సంకల్పతో యః శృణోతి భక్త్యా దత్త్వా చ దక్షిణామ్ । యద్బాల్యే యచ్చకౌమారే వార్ధకే యచ్చ యౌవనే
— సంకల్పంతో, భక్తితో, దక్షిణా ఇచ్చి, బాల్యంలో, కౌమార్యంలో, వృద్ధాప్యంలో, యవ్వనంలో వినేవారు —
కోటిజన్మార్జితాత్పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః । రత్ననిర్మాణయానేన ధృత్వా శ్రీకృష్ణరూపకమ్
— కోట్ల జన్మల్లో చేసిన పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు. రత్నాలతో చేసిన శ్రీకృష్ణుని విగ్రహాన్ని ధరించి వినితే అద్భుత ఫలం లభిస్తుంది.
నిత్యం గత్వా చ గోలోకం కృష్ణదాస్యం లభేద్భూవమ్ । అసంఖ్యబ్రహ్మణాం పాతే న భవేత్తస్య పాతనమ్
ఎవరైనా ఎప్పుడూ గోలోకాన్ని చేరుకుంటూ, శ్రీకృష్ణుని సేవను పొందుతారు. అనేక బ్రహ్మాండాలు నశించినా, వారికి ఎప్పుడూ పతనం ఉండదు.
సమీపే పార్షదో భూత్వా సేవాం చ కురుతే చిరమ్ । శ్రుత్వా చ బ్రహ్మఖణ్డం చ సుస్నాతః సంయతః శుచిః
ఆయన దగ్గర ఉండి, చాలా కాలం సేవ చేస్తాడు. బ్రహ్మఖండాన్ని శ్రద్ధగా వినిపించి, స్నానం చేసి, మనస్సు నియంత్రణతో, పవిత్రతతో ఉంటాడు.
పాయసం పిష్టకం చైవ ఫలం తామ్బూలమేవ చ । భోజయిత్వా వాచకం చ తస్మై దద్యాత్సువర్ణకమ్
పాయసం, అప్పాలు, పండ్లు, తాంబూలం వంటివి వాచకుడికి భోజనం పెట్టి, అతనికి బంగారం కూడా ఇవ్వాలి.
చన్దనం శుక్లమాల్యం చ సూక్ష్మవస్త్రం మనోహరమ్ । నివేద్య వాసుదేవం చ వాచకాయ ప్రదీయతే
చందనం, తెల్ల పూలహారాలు, మెత్తని అందమైన వస్త్రాలు వాసుదేవునికి సమర్పించి, వాటిని వాచకుడికి ఇస్తారు.
శ్రుత్వా చ ప్రకృతేః ఖణ్డం సుశ్రావ్యం చ సుధోపమమ్ । భోజయిత్వా చ దధ్యన్నం తస్మై దద్యాచ్చ
ప్రకృతిఖండాన్ని మధురంగా, అమృతసమానంగా వినిపించి, వాచకుడికి పెరుగు అన్నం తినిపించి, మరిన్ని బహుమతులు ఇవ్వాలి.
సవత్సాం సురభిం రమ్యాం దద్యాద్వై భక్తిపూర్వకమ్ । శ్రుత్వా గణపతేః ఖణ్డం విఘ్ననాశాయ సంయతః
భక్తితో, పిల్లతో ఉన్న అందమైన సురభి ఆవును ఇవ్వాలి. గణపతిఖండాన్ని వినిపించి, నియమంగా ఉండి, విఘ్నాలు తొలగించుకోవాలి.
స్వర్ణయజ్ఞోపవీతం చ శ్వేతాశ్వచ్ఛత్రమాల్యకమ్ । ప్రదీయతే వాయకాయ స్వస్తికం తిలలడ్డుకమ్
బంగారు యజ్ఞోపవీతం, తెల్ల గుర్రం, గొడుగు, పూలహారం, స్వస్తికం, నువ్వుల లడ్డూ — ఇవన్నీ వాచకుడికి ఇవ్వాలి.
పరిపక్వఫలాన్యేవ కాలదేశోద్భవాని చ । శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డం చ శ్రుత్వా భక్తశ్చ భక్తితః
పూర్తిగా పండిన, కాలానికి తగిన ఫలాలను, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండాన్ని భక్తితో విన్నవాడు సమర్పించాలి.
వాచకాయ ప్రదద్యాచ్చ పరం రత్నాఙ్గులీయకమ్ । సూక్ష్మవస్త్రం చ మాల్యం చ స్వర్ణకుణ్డలముత్తమమ్
వాచకుడికి విలువైన రత్నాల ఉంగరం, మెత్తని వస్త్రం, పూలహారం, ఉత్తమమైన బంగారు కుండలాన్ని ఇవ్వాలి.
మాల్యం చ వరదోలాం చ సుపక్వం క్షీరమేవ చ । సర్వస్వం దక్షిణాం దద్యాత్స్తవనం కురుతే ధ్రువమ్
పూలహారం, అద్భుతమైన ఊయల, బాగా ఉడికించిన పాలను, తన సర్వస్వాన్ని దక్షిణగా ఇచ్చి, తప్పక స్తోత్రం చేయాలి.
శతకం బ్రాహ్మణానాం చ భోజయేత్పరమాదరాత్ । బ్రహ్మణం వైష్ణవం శాస్త్రనిష్ణాతం పణ్డితం వరమ్
వందమంది బ్రాహ్మణులకు ఎంతో గౌరవంతో భోజనం పెట్టాలి. ముఖ్యంగా వైష్ణవ శాస్త్రాల్లో నిపుణుడైన, పండితుడైన ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి.
కురుతే వాచకం శుద్ధమన్యథా నిష్ఫలం భవేత్ । శ్రీకృష్ణ విముఖాద్దుష్టాన్నోపదిష్టాచ్చ బ్రాహ్మణాత్
పవిత్రమైన వాచకుడిని నియమించాలి. లేకపోతే ఫలం ఉండదు. శ్రీకృష్ణునికి విరోధిగా ఉన్న లేదా అపవిత్రమైన బ్రాహ్మణుని ద్వారా ఉపదేశం తీసుకుంటే ఫలితం ఉండదు.
శ్రీకృష్ణభక్తియుక్తం చ పురాణం యః శృణోతి చ । భక్తిం పుణ్యం న లభతే హన్తి పుణ్యం పురాకృతమ్
శ్రీకృష్ణ భక్తితో కూడిన పురాణాన్ని విన్నవాడు భక్తిని, పుణ్యాన్ని పొందడు. గతంలో సంపాదించిన పుణ్యాన్ని కూడా నాశనం చేసుకుంటాడు.
శ్రీకృష్ణభక్తియుక్తాచ్చ పురాణం యః శృణోతి చ । భక్తిం పుణ్యం చ లభతే యాత్యన్తే శ్రోహరేః పదమ్
శ్రీకృష్ణ భక్తితో కూడిన పురాణాన్ని విన్నవాడు భక్తిని, పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. చివరికి హరిలోకాన్ని చేరుకుంటాడు.
ఏతత్తే కథితం సర్వ యచ్ఛ్రు తం గురువక్త్రతః । బిదాయం దేహి విప్రేన్ద్ర యామి నారాయణాశ్రమమ్
గురువు వాక్కు ద్వారా విన్నదంతా నీకు చెప్పాను. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నాకు అనుమతి ఇవ్వు. నేను నారాయణాశ్రమానికి వెళ్తున్నాను.
దృష్ట్వా విప్రసమూహం చ నమస్కర్తుం సమాగతః । కథితం బ్రహ్మవైవర్తం భవతామాజ్ఞయా పరమ్
నమస్కరించడానికి వచ్చిన బ్రాహ్మణ సమూహాన్ని చూసి, మీ గొప్ప ఆజ్ఞతో బ్రహ్మవైవర్తాన్ని వివరంగా చెప్పాను.
నమోఽస్తు బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ కృష్ణాయ పరమాత్మనే । శివాయ బ్రహ్మణే నిత్యం గణేశాయ నమో నమః
బ్రాహ్మణులకు, పరమాత్మ అయిన కృష్ణునికి, శివునికి, ఎప్పుడూ బ్రహ్మదేవునికి, గణేశునికి పునఃపునః నమస్కారం.
కాయేన మనసా వాచా పరం భక్త్యా దివానిశమ్ । భజ సత్యం పరం బ్రహ్మ రాధేశం త్రిగుణాత్పరమ్
శరీరం, మనస్సు, మాటతో, పరమ భక్తితో రాత్రింబవళ్లు, సత్యమైన పరబ్రహ్మ అయిన రాధాదేవి నాథుడిని, మూడు గుణాలకు అతీతుడైన వాడిని పూజించు.
నమో దేవ్యై సరస్వత్యై పురాణగురవే నమః । సర్వవిఘ్నవినాశిన్యై దుర్గాదేవ్యై నమో నమః
సరస్వతీ దేవికి, ప్రాచీన గురువైన అమ్మవారికి నమస్కారం. అన్ని విఘ్నాలను తొలగించే దుర్గాదేవికి కూడా పునఃపునః నమస్కరిస్తున్నాను.
యుష్మాకం పాదద్మాని దృష్ట్వా పుణ్యాని శౌనక । అద్య సిద్ధాశ్రమం యామి యత్ర దేవో గణేశ్వరః
ఓ శౌనకా! నీ పవిత్రమైన పదపద్మాలను దర్శించి, ఈ రోజు నేను సిద్ధాశ్రమానికి వెళ్తున్నాను. అక్కడ గణేశ్వరుడు నివసిస్తాడు.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డ ఉత్తరార్ధే నారదనారయణసంవాదే సూతశౌనకసంవాదే త్రయస్త్రిందశధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండ ఉత్తరార్థంలో, నారద-నారాయణ సంభాషణలో, సూత-శౌనక సంభాషణలో, ఇది నూట ముప్పై మూడవ అధ్యాయం.
నారద ఉవాచ అధునా ప్రకృతీనాం చ వ్యాసం వర్ణయ భో ప్రభో
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! ఇప్పుడు ప్రకృతుల ఉద్భవాన్ని వివరించండి.
కస్యాః పూజా కృతా కేన కథం మర్త్యే ప్రకా శితా
ఎవరి పూజను ఎవరు చేశారు? అది మనుషులలో ఎలా ప్రసిద్ధమైంది?
కవచం స్తోత్రకం ధ్యానం ప్రభావం చరితం శుభమ్
ఆమె రక్షణ మంత్రం, స్తోత్రం, ధ్యానం, మహిమ, శుభకార్యాలు—
నారాయణ ఉవాచ సావిత్రీ వై సృష్టివిధౌ ప్రకృతిః పఞ్చధా స్మృతా
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: సావిత్రి సృష్టి సమయంలో ఐదు రూపాలలో ప్రకృతిగా గుర్తించబడింది.
ఆసీత్పూజ్యా ప్రసిద్ధా చ ప్రభావః పరమాద్భుతః
ఆమె పూజింపబడింది, ప్రసిద్ధి పొందింది, ఆమె శక్తి అద్భుతంగా ఉంది.
ప్రకృత్యంశాః కలా యాశ్చ తాసాం చ చరితం శుభమ్
ప్రకృతికి సంబంధించిన భాగాలు, కళలు, వాటి శుభకార్యాలు—
వాణీ వసున్ధరా గఙ్గా షష్ఠీ మఙ్గలచ ణ్డికా
వాణీ, వసుంధర, గంగా, షష్ఠీ, మంగళచండికా—