విద్యాప్రభావజ్ఞానార్థం మయా త్వం చ పరీక్షితః
విద్యా ప్రభావాన్ని తెలుసుకోవడానికి, నిన్ను నేను పరీక్షించాను.
వరాయ గుణహీనాయ వృద్ధాయాజ్ఞానినే తథా
గుణాలు లేని వాడికి, వృద్ధుడికి, అజ్ఞానికి—
అత్యన్తకోపయుక్తాయ చాత్యన్తదుర్ముఖాయ చ
అతి కోపంగా ఉండేవాడికి, ముఖం చాలా అసహ్యంగా ఉండేవాడికి,
జడాయ చైవ మూకాయ క్లీబతుల్యాయ పాపినే
మందబుద్ధి వాడికి, మూగవాడికి, హీనుడికి, పాపిష్టుడికి—
శాన్తాయ గుణినే చైవ యూనే చ విదుషేఽపి చ
శాంత స్వభావం కలవాడికీ, మంచి గుణాలు ఉన్నవాడికీ, యవ్వనంలో ఉన్నవాడికీ, విద్యావంతుడికీ,
యః కన్యాపాలనం కృత్వా కరోతి విక్రయం యది
ఎవరైనా ఒక యువతిని కాపాడి, ఆ తరువాత అమ్మితే,
కన్యామూత్రపురీషం చ తత్ర భక్షతి పాతకీ
అటువంటి పాపి, ఆ యువతికి సంబంధించిన మూత్రం, మలాన్ని తినాల్సి వస్తుంది.
తదన్తే వ్యాధయోనౌ చ లభతే జన్మ నిశ్చితమ్ 2.16.
ఆ తరువాత, అతడు తప్పక వ్యాధులతో బాధపడే జంతువులలో జన్మిస్తాడు.
ఇత్యేవముక్త్వా తులసీ విరరామ తపోవనే
ఇలా చెప్పి, తులసి తపోవనంలో మౌనంగా నిలిచింది.
మూర్ధ్నా ననామ తులసీ శఙ్ఖచూడశ్చ నారద
తులసి, శంఖచూడుడు, నారదుడు తలవంచి నమస్కరించారు.
కిం కరోషి శఙ్ఖచూడ సంవాదమనయా సహ
శంఖచూడా! నీవు ఆమెతో మాట్లాడుతూ ఏమి చేస్తున్నావు?
త్వం చ పురుషరత్నం చ స్త్రీరత్నం స్త్రీష్వియం సతీ
నీవు మగవారిలో మణిహారం, ఆమె స్త్రీలలో మణిహారం; ఆమె స్త్రీలలో సతీ స్వభావం కలది.
నిర్విరోధసుఖం రాజన్కో వా త్యజతి దుర్లభమ్
ఒక రాజు, ఎలాంటి విరోధమూ లేకుండా దొరికే అరుదైన సుఖాన్ని కూడా వదిలేస్తాడు.
కిముపేక్షసి త్వం కాన్తమీదృశం గుణినం సతీ
సతీ! ఇంత మంచి గుణాలున్న ప్రియుడిని నీవు ఎందుకు నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు?
యథా లక్ష్మీశ్చ లక్ష్మీశే యథా కృష్ణే చ రాధికా
లక్ష్మీ దేవి యెలా లక్ష్మీపతితో ఉంటుందో, రాధికా యెలా కృష్ణునితో ఉంటుందో,
యథా ధరా వరాహే చ యథా మేనా హిమాలయే
ధరా దేవి యెలా వరాహునితో ఉంటుందో, మేనాదేవి యెలా హిమాలయునితో ఉంటుందో,
రోహిణీ చ యథా చన్ద్రే యథా కామే రతిః సతీ
రోహిణి యెలా చంద్రునితో ఉంటుందో, సతీ! రతి యెలా కామునితో ఉంటుందో,
యథాఽహల్యా గౌతమే చ దేవహూతిశ్చ కర్దమే 2.16.
అహల్యా యెలా గౌతమునితో ఉంటుందో, దేవహూతి యెలా కర్దమునితో ఉంటుందో,
యథా చ దక్షిణా యజ్ఞే యథా స్వాహా హుతాశనే
దక్షిణా యెలా యజ్ఞంలో ఉంటుందో, స్వాహా యెలా అగ్నితో ఉంటుందో,
దేవసేనా యథా స్కన్దే ధర్మే మూత్తిర్యథా సతీ
దేవసేన యెలా స్కందునితో ఉంటుందో, సతీ! మూర్తి యెలా ధర్మునితో ఉంటుందో,
అనేన సార్ద్ధం సుచిరం సున్దరేణ చ సున్దరి
అందాలవాడితో, అందాలదీని! నీవు చాలా కాలం కలిసి ఉండబోతున్నావు.
పశ్చాత్ప్రాప్స్యసి గోవిన్దం గోలోకే పునరేవ చ
తర్వాత నీవు మళ్లీ గోలోకంలో గోవిందుని చేరుకుంటావు.
ఇత్యేవమాశిషం కృత్వా స్వాలయం ప్రయయౌ విధిః
బ్రహ్మ దేవుడు ఆశీర్వాదం ఇచ్చి తన లోకానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
స్వర్గే దున్దుభివాద్యం చ పుష్పవృష్టిర్బభూవ హ
పరలోకంలో దుండుభి వాయిద్యాలు మోగాయి, పువ్వుల వర్షం కురిసింది.
మూర్చ్ఛాం సమ్ప్రాప తులసీ నవసఙ్గమసఙ్గతా
తులసి తన కొత్త భర్తతో కలిసిన ఆనందంలో మూర్ఛపోయింది.
చతుఃషష్టికలామానం చతుఃషష్టివిధం సుఖమ్
వారు అరవై నాలుగు రకాల సుఖాలు అనుభవించారు.
అఙ్గప్రత్యంగ సంశ్లేషపూర్వకం స్త్రీమనోహరమ్
అవిడను ఆకట్టుకునేలా, చేతులు కాళ్లు కలిపి ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
అతీవ రమ్యేదేశే చ సర్వజన్తువివర్జితే 2.16.
అత్యంత అందమైన, ఇతర ప్రాణులు లేని ప్రదేశంలో వారు ఉన్నారు.
పుష్పోద్యానే నదీతీరే పుష్పచన్దనచర్చితే
పుష్పాలతో, చందనంతో అలంకరించిన నది ఒడ్డున ఉన్న పుష్పోద్యానంలో వారు ఉన్నారు.
భూషితాం భూషణైః సర్వైరతీవ సుమనోహరామ్
అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, తులసి ఎంతో అందంగా మెరిసింది.