వర్షః పఞ్చవిధో జ్ఞేయః కాలసంఖ్యాం నిబోధ మే
సంవత్సరం ఐదు విధాలుగా ఉంటుందని తెలుసుకో; నా కాల గణనను విను.
వర్షే పూర్ణే నరాణాం చ దేవానాం చ దివానిశమ్ దేవానాం చ యుగో జ్ఞేయః కాలసంఖ్యావిదాం మతః
ఒక సంవత్సరం పూర్తయినప్పుడు, మనుషులకైనా, దేవతలకైనా, పగలు రాత్రి కలిసినట్లే; కాలాన్ని తెలిసినవారు దేవతల యుగాన్ని అలా గుర్తిస్తారు.
మన్వన్తరం తు దివ్యానాం యుగానామేకసప్తతిః
దేవతలకు ఒక మన్వంతరం అంటే డెబ్బై ఒకటి యుగాలు.
అష్టావింశతిమే చేన్ద్రే గతే బ్రాహ్మం దివానిశమ్
ఇరవై ఎనిమిదవ ఇంద్రుడు ముగిసిన తర్వాత, బ్రహ్మదేవునికి ఒక పగలు రాత్రి వస్తుంది.
ప్రలయః ప్రాకృతో జ్ఞేయస్తత్రాదృష్టా వసున్ధరా
అప్పుడు ప్రకృతిప్రళయం సంభవిస్తుంది; ఆ సమయంలో భూమి కనబడదు.
ఋషయో జీవినః సర్వే లీనాః కృష్ణే పరాత్పరే
అందులో ఉన్న అన్ని ఋషులు, జీవులు, పరమాత్మ అయిన కృష్ణునిలో లీనమవుతారు.
లయే ప్రాకృతికేఽతీతే పాతే చ బ్రహ్మణో మునే
ఓ మునీశ్వరా, ప్రాకృతిక లయం సంభవించినప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు కూడా పతించిపోతాడు.
ఏవం నశ్యన్తి సర్వాణి బ్రహ్మాణ్డాన్యఖిలాని చ
అలా అన్ని బ్రహ్మాండాలు, వాటిలో ఉన్న సమస్తం నశించిపోతుంది.
నిమేషమాత్రః ప్రలయో యత్ర విశ్వం జలప్లుతమ్ 2.7.
ఒక క్షణం మాత్రమే ఉండే లయంలో, మొత్తం విశ్వం నీటిలో మునిగిపోతుంది.
ఏవం కతివిధా సృష్టిర్లయః కతివిధోఽపి వా
ఇలా సృష్టి ఎన్నివిధాలుగా ఉంది? లయం కూడా ఎన్ని రకాలుగా ఉంటుంది?
సృష్టీనాం చ కలానాం చ బ్రహ్మాణ్డానాం చ నారద
ఓ నారదా, సృష్టుల గురించి, కాల విభాగాల గురించి, బ్రహ్మాండాల గురించి చెప్పబోతున్నాను.
బ్రహ్మాణ్డానాం చ సర్వేషామీశ్వరశ్చైక ఏవ సః
అన్ని బ్రహ్మాండాలకు ఒకటే అధిపతి ఉన్నాడు.
బ్రహ్మాదయశ్చ తస్యాంశాస్తస్యాంశశ్చ మహావిరాట్
బ్రహ్మ మొదలైనవారు ఆయన అంసాలు; మహావిరాట్ కూడా ఆయన అంసంలో భాగమే.
స చ కృష్ణో ద్విధాభూతో ద్విభుజశ్చ చతుర్భుజః
ఆ కృష్ణుడు రెండు రూపాలలో కనిపిస్తాడు — రెండు చేతులతో, నాలుగు చేతులతో.
బ్రహ్మాదితృణపర్య్యన్తం సర్వం ప్రాకృతికం భవేత్
బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు ఉన్న ప్రతిదీ ప్రాకృతిక స్వభావంతోనే ఉంటుంది.
విద్ధ్యేకం సృష్టిమూలం తత్సత్యం నిత్యం సనాతనమ్
ఒకటే సృష్టిమూలం ఉంది — అది నిజమైనది, శాశ్వతమైనది, నిత్యమైనది అని తెలుసుకో.
నిరుపాధిం నిరాకారం భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
అది నిరుపాధి, నిరాకారమైనది, కానీ భక్తులపై అనుగ్రహం చూపేందుకు రూపాన్ని ధరిస్తుంది.
ద్విభుజం మురలీహస్తం గోపవేషం కిశోరకమ్
ఆయన రెండు చేతులతో, మురళీని పట్టుకుని, గోపాలుడిగా, కిషోరుడిగా ఉంటాడు.
కరోతి ధాతా బ్రహ్మాణ్డం జ్ఞానాత్మా కమ లోద్భవః 2.7.
పద్మంలో పుట్టిన, జ్ఞానస్వరూపుడైన ధాతా ఈ బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టిస్తాడు.
యస్య జ్ఞానాద్యత్తపసా సర్వేశస్తత్సమో మహాన్
అతని జ్ఞానం, తపస్సు వల్లనే సమస్తాధిపతి అవతరిస్తాడు; అతనికి సమానుడు మరొకరు లేరు.
మహామాయా చ ప్రకృతిః సర్వశక్తిమతీశ్వరీ
మహామాయే ప్రాకృతి, సమస్త శక్తులతో కూడిన పరమేశ్వరి.
సావిత్రీ వేదమాతా చ వేదాధిష్ఠాతృదేవతా
సావిత్రి వేదమాత, వేదాలకు అధిష్ఠాన దేవత.
సర్వవిద్యాధిదేవీ సా పూజ్యా చ విదుషాం పురా
ఆమె సమస్త విద్యలకు అధిదేవత, పండితులు పురాతన కాలం నుండే ఆమెను పూజిస్తారు.
యత్సేవయా యత్తపసా ప్రదాత్రీ సర్వసంపదామ్
ఆమె సేవతో, తపస్సుతో అన్ని సంపదలను ప్రసాదిస్తుంది.
యత్సేవయా యత్తపసా సర్వవిశ్వేషు పూజితా
ఆమె సేవతో, ఆమె చేసిన తపస్సుతో, అన్ని లోకాల్లో ఆమెను పూజించారు.
సర్వేశ్వరీ సర్వవన్ద్యా సర్వేశం ప్రాప యా పతిమ్
అన్ని లోకాలకు అధిపతిగా, అందరికి ఆరాధ్యురాలిగా, ఆమె అందరికీ అధిపతియైన వారిని భర్తగా పొందింది.
కృష్ణవామాంశసమ్భూతా కృష్ణప్రేమాధిదేవతా
కృష్ణుని ఎడమ భాగం నుండి జన్మించిన ఆమె, కృష్ణుని ప్రేమకు ప్రధాన దేవత.
సర్వాధికం చ రూపం చ సౌభాగ్యం మానగౌరవమ్ 2.7.
ఆమెకు అపూర్వమైన అందం, అదృష్టం, గౌరవం ఉన్నాయి.
తపశ్చకార సా పూర్వం శతశృఙ్గే చ పర్వతే
పూర్వం ఆమె శతశృంగ పర్వతంపై తపస్సు చేసింది.
కృశాం నిఃశ్వాసరహితాం దృష్ట్వా చన్ద్రకలోపమామ్
ఆమె క్షీణించి, ఊపిరి లేకుండా, అయినా చంద్రకళలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది.