పుష్పేషు తులనాప్యస్యా నాసీద్దేవీషు వా మునే
మహర్షీ, పుష్పాలలోనైనా, దేవతల్లోనైనా, ఆమెకు సమానం ఎవ్వరూ లేరు.
శిరోధార్య్యా చ సర్వేషామీప్సితాం విశ్వపావనీమ్
ప్రపంచాన్ని పవిత్రం చేసే అలంకారంగా, అందరూ తలపై ధరించదలచినవారిగా ఆమెను కోరారు.
ఇతి ధ్యాత్వా చ సంపూజ్య స్తుత్వా చ ప్రణమేద్బుధః
ఈ విధంగా ధ్యానం చేసి, పూజించి, స్తుతించి, జ్ఞానులు ఆమెకు నమస్కరించాలి.
నారద ఉవాచ కథం సంప్రాప వై జ్ఞానం మేధసో జ్ఞానినాం వరాత్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన మేధసుడు ఆ జ్ఞానాన్ని ఎలా పొందాడు?
కస్య వంశోద్భవో బ్రహ్మన్మేధసో మునిసత్తమ
బ్రాహ్మణా, మునిశ్రేష్ఠా, మేధసుడు ఏ వంశానికి చెందినవాడు?
సఖ్యం బభూవ కుత్రాస్య వా ప్రభో నృపవైశ్యయోః
ప్రభూ, రాజు, వాణికుడు ఇద్దరితో అతని స్నేహం ఎక్కడ, ఎలా మొదలైంది?
నారాయణ ఉవాచ స చ కృత్వా రాజసూయం ద్విజరాజో బభూవ హ
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: రాజసూయ యాగం నిర్వహించి, ఆ ద్విజుడు ప్రధానుడయ్యాడు.
గురుపత్న్యాం చ తారాయాం తస్యాభూచ్చ బుధః సుతః
తన గురుపత్నియైన తారకు, అతనికి బుద్ధుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.
నారద ఉవాచ అహో వ్యతిక్రమం బ్రూహి వేదస్య చ మహామునే
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీ, ఈ తప్పు గురించి, వేదం గురించి చెప్పు.
నారాయణ ఉవాచ తారాం సురగురోః పత్నీం ధర్మిష్ఠాం చ పతివ్రతామ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: తార దేవతల గురువు భార్య, ధర్మపరాయణురాలు, భర్తకు అంకితభావంతో ఉండేది.
సుస్నాతాం సున్దరీం రమ్యాం పీనోన్నతపయోధరామ్
ఆమె స్నానం చేసి, అందంగా, ఆకర్షణీయంగా, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలతో కనిపించింది.
సుదతీం కోమలాంగీం చ నవయౌవనసంయుతామ్
ఆమెకు ముద్దైన పళ్లూ, మృదువైన అవయవాలూ, కొత్త యవ్వనంతో కూడిన అందమూ ఉన్నాయి.
కస్తూరీబిన్దునా సార్ద్ధమధశ్చన్దనబిన్దునా 2.58.
ఆమెకు కస్తూరి బిందువుతో పాటు, క్రింద చందనం బొట్టు కూడా ఉంది.
వాయునాఽధోవస్త్రహీనాం సకామాం రక్తలోచనామ్
గాలి వలన ఆమె క్రింది వస్త్రం తొలగిపోయింది; ఆమె కోరికతో, ఎర్రని కళ్లతో కనిపించింది.
సస్మితాం నమ్నవక్త్రాం చ లజ్జయా చన్ద్రదర్శనామ్
ఆమె నవ్వుతూ, తల వంచి, సిగ్గుతో చంద్రుని లాంటి ముఖంతో కనిపించింది.
తాం దృష్ట్వా మన్మథాక్రాన్తశ్చన్ద్రో లజ్జాం జహౌ మునే
మహర్షీ, ఆమెను చూసి, మన్మథ ప్రభావంతో చంద్రుడు సిగ్గు వదిలేశాడు.
చన్ద్ర ఉవాచ సువిదగ్ధే విదగ్ధానాం మనో హరసి సన్తతమ్
చంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: నిపుణులలో నిపుణురాలివి, అందరి మనసులను ఎప్పుడూ ఆకర్షిస్తావు.
నిషేవ్య ప్రకృతిం జన్మసహస్రే కామసాగరే
కామసముద్రంలో వేల జన్మలు నీ సహవాసాన్ని అనుభవించాను.
అహో తపస్వినా సార్ద్ధమవిదగ్ధేన వేధసా
ఓహో! ఆ తపస్వితో కలిసి బ్రహ్మ కూడా జ్ఞానం లేకుండా వ్యవహరించాడు.
కిం వా సుఖం చ విజ్ఞాతమవిజ్ఞేషు సమాగమే
అర్ధం తెలియని వారితో కలిసినప్పుడు ఎలాంటి ఆనందం ఉంటుంది?
కామేన కామినీ త్వం చ దగ్ధాఽసి వ్యర్థమీశ్వరి
ఓ ఈశ్వరి! నీవు ప్రియుడి కోసం కోరికతో తపించిపోతూ, ఆ కోరిక వృథాగా పోయింది.
దినే దినే వృథా యాతి దుర్లభం నవయౌవనమ్
ప్రతి రోజు, విలువైన యవ్వనం వృథాగా పోతుంది.
శశ్వత్తపస్యాయుక్తశ్చ కృష్ణమాత్మానమీప్సితమ్ 2.58.
అతడు ఎప్పుడూ తపస్సులో మునిగిపోయి, తనకు కావలసింది కృష్ణుడే అని కోరుకుంటున్నాడు.
సర్వకామరసజ్ఞా త్వం నిష్కామం కామమీప్సితమ్
నీవు అన్ని కోరికల రుచులను తెలిసినవే అయినా, నీవు కోరిక లేకుండా కోరికను కోరుతున్నావు.
అన్యశ్చ త్వన్మనఃకామో భిన్నం త్వద్భర్తురీప్సితమ్
ఇంకొకరు, నీపై మనసు పెట్టినవాడు, నీ భర్తకు నచ్చినదానికంటే వేరే దానిని కోరుతున్నాడు.
వాసన్తీపుష్పతల్పే చ గన్ధచన్దన చర్చితే
వసంత ఋతువులో పువ్వులతో చేసిన మంచంపై, సుగంధద్రవ్యాలు, చందనంతో అలంకరించి,
సుగన్ధ్యుత్ఫుల్లకుసుమే నిర్జనే చన్దనే వనే
సువాసనతో పరిమళించే వికసించిన పువ్వుల మధ్య, ఒంటరిగా ఉండే చందనవనంలో,
చన్దనే చమ్పకవనే శీతచమ్పకవాయునా
చందనపు మరియు చంపకవనంలో, చల్లని చంపకపువ్వుల గాలితో,
తారోవాచ అత్రేరభాగ్యాత్త్వం పుత్రో వ్యర్థం తే జన్మ జీవనమ్
తార అన్నారు: అత్రి దురదృష్టం వల్ల నువ్వు అతని కుమారుడవయ్యావు. నీ జన్మ, జీవితం వృథా.
అరే కృత్వా రాజసూయమాత్మానం మన్యసే బలీ
అయ్యో! రాజసూయ యాగం చేసి, నువ్వు నీకు బలముందని అనుకుంటున్నావు.