తతశ్చ ద్వాదశాదిత్యాః కరిష్యన్త్యుదయం మునే
అప్పటికి, మునీశ్వరా, పన్నెండు సూర్యులు ఉదయిస్తారు.
కలౌ గతే చ దుర్ద్ధర్షే సంప్రవృత్తే కృతే యుగే
కలియుగం ముగిసి, కృతయుగం ప్రారంభమైనప్పుడు, ఓ దుర్జయుడా,
తపస్వినశ్చ ధర్మిష్ఠా వేదజ్ఞా బ్రాహ్మణా భువి
భూమిపై తపస్సు చేసే వారు, ధర్మబద్ధులు, వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులు ఉంటారు.
రాజానః క్షత్రియాః సర్వే విప్రభక్తాః స్వధర్మిణః
అందరు రాజులు, క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను గౌరవించి, తమ ధర్మాన్ని పాటిస్తారు.
వైశ్యా వాణిజ్యనిరతా విప్రభక్తాశ్చ ధార్మికాః
వైశ్యులు వ్యాపారంలో నిమగ్నమై, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, ధార్మికంగా ఉంటారు.
విప్రక్షత్త్రవిశాం వంశా విష్ణుయజ్ఞపరాయణాః
బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య వంశాలు విష్ణువు సేవలో, యజ్ఞాలలో నిమగ్నమై ఉంటాయి.
శ్రుతిస్మృతిపురాణజ్ఞా ధర్మజ్ఞా ఋతుగామినః
వారు వేదాలు, స్మృతులు, పురాణాలు తెలిసినవారు, ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ఋతువులను అనుసరిస్తారు.
ధర్మస్త్రిపాచ్చ త్రేతాయాం ద్విపాచ్చ ద్వాపరే స్మృతః
త్రేతాయుగంలో ధర్మం మూడు పాదాలతో నిలుస్తుంది; ద్వాపరయుగంలో రెండు పాదాలతో ఉందని చెబుతారు.
వారాః సప్త యథా విప్ర తిథయః షోడశ స్మృతాః 2.7.
ఓ బ్రాహ్మణా, ఏడు రోజులు, పదహారు తిథులు ఉన్నాయని గుర్తుంచుకో.
ద్వౌ పక్షౌ చాయనే ద్వే చ చతుర్భిః ప్రహరైర్దినమ్
రెండు పక్షాలు, రెండు అయనాలు ఉంటాయి; ఒక రోజు నాలుగు ప్రహరాలతో కూడి ఉంటుంది.
వర్షః పఞ్చవిధో జ్ఞేయః కాలసంఖ్యాం నిబోధ మే
సంవత్సరం ఐదు విధాలుగా ఉంటుందని తెలుసుకో; నా కాల గణనను విను.
వర్షే పూర్ణే నరాణాం చ దేవానాం చ దివానిశమ్ దేవానాం చ యుగో జ్ఞేయః కాలసంఖ్యావిదాం మతః
ఒక సంవత్సరం పూర్తయినప్పుడు, మనుషులకైనా, దేవతలకైనా, పగలు రాత్రి కలిసినట్లే; కాలాన్ని తెలిసినవారు దేవతల యుగాన్ని అలా గుర్తిస్తారు.
మన్వన్తరం తు దివ్యానాం యుగానామేకసప్తతిః
దేవతలకు ఒక మన్వంతరం అంటే డెబ్బై ఒకటి యుగాలు.
అష్టావింశతిమే చేన్ద్రే గతే బ్రాహ్మం దివానిశమ్
ఇరవై ఎనిమిదవ ఇంద్రుడు ముగిసిన తర్వాత, బ్రహ్మదేవునికి ఒక పగలు రాత్రి వస్తుంది.
ప్రలయః ప్రాకృతో జ్ఞేయస్తత్రాదృష్టా వసున్ధరా
అప్పుడు ప్రకృతిప్రళయం సంభవిస్తుంది; ఆ సమయంలో భూమి కనబడదు.
ఋషయో జీవినః సర్వే లీనాః కృష్ణే పరాత్పరే
అందులో ఉన్న అన్ని ఋషులు, జీవులు, పరమాత్మ అయిన కృష్ణునిలో లీనమవుతారు.
లయే ప్రాకృతికేఽతీతే పాతే చ బ్రహ్మణో మునే
ఓ మునీశ్వరా, ప్రాకృతిక లయం సంభవించినప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు కూడా పతించిపోతాడు.
ఏవం నశ్యన్తి సర్వాణి బ్రహ్మాణ్డాన్యఖిలాని చ
అలా అన్ని బ్రహ్మాండాలు, వాటిలో ఉన్న సమస్తం నశించిపోతుంది.
నిమేషమాత్రః ప్రలయో యత్ర విశ్వం జలప్లుతమ్ 2.7.
ఒక క్షణం మాత్రమే ఉండే లయంలో, మొత్తం విశ్వం నీటిలో మునిగిపోతుంది.
ఏవం కతివిధా సృష్టిర్లయః కతివిధోఽపి వా
ఇలా సృష్టి ఎన్నివిధాలుగా ఉంది? లయం కూడా ఎన్ని రకాలుగా ఉంటుంది?
సృష్టీనాం చ కలానాం చ బ్రహ్మాణ్డానాం చ నారద
ఓ నారదా, సృష్టుల గురించి, కాల విభాగాల గురించి, బ్రహ్మాండాల గురించి చెప్పబోతున్నాను.
బ్రహ్మాణ్డానాం చ సర్వేషామీశ్వరశ్చైక ఏవ సః
అన్ని బ్రహ్మాండాలకు ఒకటే అధిపతి ఉన్నాడు.
బ్రహ్మాదయశ్చ తస్యాంశాస్తస్యాంశశ్చ మహావిరాట్
బ్రహ్మ మొదలైనవారు ఆయన అంసాలు; మహావిరాట్ కూడా ఆయన అంసంలో భాగమే.
స చ కృష్ణో ద్విధాభూతో ద్విభుజశ్చ చతుర్భుజః
ఆ కృష్ణుడు రెండు రూపాలలో కనిపిస్తాడు — రెండు చేతులతో, నాలుగు చేతులతో.
బ్రహ్మాదితృణపర్య్యన్తం సర్వం ప్రాకృతికం భవేత్
బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు ఉన్న ప్రతిదీ ప్రాకృతిక స్వభావంతోనే ఉంటుంది.
విద్ధ్యేకం సృష్టిమూలం తత్సత్యం నిత్యం సనాతనమ్
ఒకటే సృష్టిమూలం ఉంది — అది నిజమైనది, శాశ్వతమైనది, నిత్యమైనది అని తెలుసుకో.
నిరుపాధిం నిరాకారం భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
అది నిరుపాధి, నిరాకారమైనది, కానీ భక్తులపై అనుగ్రహం చూపేందుకు రూపాన్ని ధరిస్తుంది.
ద్విభుజం మురలీహస్తం గోపవేషం కిశోరకమ్
ఆయన రెండు చేతులతో, మురళీని పట్టుకుని, గోపాలుడిగా, కిషోరుడిగా ఉంటాడు.
కరోతి ధాతా బ్రహ్మాణ్డం జ్ఞానాత్మా కమ లోద్భవః 2.7.
పద్మంలో పుట్టిన, జ్ఞానస్వరూపుడైన ధాతా ఈ బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టిస్తాడు.
యస్య జ్ఞానాద్యత్తపసా సర్వేశస్తత్సమో మహాన్
అతని జ్ఞానం, తపస్సు వల్లనే సమస్తాధిపతి అవతరిస్తాడు; అతనికి సమానుడు మరొకరు లేరు.