దుర్గాయాశ్చైవ రాధాయా విస్తీర్ణం చరితం మహత్ 2.4.
దుర్గా, రాధా వీరిద్దరి విశాలమైన, గొప్ప కార్యాలు—
ఆదౌ సరస్వతీపూజా శ్రీకృష్ణేన వినిర్మితా
మొదటగా సరస్వతీ పూజను శ్రీకృష్ణుడు స్థాపించాడు.
ఆవిర్భూతా యదా దేవీ వక్త్రతః కృష్ణయోషితః
కృష్ణుని ప్రియురాలి నోటిద్వారా ఆ దేవి ప్రత్యక్షమైనప్పుడు,
స చ విజ్ఞాయ తద్భావం సర్వజ్ఞః సర్వమాతరమ్
అతడు, సర్వజ్ఞుడు, ఆమెను సమస్త మాతృరూపంగా గుర్తించాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ యువానం సున్దరం సర్వగుణయుక్తం చ మత్సమమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: యువకుడిగా, అందంగా, అన్ని గుణాలతో నిండినవాడిగా, నాతో సమానంగా—
కామదం కామినీనాం చ తాసాం తం కామపూరకమ్
ఆయన స్త్రీలకు కోరినది ఇచ్చేవాడు, వారి కోరికలను తీరుస్తాడు.
కాన్తే కాన్తం చ మాం కృత్వా యది స్థాతుమిహేచ్ఛసి
ఇక్కడ ఉండాలని ఆశిస్తే, నన్ను నీ ప్రియుడిగా చేసుకో.
యో యస్మాద్బలవాన్వాఽపి తతోఽన్యం రక్షితుం క్షమః
ఎవరు ఎవరికంటే బలవంతుడో, వాడే వాడిని రక్షించగలడు.
సర్వేశస్సర్వశాస్తాఽహం రాధాం రాధితుమక్షమః
నేను సమస్తుల అధిపతి, అందరికీ ఉపదేశకుడినైనా, రాధను మించలేను.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ సా ప్రాణాంస్త్యక్తుం చ కః క్షమః
ఆమె ప్రాణాధిష్ఠాత్రి దేవి; ప్రాణాన్ని వదిలేయగలవాడు ఎవరు?
త్వం భద్రే గచ్ఛ వైకుణ్ఠం తవ భద్రం భవిష్యతి 2.4.
ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు వైకుంఠానికి వెళ్ళు; నీకు మంగళం కలుగుతుంది.
వివర్జితా లోభమోహకామకోపేన హింసయా
అక్కడ లోభం, మోహం, కామం, కోపం, హింస ఇవన్నీ లేకుండా ఉంటావు.
తయా సార్ద్ధం భవ ప్రీత్యా సుఖం కాలం ప్రయాస్యతి
ఆమెతో కలిసి ఆనందంగా జీవించు; నీ కాలం సుఖంగా గడుస్తుంది.
ప్రతివిశ్వేషు తే పూజాం మహతీం తే ముదాఽన్వితాః
ప్రతి లోకంలో నీకు గొప్ప పూజ జరుగుతుంది, అందరూ ఆనందంతో పాల్గొంటారు.
మానవా మనవో దేవా మునీన్ద్రాశ్చ ముముక్షవః
మానవులు, మనువులు, దేవతలు, మహర్షులు, ముక్తిని కోరేవారు
మద్వరేణ కరిష్యన్తి కల్పే కల్పే యథావిధి
ప్రతి యుగంలో, నా కోసమే, యథావిధిగా ఆ పూజ చేస్తారు.
కాణ్వశాఖోక్తవిధినా ధ్యానేన స్తవనేన చ
కాణ్వశాఖలో చెప్పిన విధానంతో, ధ్యానం మరియు స్తోత్రంతో
కృత్వా సువర్ణగుటికాం గన్ధచన్దన చర్చ్చితామ్
బంగారు గుళికను తయారు చేసి, సుగంధ ద్రవ్యాలు, చందనం తో అలంకరించి
పఠిష్యన్తి చ విద్వాంసః పూజాకాలే చ పూజితే
పూజ సమయంలో, పూజ పూర్తయ్యాక, పండితులు వాటిని పఠిస్తారు.
తతస్తత్పూజనం చక్రుర్బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
అంతట తరువాత బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఆ పూజను నిర్వహించారు.
సర్వే దేవాశ్చ మనవో నృపా వా మానవాదయః 2.4.
అన్ని దేవతలు, మనువులు, రాజులు, మానవులు కూడా అలాగే చేశారు.
నారద ఉవాచ పూజోపయుక్తం నైవేద్యం పుష్పం వా చన్దనాదికమ్
నారదుడు చెప్పాడు: పూజలో ఉపయోగించే నైవేద్యం, పువ్వులు, చందనం మొదలైనవి
వద వేదవిదాం శ్రేష్ఠ శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
వేదాలను బాగా తెలిసినవాడా, నాకు వినాలనే ఆసక్తి ఉంది, చెప్పు.
నారాయణ ఉవాచ జగన్మాతుః సరస్వత్యాః పూజావిధిసమన్వితామ్
నారాయణుడు చెప్పాడు: జగత్జనని సరస్వతీదేవి పూజావిధానం
మాఘస్య శుక్లపఞ్చమ్యాం విద్యారమ్భదినేఽపి చ
మాఘ మాసంలో శుక్ల పంచమి రోజున, లేదా విద్యారంభ దినాన
స్నాత్వా నిత్యక్రియాం కృత్వా ఘటం సంస్థాప్య భక్తితః
స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు పూర్తి చేసి, భక్తితో ఒక కుంభాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
గణేశం చ దినేశం చ వహ్నిం విష్ణుం శివం శివామ్
గణేశుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, విష్ణువు, శివుడు, శివాదేవి
ధ్యానేన వక్ష్యమాణేన ధ్యాత్వా బాహ్యఘటే బుధః
ఇప్పుడు చెప్పబోయే విధంగా ధ్యానం చేసి, బాహ్య కుంభంలో వారిని ధ్యానించాలి.
పూజోపయుక్తం నైవేద్యం యద్యద్వేదే నిరూపితమ్
వేదాలలో పూజకు, నైవేద్యంగా సూచించిన ఏదైనా పదార్థం,
నవనీతం దధి క్షీరం లాజాంశ్చ తిలలడ్డుకాన్
తాజా వెన్న, పెరుగు, పాలు, లాజాలు, నువ్వుల లడ్డూలు,