వృన్దాం వృన్దావనీం విశ్వపావనీంవిశ్వపూజితామ్
వృందా, వృందావనీ, లోకాల్ని పవిత్రం చేసే, అందరికి పూజ్యత.
ఏతన్నామాష్టకం చైత త్స్తోత్రం నామార్థసంయుతమ్
ఈ ఎనిమిది పేర్లతో కూడిన స్తోత్రం, పేరు-అర్థాలతో కూడి ఉంది.
కార్తికీపూర్ణిమాయాం చ తులస్యా జన్మ మఙ్గలమ్
కార్తీక పౌర్ణమి రోజున తులసి జననం శుభంగా జరుగుతుంది.
తస్యాం యః పూజయేత్తాం చ భక్త్యా చ విశ్వపావనీమ్
ఆ రోజున ఎవరు భక్తితో లోకాల్ని పవిత్రం చేసే తులసిని పూజిస్తారో,
కార్త్తికే తులసీపత్రం విష్ణవే యో దదాతి చ
కార్తీక మాసంలో ఎవరు తులసి దళాన్ని విష్ణువుకు సమర్పిస్తారో,
అపుత్రో లభతే పుత్రం ప్రియాహీనో లభేత్ప్రియామ్
పిల్లలు లేనివారు సంతానం పొందుతారు; ప్రియమైనవారు లేనివారు ప్రియమైన వారిని పొందుతారు.
రోగీ ప్రముచ్యతే రోగాద్బద్ధో ముచ్యేత బన్ధనాత్
రోగులు వ్యాధి నుండి విముక్తి పొందుతారు; బంధనంలో ఉన్నవారు బంధనాల నుంచి విడిపోతారు.
ఇప్యేవం కథితం స్తోత్రం ధ్యానపూజావిధిం శృణు
ఇలా ఈ స్తోత్రం చెప్పబడింది; ఇప్పుడు ధ్యానం, పూజా విధానాన్ని విను.
యద్వక్ష్యే పూజయేత్తాం చ భక్త్యా చావాహనం వినా 2.22.
నేను చెప్పేది విను, ఆవాహనం లేకపోయినా భక్తితో ఆమెను పూజించు.
తులసీం పుష్పసారాం చ సతీం పూజ్యాం మనోహరామ్
తులసి, పుష్పసారం, సతీ స్వభావం కలది, పూజ్యురాలు, అందమైనది.
పుష్పేషు తులనాప్యస్యా నాసీద్దేవీషు వా మునే
మహర్షీ, పుష్పాలలోనైనా, దేవతల్లోనైనా, ఆమెకు సమానం ఎవ్వరూ లేరు.
శిరోధార్య్యా చ సర్వేషామీప్సితాం విశ్వపావనీమ్
ప్రపంచాన్ని పవిత్రం చేసే అలంకారంగా, అందరూ తలపై ధరించదలచినవారిగా ఆమెను కోరారు.
ఇతి ధ్యాత్వా చ సంపూజ్య స్తుత్వా చ ప్రణమేద్బుధః
ఈ విధంగా ధ్యానం చేసి, పూజించి, స్తుతించి, జ్ఞానులు ఆమెకు నమస్కరించాలి.
నారద ఉవాచ కథం సంప్రాప వై జ్ఞానం మేధసో జ్ఞానినాం వరాత్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన మేధసుడు ఆ జ్ఞానాన్ని ఎలా పొందాడు?
కస్య వంశోద్భవో బ్రహ్మన్మేధసో మునిసత్తమ
బ్రాహ్మణా, మునిశ్రేష్ఠా, మేధసుడు ఏ వంశానికి చెందినవాడు?
సఖ్యం బభూవ కుత్రాస్య వా ప్రభో నృపవైశ్యయోః
ప్రభూ, రాజు, వాణికుడు ఇద్దరితో అతని స్నేహం ఎక్కడ, ఎలా మొదలైంది?
నారాయణ ఉవాచ స చ కృత్వా రాజసూయం ద్విజరాజో బభూవ హ
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: రాజసూయ యాగం నిర్వహించి, ఆ ద్విజుడు ప్రధానుడయ్యాడు.
గురుపత్న్యాం చ తారాయాం తస్యాభూచ్చ బుధః సుతః
తన గురుపత్నియైన తారకు, అతనికి బుద్ధుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.
నారద ఉవాచ అహో వ్యతిక్రమం బ్రూహి వేదస్య చ మహామునే
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: మహామునీ, ఈ తప్పు గురించి, వేదం గురించి చెప్పు.
నారాయణ ఉవాచ తారాం సురగురోః పత్నీం ధర్మిష్ఠాం చ పతివ్రతామ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: తార దేవతల గురువు భార్య, ధర్మపరాయణురాలు, భర్తకు అంకితభావంతో ఉండేది.
సుస్నాతాం సున్దరీం రమ్యాం పీనోన్నతపయోధరామ్
ఆమె స్నానం చేసి, అందంగా, ఆకర్షణీయంగా, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలతో కనిపించింది.
సుదతీం కోమలాంగీం చ నవయౌవనసంయుతామ్
ఆమెకు ముద్దైన పళ్లూ, మృదువైన అవయవాలూ, కొత్త యవ్వనంతో కూడిన అందమూ ఉన్నాయి.
కస్తూరీబిన్దునా సార్ద్ధమధశ్చన్దనబిన్దునా 2.58.
ఆమెకు కస్తూరి బిందువుతో పాటు, క్రింద చందనం బొట్టు కూడా ఉంది.
వాయునాఽధోవస్త్రహీనాం సకామాం రక్తలోచనామ్
గాలి వలన ఆమె క్రింది వస్త్రం తొలగిపోయింది; ఆమె కోరికతో, ఎర్రని కళ్లతో కనిపించింది.
సస్మితాం నమ్నవక్త్రాం చ లజ్జయా చన్ద్రదర్శనామ్
ఆమె నవ్వుతూ, తల వంచి, సిగ్గుతో చంద్రుని లాంటి ముఖంతో కనిపించింది.
తాం దృష్ట్వా మన్మథాక్రాన్తశ్చన్ద్రో లజ్జాం జహౌ మునే
మహర్షీ, ఆమెను చూసి, మన్మథ ప్రభావంతో చంద్రుడు సిగ్గు వదిలేశాడు.
చన్ద్ర ఉవాచ సువిదగ్ధే విదగ్ధానాం మనో హరసి సన్తతమ్
చంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: నిపుణులలో నిపుణురాలివి, అందరి మనసులను ఎప్పుడూ ఆకర్షిస్తావు.
నిషేవ్య ప్రకృతిం జన్మసహస్రే కామసాగరే
కామసముద్రంలో వేల జన్మలు నీ సహవాసాన్ని అనుభవించాను.
అహో తపస్వినా సార్ద్ధమవిదగ్ధేన వేధసా
ఓహో! ఆ తపస్వితో కలిసి బ్రహ్మ కూడా జ్ఞానం లేకుండా వ్యవహరించాడు.
కిం వా సుఖం చ విజ్ఞాతమవిజ్ఞేషు సమాగమే
అర్ధం తెలియని వారితో కలిసినప్పుడు ఎలాంటి ఆనందం ఉంటుంది?