అధ్యాపితాశ్చ యైః శిష్యా యైరధీతం మునీశ్వరైః
ఎవరెవరు శిష్యులుగా బోధించబడ్డారో, ఎవరెవరు మునిశ్రేష్ఠులు చదివారో,
త్వం సంస్తుతా పూజితా చ మునీన్ద్రమనుమానవైః 2.5.
నీవు మునులలో శ్రేష్ఠులు, మనువు, మనువంతరులు అందరిచేత స్తుతింపబడి, పూజింపబడుతున్నావు.
జడీభూతః సహస్రాస్యః పఞ్చవక్త్రశ్చతుర్ముఖః
వెయ్యి తలలవాడు, ఐదు ముఖాలవాడు, నాలుగు ముఖాలవాడు కూడా మౌనంగా, అర్థం కానివారయ్యారు.
ఇత్యుక్త్వా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ భక్తినమ్రాత్మకన్ధరః
ఇలా చెప్పి, యాజ్ఞవల్క్యుడు భక్తితో తల వంచి నిలిచాడు.
తదా జ్యోతిస్త్వరూపా సా తేనాదృష్టాఽప్యువాచ తమ్
అప్పుడు ఆమె జ్యోతి రూపంలో కనిపించకుండానే అతనితో మాట్లాడింది.
యాజ్ఞవల్క్యకృతం వాణీస్తోత్రం యః సంయతః పఠేత్
యాజ్ఞవల్క్యుడు రచించిన ఈ వాణీ స్తోత్రాన్ని ఎవరు నియమంగా పఠిస్తారో,
మహామూర్ఖశ్చ దుర్మేధా వర్షమేకం చ యః పఠేత్
ఎవరైనా మహామూర్ఖుడు, మాందబుద్ధి ఉన్నవాడు అయినా, ఒక సంవత్సరం పఠిస్తే,
నారాయణ ఉవాచ గఙ్గాశాపేన కలయా కలహాద్భారతే సరిత్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: గంగాదేవి శాపంతో, కలహాలతో, భారతదేశంలో నదిలో కలహాల వల్ల,
పుణ్యదా పుణ్యజననీ పుణ్యతీర్థస్వరూపిణీ
పుణ్యాన్ని ప్రసాదించేవారి, ధర్మానికి తల్లి, పవిత్ర తీర్థాల స్వరూపిణి ఆమె.
తపస్వినాం తపోరూపా తపస్యాకారరూపిణీ
తపస్సు చేసే వారిలో ఆమె తపస్సు రూపంగా, తపస్సు స్వరూపంగా వెలుగుతుంది.
జ్ఞానే సరస్వతీతోయే గతం యైర్మానవైర్భువి
జ్ఞానంలో ఆమె సరస్వతిగా, జలంలో ఆమె స్వయంగా ఉంటుంది; భూమిపై ఆమెను పొందిన మనుషులు—
భారతే కృతపాపశ్చ స్నాత్వా తత్రైవ లీలయా
భారతదేశంలో పాపాలు చేసినవారు కూడా అక్కడ స్నానం చేస్తే, ఆటలతోనైనా, పవిత్రులవుతారు.
చతుర్దశ్యాం పౌర్ణమాస్యామక్షయాయాం దినక్షయే
చతుర్దశి, పౌర్ణమి, అక్షయదినం, దినాంతంలో—
అనుషఙ్గేణ యః స్నాతి హేలయా శ్రద్ధయాఽపి వా
ఎవరైనా అక్కడ నిర్లక్ష్యంగా లేదా శ్రద్ధతో స్నానం చేసినా—
సరస్వతీమన్త్రకం చ మాసమేకం తు యో జపేత్
ఒక నెల పాటు సరస్వతీ మంత్రాన్ని జపించే వారు—
నిత్యం సరస్వతీతోయే యః స్నాత్వా ముణ్డయేన్నరః
ప్రతి రోజు సరస్వతీ జలంలో స్నానం చేసి తల ముండించేవారు—
ఇత్యేవం కథితం కించిద్భారతీగుణకీర్త్తనమ్ 2.6.
ఇలా భారతదేశ మహిమ గురించి కొంత వివరించబడింది.
సౌతిరువాచ పునః పప్రచ్ఛ సన్దేహచ్ఛేదం శౌనక సత్వరమ్
సౌతి ఇలా అన్నాడు: మళ్లీ శౌనకుడు తన సందేహాన్ని తొలగించేందుకు త్వరగా అడిగాడు.
నారద ఉవాచ కలయా కలహేనైవ సమభూత్పుణ్యదా సరిత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: కలయమూ, కలహంతో కూడిన పుణ్యదాయిని నది అవతరించింది.
శ్రవణే శ్రుతిసారాణాం వర్ద్ధతే కౌతుకం మమ
ఈ పవిత్ర కథల సారాన్ని వినడంలో నా ఆసక్తి మరింత పెరుగుతోంది.
కథం శశాప సా గఙ్గా పూజితాం తాం సరస్వతీమ్
పూజింపబడుతున్న సరస్వతిని గంగా ఎలా శపించింది?
తేజస్విన్యోర్ద్వయోర్వాదకారణం శ్రుతిసున్దరమ్
ఆ ఇద్దరు తేజోవంతుల మధ్య జరిగిన వాదానికి కారణం వినడానికి ఎంతో మధురంగా ఉంది.
నారాయణ ఉవాచ యస్యాః స్మరణమాత్రేణ సర్వపాపాత్ప్రముచ్యతే
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమెను ఒక్కసారి స్మరించినా అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.
లక్ష్మీస్సరస్వతీ గఙ్గా తిస్రో భార్య్యా హరేరపి
లక్ష్మీ, సరస్వతి, గంగా—ఈ ముగ్గురు కూడా హరివారికి భార్యలే.
చకార సైకదా గఙ్గా విష్ణోర్ముఖనిరీక్షణమ్
ఒకసారి గంగా విష్ణువు ముఖాన్ని తిలకించింది.
విభుర్జహాస తద్వక్త్రం నిరీక్ష్య చ ముదా క్షణమ్
ప్రభువు ఆమె ముఖాన్ని చూసి ఆనందంగా ఒక క్షణం నవ్వాడు.
బోధయామాస తాం పద్మా సత్త్వరూపా చ సస్మితా 2.6.
పద్మ, స్వచ్ఛత స్వరూపిణి, ఆమె చిరునవ్వుతో ఉపదేశం అందుకుంది.
ఉవాచ గఙ్గాం భర్త్తారం రక్తాస్యా రక్తలోచనా
ఎర్రటి పెదవులు, ఎర్రటి కళ్ళతో గంగ తన భర్తతో మాట్లాడింది.
సరస్వత్యువాచ ధర్మిష్ఠస్య వరిష్ఠస్య విపరీతా ఖలస్య చ
సరస్వతి ఇలా చెప్పింది — ధర్మబద్ధులలో, గొప్పవారిలో, అలాగే వ్యతిరేకంగా, దుష్టులలో కూడా,
జ్ఞాతం సౌభాగ్యమధికం గంగాయాం తే గదాధర
హే గదాధర, గంగకు ఎక్కువ అదృష్టం ఉందని నేను గ్రహించాను.