అనుషఙ్గేణ యః స్నాతి హేలయా శ్రద్ధయాఽపి వా
ఎవరైనా అక్కడ నిర్లక్ష్యంగా లేదా విశ్వాసంతో స్నానం చేస్తే,
సరస్వతీమన్త్రకం చ మాసమేకం తు యో జపేత్
ఎవరైనా సరస్వతీ మంత్రాన్ని నెల రోజుల పాటు జపిస్తే,
నిత్యం సరస్వతీతోయే యః స్నాత్వా ముణ్డయేన్నరః
ఎవరైనా ప్రతిరోజూ సరస్వతీ జలాల్లో స్నానం చేసి తల ముండించుకుంటే,
ఇత్యేవం కథితం కించిద్భారతీగుణకీర్త్తనమ్ 2.6.
ఇలా భారతదేశ మహిమలో కొంత భాగాన్ని వివరించాను.
సౌతిరువాచ పునః పప్రచ్ఛ సన్దేహచ్ఛేదం శౌనక సత్వరమ్
సౌతి ఇలా అన్నాడు: మళ్లీ, తన సందేహాన్ని తొలగించేందుకు శౌనకుడు త్వరగా అడిగాడు.
నారద ఉవాచ కలయా కలహేనైవ సమభూత్పుణ్యదా సరిత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: తన అంశంతో, కలహం ద్వారా పుణ్యదాయిని నది ఉద్భవించింది.
శ్రవణే శ్రుతిసారాణాం వర్ద్ధతే కౌతుకం మమ
ఈ శాస్త్రాల సారాన్ని వింటూ ఉండగా, నా ఆసక్తి మరింత పెరుగుతోంది.
కథం శశాప సా గఙ్గా పూజితాం తాం సరస్వతీమ్
పూజింపబడిన సరస్వతీకి గంగా ఎలా శాపం ఇచ్చింది?
తేజస్విన్యోర్ద్వయోర్వాదకారణం శ్రుతిసున్దరమ్
ఆ ఇద్దరు ప్రకాశవంతమైనవారి మధ్య జరిగిన వాదానికి కారణం వినడానికి ఎంతో మధురంగా ఉంది.
నారాయణ ఉవాచ యస్యాః స్మరణమాత్రేణ సర్వపాపాత్ప్రముచ్యతే
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమెను కేవలం స్మరించడానికే అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి.
లక్ష్మీస్సరస్వతీ గఙ్గా తిస్రో భార్య్యా హరేరపి
లక్ష్మీ, సరస్వతి, గంగా — ఈ ముగ్గురూ హరివారి భార్యలే.
చకార సైకదా గఙ్గా విష్ణోర్ముఖనిరీక్షణమ్
ఒకసారి గంగా విష్ణువు ముఖాన్ని ఆసక్తిగా చూశింది.
విభుర్జహాస తద్వక్త్రం నిరీక్ష్య చ ముదా క్షణమ్
ప్రభువు ఆమె ముఖాన్ని చూసి ఆనందంతో కొంతసేపు చిరునవ్వు నవ్వాడు.
బోధయామాస తాం పద్మా సత్త్వరూపా చ సస్మితా 2.6.
అప్పుడు సద్గుణాల రూపమైన పద్మా, మృదువుగా నవ్వుతూ ఆమెను బోధించింది.
ఉవాచ గఙ్గాం భర్త్తారం రక్తాస్యా రక్తలోచనా
ఎర్రటి పెదవులు, ఎర్రటి కళ్ళతో గంగా తన భర్తను ఉద్దేశించి మాట్లాడింది.
సరస్వత్యువాచ ధర్మిష్ఠస్య వరిష్ఠస్య విపరీతా ఖలస్య చ
సరస్వతి ఇలా చెప్పింది: ధర్మపరులలో, గొప్పవారిలో, దుష్టులలో కూడా,
జ్ఞాతం సౌభాగ్యమధికం గంగాయాం తే గదాధర
గదాధరా! గంగకు నీకంటే ఎక్కువ అదృష్టం ఉందని నేను గ్రహించాను.
గంగాయాః పద్మయా సార్ద్ధం ప్రీతిశ్చాపి సుసమ్మతా
గంగా, పద్మా ఇద్దరి మధ్య ఉన్న స్నేహం కూడా అందరికీ ఎంతో ప్రీతికరంగా ఉంది.
కిం జీవనేన మేఽత్రైవ దుర్భగాయాశ్చ సామ్ప్రతమ్
ఈ దురదృష్టవంతురాలైన నాకు ఇప్పుడు జీవితం ఎందుకు అవసరం?
త్వాం సర్వేశం సత్త్వరూపం యే వదన్తి మనీషిణః
ప్రభువా! నీకు సద్గుణ స్వరూపమని జ్ఞానులు అందరూ చెబుతారు.
సరస్వతీవచః శ్రుత్వా దృష్ట్వా తాం కోపసంయుతామ్
సరస్వతి మాటలు విని, ఆమె కోపంతో ఉన్నదాన్ని చూసి,
గతే నారాయణే గంగామవోచన్నిర్భయం రుషా
నారాయణుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఆమె కోపంతో, భయపడకుండా గంగను ఉద్దేశించి మాట్లాడింది.
హే నిర్లజ్జే సకామే త్వం స్వామిగర్వం కరోషి కిమ్
ఓ సిగ్గులేని వాడివి, కోరికతో ఉన్నవాడివి, యజమాని ముందు ఎందుకు అహంకారం చూపుతావు?
మానహానిం కరిష్యామి తవాద్య హరిసన్నిధౌ 2.6.
ఈ రోజు హరివారి సమక్షంలో నీకు అవమానం కలిగిస్తాను.
ఇత్యేవముక్త్వా గంగాయా జిఘృక్షుం కేశముద్యతామ్
ఇలా చెప్పి, గంగా జుట్టు పట్టేందుకు ఆమె చేయి చాచి ముందుకు వచ్చింది.
శశాప వాణీ తాం పద్మాం మహాకోపవతీ సతీ
అప్పుడు వాణీ, మహా కోపంతో ఉన్న ఆమె, పద్మను శపించింది.
విపరీతం యతో దృష్ట్వా కించిన్నో వక్తుమర్హసి
నీవు ఇక్కడ విరుద్ధంగా ఏదో చూశావు కాబట్టి, ఇకపై ఏమీ చెప్పకూడదు.
శాపం శ్రుత్వా చ సా దేవీ న శశాప చుకోప న
ఆ శాపాన్ని విని, ఆ దేవి శాపం వేయలేదు, కోపపడలేదు కూడా.
అత్యుద్ధతాం చ తాం దృష్ట్వా కోపప్రస్ఫురితాననా
ఆమె చాలా ఉద్రిక్తంగా ఉన్నదాన్ని చూసి, కోపంతో ముఖం వణికిపోతుండగా,
గంగోవాచ వాగ్దుష్టా వాగధిష్ఠాత్రీ దేవీయం కలహప్రియా
గంగా ఇలా అన్నది: ఈ దేవి మాటల్లో కఠినత కలిగి ఉంది, వాదనలు చేయడాన్ని ఇష్టపడుతుంది.