వాచకాయ ప్రదద్యాచ్చ పరం రత్నాఙ్గులీయకమ్ । సూక్ష్మవస్త్రం చ మాల్యం చ స్వర్ణకుణ్డలముత్తమమ్
వాచకుడికి విలువైన రత్నాల ఉంగరం, మెత్తని వస్త్రం, పూలహారం, ఉత్తమమైన బంగారు కుండలాన్ని ఇవ్వాలి.
మాల్యం చ వరదోలాం చ సుపక్వం క్షీరమేవ చ । సర్వస్వం దక్షిణాం దద్యాత్స్తవనం కురుతే ధ్రువమ్
పూలహారం, అద్భుతమైన ఊయల, బాగా ఉడికించిన పాలను, తన సర్వస్వాన్ని దక్షిణగా ఇచ్చి, తప్పక స్తోత్రం చేయాలి.
శతకం బ్రాహ్మణానాం చ భోజయేత్పరమాదరాత్ । బ్రహ్మణం వైష్ణవం శాస్త్రనిష్ణాతం పణ్డితం వరమ్
వందమంది బ్రాహ్మణులకు ఎంతో గౌరవంతో భోజనం పెట్టాలి. ముఖ్యంగా వైష్ణవ శాస్త్రాల్లో నిపుణుడైన, పండితుడైన ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి.
కురుతే వాచకం శుద్ధమన్యథా నిష్ఫలం భవేత్ । శ్రీకృష్ణ విముఖాద్దుష్టాన్నోపదిష్టాచ్చ బ్రాహ్మణాత్
పవిత్రమైన వాచకుడిని నియమించాలి. లేకపోతే ఫలం ఉండదు. శ్రీకృష్ణునికి విరోధిగా ఉన్న లేదా అపవిత్రమైన బ్రాహ్మణుని ద్వారా ఉపదేశం తీసుకుంటే ఫలితం ఉండదు.
శ్రీకృష్ణభక్తియుక్తం చ పురాణం యః శృణోతి చ । భక్తిం పుణ్యం న లభతే హన్తి పుణ్యం పురాకృతమ్
శ్రీకృష్ణ భక్తితో కూడిన పురాణాన్ని విన్నవాడు భక్తిని, పుణ్యాన్ని పొందడు. గతంలో సంపాదించిన పుణ్యాన్ని కూడా నాశనం చేసుకుంటాడు.
శ్రీకృష్ణభక్తియుక్తాచ్చ పురాణం యః శృణోతి చ । భక్తిం పుణ్యం చ లభతే యాత్యన్తే శ్రోహరేః పదమ్
శ్రీకృష్ణ భక్తితో కూడిన పురాణాన్ని విన్నవాడు భక్తిని, పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. చివరికి హరిలోకాన్ని చేరుకుంటాడు.
ఏతత్తే కథితం సర్వ యచ్ఛ్రు తం గురువక్త్రతః । బిదాయం దేహి విప్రేన్ద్ర యామి నారాయణాశ్రమమ్
గురువు వాక్కు ద్వారా విన్నదంతా నీకు చెప్పాను. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నాకు అనుమతి ఇవ్వు. నేను నారాయణాశ్రమానికి వెళ్తున్నాను.
దృష్ట్వా విప్రసమూహం చ నమస్కర్తుం సమాగతః । కథితం బ్రహ్మవైవర్తం భవతామాజ్ఞయా పరమ్
నమస్కరించడానికి వచ్చిన బ్రాహ్మణ సమూహాన్ని చూసి, మీ గొప్ప ఆజ్ఞతో బ్రహ్మవైవర్తాన్ని వివరంగా చెప్పాను.
నమోఽస్తు బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ కృష్ణాయ పరమాత్మనే । శివాయ బ్రహ్మణే నిత్యం గణేశాయ నమో నమః
బ్రాహ్మణులకు, పరమాత్మ అయిన కృష్ణునికి, శివునికి, ఎప్పుడూ బ్రహ్మదేవునికి, గణేశునికి పునఃపునః నమస్కారం.
కాయేన మనసా వాచా పరం భక్త్యా దివానిశమ్ । భజ సత్యం పరం బ్రహ్మ రాధేశం త్రిగుణాత్పరమ్
శరీరం, మనస్సు, మాటతో, పరమ భక్తితో రాత్రింబవళ్లు, సత్యమైన పరబ్రహ్మ అయిన రాధాదేవి నాథుడిని, మూడు గుణాలకు అతీతుడైన వాడిని పూజించు.
నమో దేవ్యై సరస్వత్యై పురాణగురవే నమః । సర్వవిఘ్నవినాశిన్యై దుర్గాదేవ్యై నమో నమః
సరస్వతీ దేవికి, ప్రాచీన గురువైన అమ్మవారికి నమస్కారం. అన్ని విఘ్నాలను తొలగించే దుర్గాదేవికి కూడా పునఃపునః నమస్కరిస్తున్నాను.
యుష్మాకం పాదద్మాని దృష్ట్వా పుణ్యాని శౌనక । అద్య సిద్ధాశ్రమం యామి యత్ర దేవో గణేశ్వరః
ఓ శౌనకా! నీ పవిత్రమైన పదపద్మాలను దర్శించి, ఈ రోజు నేను సిద్ధాశ్రమానికి వెళ్తున్నాను. అక్కడ గణేశ్వరుడు నివసిస్తాడు.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డ ఉత్తరార్ధే నారదనారయణసంవాదే సూతశౌనకసంవాదే త్రయస్త్రిందశధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండ ఉత్తరార్థంలో, నారద-నారాయణ సంభాషణలో, సూత-శౌనక సంభాషణలో, ఇది నూట ముప్పై మూడవ అధ్యాయం.
నారద ఉవాచ అధునా ప్రకృతీనాం చ వ్యాసం వర్ణయ భో ప్రభో
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! ఇప్పుడు ప్రకృతుల ఉద్భవాన్ని వివరించండి.
కస్యాః పూజా కృతా కేన కథం మర్త్యే ప్రకా శితా
ఎవరి పూజను ఎవరు చేశారు? అది మనుషులలో ఎలా ప్రసిద్ధమైంది?
కవచం స్తోత్రకం ధ్యానం ప్రభావం చరితం శుభమ్
ఆమె రక్షణ మంత్రం, స్తోత్రం, ధ్యానం, మహిమ, శుభకార్యాలు—
నారాయణ ఉవాచ సావిత్రీ వై సృష్టివిధౌ ప్రకృతిః పఞ్చధా స్మృతా
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: సావిత్రి సృష్టి సమయంలో ఐదు రూపాలలో ప్రకృతిగా గుర్తించబడింది.
ఆసీత్పూజ్యా ప్రసిద్ధా చ ప్రభావః పరమాద్భుతః
ఆమె పూజింపబడింది, ప్రసిద్ధి పొందింది, ఆమె శక్తి అద్భుతంగా ఉంది.
ప్రకృత్యంశాః కలా యాశ్చ తాసాం చ చరితం శుభమ్
ప్రకృతికి సంబంధించిన భాగాలు, కళలు, వాటి శుభకార్యాలు—
వాణీ వసున్ధరా గఙ్గా షష్ఠీ మఙ్గలచ ణ్డికా
వాణీ, వసుంధర, గంగా, షష్ఠీ, మంగళచండికా—
తేజసా మత్సమాస్తాశ్చ రూపేణ చ గుణేన చ
వీళ్ళందరూ తేజస్సులో, రూపంలో, గుణంలో నాతో సమానంగా ఉన్నారు.
సంక్షేపమాసాం చరితం పుణ్యదం అతిసున్దరమ్
వీరి కథలు సంక్షిప్తంగా చెప్పినా, పుణ్యప్రదమైనవి, ఎంతో అందమైనవి.
దుర్గాయాశ్చైవ రాధాయా విస్తీర్ణం చరితం మహత్ 2.4.
దుర్గాదేవి, రాధాదేవి విస్తృతమైన, గొప్ప కార్యాలు—
ఆదౌ సరస్వతీపూజా శ్రీకృష్ణేన వినిర్మితా
మొదట శ్రీకృష్ణుడు సరస్వతీదేవి పూజను స్థాపించాడు.
ఆవిర్భూతా యదా దేవీ వక్త్రతః కృష్ణయోషితః
శ్రీకృష్ణుని ప్రియమైనవారి నోటినుండి ఆ దేవి ప్రత్యక్షమయ్యింది.
స చ విజ్ఞాయ తద్భావం సర్వజ్ఞః సర్వమాతరమ్
అతడు, సర్వజ్ఞుడు, ఆమెను సమస్త మాతృస్వరూపిణిగా గుర్తించాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ యువానం సున్దరం సర్వగుణయుక్తం చ మత్సమమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: యువకుడు, అందమైనవాడు, అన్ని గుణాలతో నిండినవాడు, నాతో సమానమైనవాడు—
కామదం కామినీనాం చ తాసాం తం కామపూరకమ్
ఆయన కామినీల కోరికలను తీర్చేవాడు, వారి అభిలాషలను నెరవేర్చేవాడు.
కాన్తే కాన్తం చ మాం కృత్వా యది స్థాతుమిహేచ్ఛసి
ప్రియమైనవాడా, నన్ను నీ ప్రియుడిగా భావించి ఇక్కడ ఉండాలని నీకు ఆశ ఉంటే,
యో యస్మాద్బలవాన్వాఽపి తతోఽన్యం రక్షితుం క్షమః
ఎవరైనా ఎవరికన్నా బలవంతుడు అయితే, అతడు వేరొకరిని కాపాడగలడు.