన్నం తస్య యో నరః
ఎవరైనా తక్కువ జాతికి చెందిన మహిళ భర్త కోసం యజ్ఞం చేస్తే, లేదా అతని చేత తినే వాడు—
పాదం దదాతి వహ్నౌ చ గాశ్చ పాదేన తాడయేత్
ఎవరైనా తన కాలును అగ్నిలో పెట్టినా, లేదా ఆడుగుతో ఆవులను కొట్టినా—
యో భుంక్తే స్నిగ్ధపాదేన శేతే స్నిగ్ధాంఘ్రిరేవ చ
ఎవరైనా నూనె పూసిన కాలుతో భోజనం చేస్తే, లేదా నూనె పూసిన కాళ్లతో పడుకుంటే—
అవీరాన్నం చ యో భుంక్తే యోనిజీవీ చ వై ద్విజః
ఎవరైనా వీరులకు తగిన భోజనం కాకుండా తింటే, లేదా ద్విజుడు నీచమైన మార్గంలో జీవిస్తే—
పితౄంశ్చ పర్వకాలే చ తిథికాలే చ దేవతామ్
ఎవరైనా పితృదేవతలకు సమయాన లేదా పవిత్ర తిథుల్లో దేవతలకు నైవేద్యం సమర్పిస్తే—
స్వభర్తరి చ కృష్ణే చ భేదబుద్ధిం కరోతి యా
ఏ మహిళ అయినా తన భర్తను మరియు కృష్ణుడిని వేరుగా భావిస్తే—
గోమార్గఖననం కృత్వా వపతే సస్యమేవ చ
ఎవరైనా ఆవు దారి తవ్వి, అక్కడ పంటలు విత్తితే—
రాజకే దైవకే యత్నాద్గోస్వామీ గాం న పాతయేత్
రాజు కోసం అయినా, దేవతల కోసం అయినా, ఆవు యజమాని తన ఆవును ఎప్పుడూ పడనివ్వకూడదు—
ప్రాణినం లంఘయేద్యో హి దేవార్చాయాం రతం జలమ్ ।।2.30.
ఎవరైనా ప్రాణిని దాటి పోయినా, లేదా దేవతల పూజకు అంకితమైన నీటి మీద నడిచినా—
శశ్వన్నాస్తీతి వాదీ యో మిథ్యావాదీ ప్రతారకః
ఎవరైనా ఎప్పుడూ 'ఏమీ లేదు' అని అంటున్నా, లేదా అబద్ధం చెప్పే వాడు, మోసగాడు అయితే—
దేవతాప్రతిమాం దృష్ట్వా గురుం వా బ్రాహ్మణం సతి
ఎవరైనా దేవత విగ్రహాన్ని చూసినా, లేదా మంచి గురువును, బ్రాహ్మణుడిని చూసినా—
న దదాత్యాశిషం కోపాత్ప్రణతాయ చ యో ద్విజః
ద్విజుడు కోపంతో తనకు నమస్కరించినవారికి ఆశీర్వాదం ఇవ్వకపోతే—
గోహత్యా బ్రహ్మహత్యా చ కథితా చాతిదేశికీ
ఆవును చంపడం, బ్రాహ్మణుడిని చంపడం అత్యంత ఘోరమైన పాపాలుగా చెప్పబడింది—
సావిత్ర్యువాచ న్యూనాధికే చ కో భేదస్తన్మాం వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
సావిత్రి ఇలా అడిగింది: తక్కువగా ఉండడం, ఎక్కువగా ఉండడం మధ్య తేడా ఏమిటి? దయచేసి నాకు వివరించు.
యమ ఉవాచ కుత్రాతిదేశికః శ్రేష్ఠో వాస్తవో న్యూన ఏవ చ
యముడు ఇలా చెప్పాడు: ఎక్కడ అధికమైనది, ఎక్కడ తక్కువగా ఉన్నది, నిజంగా అధికమైనది ఎక్కడ ఉంది?
కుత్ర వా సమతా సాధ్వి తయోర్వేదప్రమాణతః
ఓ సతీ, వేదప్రామాణ్యం ప్రకారం ఈ రెండింటిలో సమానత్వం ఎక్కడ ఉంది?
పురా పరిచితే విప్రే విద్యామన్త్రప్రదాతరి
పూర్వం, బాగా పేరుగాంచిన బ్రాహ్మణుడు విద్యా, మంత్రాలను ఇచ్చేవారికి—
పితుః శతగుణా మాతా మాతుః శతగుణస్తథా
తల్లిని తండ్రికంటే వంద రెట్లు గొప్పదిగా, అలాగే తండ్రిని తల్లికంటే వంద రెట్లు గొప్పదిగా చెప్పారు.
గురుతో గురుపత్నీ చ గౌరవే చ గరీయసీ ।। 2.30.
గురువు మరియు గురుపత్నిని అత్యంత గౌరవంతో చూడాలి.
విప్రః శివసమో యశ్చ విష్ణుతుల్యపరాక్రమః
బ్రాహ్మణుడు శివుడితో సమానం, అతని శక్తి విష్ణువుతో సమానంగా ఉంటుంది.
సర్వం గఙ్గాసమం తోయం సర్వే వ్యాససమా ద్విజాః
ప్రతి నీరు గంగాజలంతో సమానమే, ప్రతి ద్విజుడు వ్యాసుడితో సమానమే.
ఆతిదేశికహత్యాయా వాస్తవశ్చ చతుర్గుణః
గురువు హత్య ఫలితం, నిజమైన హత్య కంటే నాలుగు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఆతిదేశికహత్యాయా భేదశ్చ కథితః సతి
గురువు హత్యలో ఉన్న తేడా ఇక్కడ వివరించబడింది.
స్వస్త్రీ గమ్యా చ సర్వేషామితి వేదే నిరూపితా
వేదంలో, ప్రతి ఒక్కరికీ తన భార్యే యోగ్యమని చెప్పబడింది.
సామాన్యం కథితం సర్వం విశేషం శృణు సున్దరి
సామాన్య విషయాలు అన్నీ చెప్పాను; ఇప్పుడు ప్రత్యేక విషయాలు విను సుందరి.
శూద్రాణాం విప్రపత్నీ చ విప్రాణాం శూద్రకామినీ
శూద్రులకు బ్రాహ్మణుని భార్య, బ్రాహ్మణులకు శూద్రస్త్రీ.
శూద్రశ్చేద్బ్రాహ్మణీం గచ్ఛేద్బ్రహ్మహత్యాశతం లభేత్
ఒక శూద్రుడు బ్రాహ్మణి దగ్గరకు వెళితే, వంద బ్రహ్మహత్యల పాపం పొందుతాడు.
యది శూద్రాం వ్రజేద్విప్రో వృషలీపతిరేవ సః
ఒక బ్రాహ్మణుడు శూద్రస్త్రీ దగ్గరకు వెళితే, అతడు వృశలీ భర్తగా మారిపోతాడు.
విష్ఠాసమశ్చ తత్పిండో మూత్రతుల్యం చ తర్పణమ్ 2.30.
అతని పిండప్రదానం విస్తతో సమానం, అతని తర్పణం మూత్రంతో పోలినదిగా ఉంటుంది.
కోటిజన్మార్జితం పుణ్యం సన్ధ్యార్చాతపసాఽర్జితమ్
కోటిజన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యం, సంధ్యారాధన, తపస్సుతో కూడినది,