యజ్జన్మ బ్రహ్మణో వంశే జ్వలన్తం బ్రహ్మతేజసా
బ్రహ్మ వంశంలో జన్మించిన వాడు, బ్రహ్మతేజంతో ప్రకాశించే వాడు.
ఇత్యుక్త్వా సా చ సావిత్రీ ప్రణనామ యమం మునే
ఇలా చెప్పి, సావిత్రి యముని నమస్కరించింది, ఓ మునివరా.
ఇదం యమాష్టకం నిత్యం ప్రాతరుత్థాయ యః పఠేత్
ఈ యమాష్టకం ప్రతిరోజూ ఉదయం లేచి చదివేవాడు —
మహాపాపీ యది పఠేన్నిత్యం భక్త్యా చ నారద
ఓ నారదా, అతడు ఎంత పెద్ద పాపి అయినా, భక్తితో ప్రతిరోజూ ఈ స్తోత్రాన్ని చదివితే —
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్త్తే మహాపురాణే ద్వితీయే ప్రకృతిఖణ్డే నారదనారాయణసంవాదే సావిత్రీకృతయమస్తోత్రం నామాష్టావింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, రెండవ భాగమైన ప్రకృతిఖండంలో, నారదుడు-నారాయణుడు సంభాషణలో, సావిత్రి రచించిన యమస్తోత్రం పేరుతో ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ కర్మ్మాశుభవిపాకం చ తామువాచ రవేః సుతః
శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: రవిపుత్రుడు ఆమెకు చెడు పనుల ఫలితాలను వివరించాడు.
యమ ఉవాచ కర్మాశుభవిపాకం చ కథయామి నిశామయ
యముడు ఇలా అన్నాడు: చెడు పనుల ఫలితాలను నేను చెబుతాను, జాగ్రత్తగా విను.
నానాప్రకారం స్వర్గం చ యాతి జీవః సుకర్మణా
మంచి పనుల వల్ల జీవుడు ఎన్నో రకాల స్వర్గాలను పొందుతాడు.
నరకాణాం చ కుణ్డాని సన్తి నానావిధాని చ
అలాగే నరకంలో ఎన్నో రకాల గుంతలు కూడా ఉన్నాయి.
విస్తృతాని గభీరాణి క్లేశదాని చ జీవినామ్
ఆ గుంతలు విస్తారంగా, లోతుగా ఉండి, జీవులకు బాధను కలిగిస్తాయి.
షడశీతిశ్చ కుణ్డాని సంయమన్యాం చ సన్తి చ
అక్కడ ఎనభై ఆరు గుంతలు, ఇంకా సంయమనిలో మరికొన్ని ఉన్నాయి.
వహ్నికుణ్డం తప్తకుణ్డం క్షమకుణ్డం భయానకమ్
వెన్నెల గుంత, మంటగల గుంత, సహనానికి గుంత, భయంకరమైన గుంత ఉన్నాయి.
గరకుణ్డం దూషికాకుణ్డం వసాకుణ్డం తథైవ చ
విషపు గుంత, మలినమైన గుంత, కొవ్వు గుంత కూడా ఉన్నాయి.
కుణ్డం గాత్రమలానాం చ కర్ణవిట్కుణ్డమేవ చ
శరీర మలినాల కోసం ఒక గుంత, చెవిలో మల కోసం మరో గుంత ఉంది.
లోమ్నాం కుణ్డం కేశకుణ్డమస్థికుణ్డం చ దుఃఖదమ్ 2.29.
జుట్టు గుంత, తల జుట్టు గుంత, ఎముకల గుంత — ఇవన్నీ బాధను కలిగిస్తాయి.
తీక్ష్ణకణ్టకకుణ్డం చ విషకుణ్డం చ విఘ్నదమ్
పొడవైన ముల్లుల గుంత, విషపు గుంత — ఇవి రెండూ కూడా అడ్డంకులను కలిగిస్తాయి.
ప్రతప్తతైలకుణ్డం చ దన్తకుణ్డం చ దుర్వహమ్
కావుతున్న నూనె గుంత, పళ్ల గుంత — ఇవి రెండూ భరించలేనివి.
మశకుణ్డం దంశకుణ్డం భీమం గరలకుణ్డకమ్
ఈగల గుంత, కాటేసే పురుగుల గుంత, భయంకరమైన విషపు గుంత ఉన్నాయి.
శరకుణ్డం శూలకుణ్డ ఖడ్గకుణ్డం చ భీషణమ్
బాణాల గుంత, కత్తుల గుంత, ఖడ్గాల గుంత — ఇవన్నీ భయానకమైనవి.
సఞ్చాలకుణ్డం వాజకుణ్డం బన్ధకుణ్డం సుదుస్తరమ్
కదిలించే గుంత, గుర్రాల గుంత, బంధన గుంత — ఇవన్నీ దాటి పోవడం చాలా కష్టం.
లాలాకుణ్డమసికుణ్డం చూర్ణకుణ్డం సుదారుణమ్
నోరు నుండి జారిన లాలాజలం పడే గుంత, బూడిదతో నిండిన గుంత, పొడి పదార్థాలతో నిండిన గుంత — ఇవన్నీ చాలా భయంకరంగా ఉంటాయి.
జ్వాలకుణ్డం భస్మకుణ్డం పూతికుణ్డం చ సున్దరి
అగ్ని జ్వాలలతో మండే గుంత, మళ్లీ బూడిదతో నిండిన గుంత, పాడైపోయిన దుర్వాసన గుంత కూడా ఉన్నాయి, ఓ సుందరి.
గోధాముఖం నక్రముఖం గజదంశం చ గోముఖమ్
గోదా పాముల నోరు, మొసలి నోరు, ఏనుగు కాటు, ఆవు నోరు — ఇవన్నీ కూడా అక్కడ ఉంటాయి.
పాంశుభోజం పాశవేష్టం శూలప్రోతం ప్రకమ్పనమ్
పొడిని తినడం, కట్టే తాడు బంధనం, కత్తితో పొడవడం, భయంతో వణకడం — ఇవన్నీ అక్కడ జరుగుతాయి.
జాలబన్ధం దేహచూర్ణం దలనం శోషణఙ్కరమ్ 2.29.
జాలిలో చిక్కిపోవడం, శరీరం పొడిగా మారిపోవడం, నలిపివేయడం, ఎండబెట్టడం — ఇవన్నీ అక్కడ జరుగుతాయి.
కుణ్డాన్యేతాని సావిత్రి పాపినాం క్లేశదాని చ
ఈ గుంతలు, ఓ సావిత్రి, పాపులకూ బాధలు కలిగించే చోట్లుగా ఉంటాయి.
దణ్డహస్తైః శూలహస్తైః పాశహస్తైర్భయఙ్కరైః
కర్రలు పట్టుకున్నవారు, కత్తులు పట్టుకున్నవారు, తాడులు పట్టుకున్నవారు — వీరంతా భయంకరంగా ఉంటారు.
తమోయుక్తైర్దయాహీనైర్దుర్నివార్య్యం చ సర్వతః
చుట్టూ చీకటితో నిండినవారు, కనికరంలేని వారు, ఎక్కడినుంచీ తప్పించుకోలేని విధంగా ఉంటారు.
యోగయుక్తైః సిద్ధయోగైర్నానారూపధరైర్వరైః
యోగశక్తి కలిగినవారు, సిద్ధులు, అనేక రూపాలు ధరించిన గొప్పవారు అక్కడ ఉంటారు.
స్వకర్మనిరతైః శైవైః శాక్తైః సౌరైశ్చ గాణపైః
తమ తమ పనుల్లో నిమగ్నమైన శైవులు, శాక్తులు, సౌరులు, గణపతులు అక్కడ ఉంటారు.