నమో దేవ్యై సరస్వత్యై పురాణగురవే నమః । సర్వవిఘ్నవినాశిన్యై దుర్గాదేవ్యై నమో నమః
సరస్వతీ దేవికి, ప్రాచీన గురువైన అమ్మవారికి నమస్కారం. అన్ని విఘ్నాలను తొలగించే దుర్గాదేవికి కూడా పునఃపునః నమస్కరిస్తున్నాను.
యుష్మాకం పాదద్మాని దృష్ట్వా పుణ్యాని శౌనక । అద్య సిద్ధాశ్రమం యామి యత్ర దేవో గణేశ్వరః
ఓ శౌనకా! నీ పవిత్రమైన పదపద్మాలను దర్శించి, ఈ రోజు నేను సిద్ధాశ్రమానికి వెళ్తున్నాను. అక్కడ గణేశ్వరుడు నివసిస్తాడు.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డ ఉత్తరార్ధే నారదనారయణసంవాదే సూతశౌనకసంవాదే త్రయస్త్రిందశధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండ ఉత్తరార్థంలో, నారద-నారాయణ సంభాషణలో, సూత-శౌనక సంభాషణలో, ఇది నూట ముప్పై మూడవ అధ్యాయం.
నారద ఉవాచ అధునా ప్రకృతీనాం చ వ్యాసం వర్ణయ భో ప్రభో
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! ఇప్పుడు ప్రకృతుల ఉద్భవాన్ని వివరించండి.
కస్యాః పూజా కృతా కేన కథం మర్త్యే ప్రకా శితా
ఎవరి పూజను ఎవరు చేశారు? అది మనుషులలో ఎలా ప్రసిద్ధమైంది?
కవచం స్తోత్రకం ధ్యానం ప్రభావం చరితం శుభమ్
ఆమె రక్షణ మంత్రం, స్తోత్రం, ధ్యానం, మహిమ, శుభకార్యాలు—
నారాయణ ఉవాచ సావిత్రీ వై సృష్టివిధౌ ప్రకృతిః పఞ్చధా స్మృతా
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: సావిత్రి సృష్టి సమయంలో ఐదు రూపాలలో ప్రకృతిగా గుర్తించబడింది.
ఆసీత్పూజ్యా ప్రసిద్ధా చ ప్రభావః పరమాద్భుతః
ఆమె పూజింపబడింది, ప్రసిద్ధి పొందింది, ఆమె శక్తి అద్భుతంగా ఉంది.
ప్రకృత్యంశాః కలా యాశ్చ తాసాం చ చరితం శుభమ్
ప్రకృతికి సంబంధించిన భాగాలు, కళలు, వాటి శుభకార్యాలు—
వాణీ వసున్ధరా గఙ్గా షష్ఠీ మఙ్గలచ ణ్డికా
వాణీ, వసుంధర, గంగా, షష్ఠీ, మంగళచండికా—
తేజసా మత్సమాస్తాశ్చ రూపేణ చ గుణేన చ
వీళ్ళందరూ తేజస్సులో, రూపంలో, గుణంలో నాతో సమానంగా ఉన్నారు.
సంక్షేపమాసాం చరితం పుణ్యదం అతిసున్దరమ్
వీరి కథలు సంక్షిప్తంగా చెప్పినా, పుణ్యప్రదమైనవి, ఎంతో అందమైనవి.
దుర్గాయాశ్చైవ రాధాయా విస్తీర్ణం చరితం మహత్ 2.4.
దుర్గాదేవి, రాధాదేవి విస్తృతమైన, గొప్ప కార్యాలు—
ఆదౌ సరస్వతీపూజా శ్రీకృష్ణేన వినిర్మితా
మొదట శ్రీకృష్ణుడు సరస్వతీదేవి పూజను స్థాపించాడు.
ఆవిర్భూతా యదా దేవీ వక్త్రతః కృష్ణయోషితః
శ్రీకృష్ణుని ప్రియమైనవారి నోటినుండి ఆ దేవి ప్రత్యక్షమయ్యింది.
స చ విజ్ఞాయ తద్భావం సర్వజ్ఞః సర్వమాతరమ్
అతడు, సర్వజ్ఞుడు, ఆమెను సమస్త మాతృస్వరూపిణిగా గుర్తించాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ యువానం సున్దరం సర్వగుణయుక్తం చ మత్సమమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: యువకుడు, అందమైనవాడు, అన్ని గుణాలతో నిండినవాడు, నాతో సమానమైనవాడు—
కామదం కామినీనాం చ తాసాం తం కామపూరకమ్
ఆయన కామినీల కోరికలను తీర్చేవాడు, వారి అభిలాషలను నెరవేర్చేవాడు.
కాన్తే కాన్తం చ మాం కృత్వా యది స్థాతుమిహేచ్ఛసి
ప్రియమైనవాడా, నన్ను నీ ప్రియుడిగా భావించి ఇక్కడ ఉండాలని నీకు ఆశ ఉంటే,
యో యస్మాద్బలవాన్వాఽపి తతోఽన్యం రక్షితుం క్షమః
ఎవరైనా ఎవరికన్నా బలవంతుడు అయితే, అతడు వేరొకరిని కాపాడగలడు.
సర్వేశస్సర్వశాస్తాఽహం రాధాం రాధితుమక్షమః
నేను అందరికీ అధిపతి, అందరికీ పాలకుడినైనా, రాధను సంతృప్తిపర్చడంలో నేను అశక్తుడిని.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ సా ప్రాణాంస్త్యక్తుం చ కః క్షమః
ఆమె ప్రాణాలకు అధిపతిగా ఉన్న దేవత. ఎవరు తమ ప్రాణాలను వదిలేయగలరు?
త్వం భద్రే గచ్ఛ వైకుణ్ఠం తవ భద్రం భవిష్యతి 2.4.
శుభలక్షణాలకలదానీ, నీవు వైకుంఠానికి వెళ్ళు. నీకు మంచి జరుగుతుంది.
వివర్జితా లోభమోహకామకోపేన హింసయా
లోభం, మోహం, కామం, కోపం, హింసల నుండి విముక్తులై,
తయా సార్ద్ధం భవ ప్రీత్యా సుఖం కాలం ప్రయాస్యతి
ఆమెతో ప్రేమతో ఉండి, సంతోషంగా కాలం గడిపేయవచ్చు.
ప్రతివిశ్వేషు తే పూజాం మహతీం తే ముదాఽన్వితాః
ప్రతి లోకంలో నీ పూజను ఆనందంతో ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.
మానవా మనవో దేవా మునీన్ద్రాశ్చ ముముక్షవః
మనుషులు, మనవులు, దేవతలు, మహర్షులు, మోక్షాన్ని కోరేవారు,
మద్వరేణ కరిష్యన్తి కల్పే కల్పే యథావిధి
నా వరంతో, ప్రతి యుగంలో, యథావిధిగా ఆ పూజను నిర్వహిస్తారు.
కాణ్వశాఖోక్తవిధినా ధ్యానేన స్తవనేన చ
కాణ్వశాఖలో చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి, ధ్యానం, స్తోత్రంతో,
కృత్వా సువర్ణగుటికాం గన్ధచన్దన చర్చ్చితామ్
బంగారు గుళికను తయారు చేసి, సువాసన గంధం, చందనం రాసి,