సంస్కారం తస్య విధివద్రాజత్వం తత్పితుస్తథా । విలాపనం చ నన్దస్య స్తవనం పరమాద్భుతమ్
ఆయనకు యోగ్యమైన విధంగా సంస్కారం, రాజ్యాభిషేకం, నందుడు చేసిన శోకము, అద్భుతమైన స్తోత్రం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
ప్రోక్తస్తయోశ్చ సంవాదో నిర్జనే తాతపుత్రయోః । పరమాధ్యాత్మికం జ్ఞానం నన్దాయ చ దదౌ విభుః
తండ్రి కుమారులిద్దరూ ఒంటరిగా మాట్లాడుకున్న సంభాషణ, పరమాత్ముడు నందునికి ఇచ్చిన ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం — ఇవి చెప్పబడ్డాయి.
మునీనాం గమనం చైవ ధన్యోపాఖ్యానమేవ చ । కథితం చ కుమారేణ ప్రోక్తమేవ సుదుర్లభమ్
మహర్షులు వెళ్లిన విషయం, ధన్యమైన కథ చెప్పినదీ, కుమారుడు చెప్పిన అరుదైన ఉపదేశమూ వివరించబడ్డాయి.
ఉద్ధవాగమనం ప్రోక్తం రాధాస్థానం చ నిర్జనమ్ । జ్ఞానం తయోశ్చ సంవాదే ప్రోక్తమేవ శుభావహమ్
ఉద్ధవుడు వచ్చినది, రాధా నివాసమైన ఏకాంత ప్రదేశం, వారి సంభాషణలో చెప్పిన శుభమైన జ్ఞానం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
యజ్ఞోపవీతం కృష్ణస్య విద్యాదానం గృరోర్గృహే । మృతపుత్రప్రదానం చ ప్రోక్తం తద్గురవే పురా
కృష్ణునికి యజ్ఞోపవీతం, గురువు ఇంట్లో విద్యాబోధన, మరణించిన కుమారుని తిరిగి ఇవ్వడం — ఇవన్నీ పుర్వం గురువుకు వివరించబడ్డాయి.
జరాసంధస్య దమనం నిధనం యవనస్య చ । ద్వారకాయాశ్చ నిర్మాణం విశ్వకారోద్యమం తథా
జరాసంధుని సంహారం, యవనుని మరణం, ద్వారక నిర్మాణం, విశ్వకర్మ ప్రయత్నం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
ద్వారకావేశనం ప్రోక్తముగ్రసేనవిలాపనమ్ । రుక్మిణీహరణం చైవ నృపాణాం దమనం తథా
ద్వారక ప్రవేశం, ఉగ్రసేనుని విలాపం, రుక్మిణి అపహరణం, రాజుల సంహారం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
సర్వాసం కామినీనాం చ ప్రోక్తముద్వాహనం తథా । మాయావతీమోక్షణం చ నిధనం శమ్బరస్య చ
అన్ని కోరికలున్న స్త్రీల వివాహాలు, మాయావతి విమోచనం, శంబరుని మరణం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
ధర్మపుత్రరాజసూయే శిశుపాలస్య మోక్షణమ్ । దన్తవక్త్రస్య చ మునేః శాల్వస్య నిధనం తథా
ధర్మపుత్రుని రాజసూయయాగంలో శిశుపాలుని విమోచనం, దంతవక్త్రుడు, ముని, శాల్వుని మరణం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
మణేశ్చ హరణం చైవ పారిజాతస్య స్వర్గతః । కురుపాణ్డవయుద్ధే చ భువశ్చ భారమోక్షణమ్
మణి, పారిజాత వృక్షాన్ని స్వర్గం నుండి తీసుకురావడం, కురు పాండవుల యుద్ధం, భూమి భార విమోచనం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
ఊషాయా హరణం ప్రోక్తం బాణస్య భుజకృన్తనమ్ । బలేశ్చ స్తవనం ప్రోక్తమనిరుద్ధస్య విక్రమః
ఊషను అపహరించడం, బాణుని చేతులను నరుకుట, బలరాముని స్తోత్రం, అనిరుద్ధుని పరాక్రమం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
రాధాయశోదాసంవాదః ప్రోక్తః పరమదుర్లభః । మోక్షణం చ శృగాలస్య ప్రోక్తం చ పరమాద్భుతమ్
రాధా యశోదల మధ్య జరిగిన అత్యంత అరుదైన సంభాషణ, శృగాళుని అద్భుతమైన విమోచనం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
తీర్థయాత్రాప్రసఙ్గేన గణేశపూజనం తథా । దర్శనం రాధికాసార్ధం కుష్ణస్య పరమాత్మనః
తీర్థయాత్ర సందర్భంలో గణేశుని పూజ, రాధికతో కూడిన పరమాత్మ కృష్ణుని దర్శనం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
రాధాయా దర్శనం దేవ్యా రాధాతేజఃప్రకాశనమ్ । రాధాయ రమణం తీర్థే భ్రమణం రహసి స్మృతమ్
దేవి రాధా దర్శనం, రాధా తేజస్సు ప్రకాశించడం, రాధా ఆనందం, పవిత్ర ప్రదేశంలో రహస్యంగా విహరించడం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
నిధనం యదువంశానాం బ్రహ్మశాపేన శౌనక । మోక్షణం పాణ్డవానాం చ స్వపదే గమనం హరేః
బ్రహ్మ శాపంతో యదువంశం నాశనం, పాండవుల విమోచనం, హరి తన స్వస్థలానికి వెళ్ళడం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
వివాహో నారదస్యైవోత్పత్తిర్వహ్నిసువర్ణయోః । ప్రోక్తం సర్వ మహాభాగ పునరేవ సమాసతః
నారదుని వివాహం, అగ్ని, బంగారం జననం — ఇవన్నీ మహాభాగా, మళ్లీ సంక్షిప్తంగా చెప్పబడ్డాయి.
చతుఃఖణ్డైః పురాణం చ బ్రహ్మవైవర్తమేవ చ । అతః పరం మునిశ్రేష్ఠ కిం భూయః శ్రాతుమిచ్ఛసి
నాలుగు భాగాలతో కూడిన పురాణం, బ్రహ్మవైవర్త పురాణం — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి. ఇకపై మునిశ్రేష్ఠా, నువ్వు ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుకుంటావు?
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదనాo అనుక్రమణికం నామ ద్వాత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలోని నారద భాగంలోని విషయ సూచిక అనే నూట ముప్పై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథ త్రయస్త్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః శౌనక ఉవాచ అధ్య మే సఫలం జన్మ చీవితం చ సుజీవితమ్ । యత్ఫలం బ్రహ్మవైవర్తే నిర్విఘ్నం మోక్షకారణమ్
శౌనకుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నా జన్మ ఫలప్రదంగా మారింది, నా జీవితం కూడా సార్థకమైంది. ఎందుకంటే బ్రహ్మవైవర్త పురాణాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నాను. ఇది మోక్షానికి కారణమై, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అభయం దేహి హే వత్స హే తాత మహ్యమేవ చ । తదా నివేదనం కించిదస్తీతి చ కరోమ్యహమ్
ఓ కుమారా, ఓ ప్రియమైనవాడా, నాకు భయం లేకుండా చేయు. అప్పుడు నేను ఒక చిన్న మనసులోని కోరికను చెప్పగలను.
సూత ఉవాచ త్యజ భీతిం మహాభాగ ప్రశ్నం కురు యదిచ్ఛసి । సర్వం తే కథయిష్యామి యద్యద్గోప్యం మనోహరమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: మహాభాగుడా, భయాన్ని వదిలిపెట్టు. నీవు ఏ ప్రశ్న అడిగినా చెప్పు. రహస్యమైనవైనా, ఆనందదాయకమైనవైనా, అన్నీ నీకు వివరంగా చెబుతాను.
శౌనక ఉవాచ అధునా శ్రోతుమిచ్ఛామి పురాణానాం చ లక్షణమ్ । సంఖ్యానమపి తేషాం చ ఫలమస్యైవ పుత్రక
శౌనకుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నేను పురాణాల లక్షణాలు, వాటి సంఖ్య, వాటివల్ల కలిగే ఫలితాలు తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను, కుమారా.
సూత ఉవాచ విస్తరాణి పురాణాని చేతిహాసశ్చ శౌనక । సంహితాం పఞ్చరాత్రాణి కథయామి యథాగతమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: శౌనకా, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి. సంహితలు, పాంచరాత్రాలు కూడా ఎలా వచ్చాయో అలా వివరిస్తాను.
సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వన్తరాణి చ । వంశానుచరితం విప్ర పురాణం పఞ్చలక్షణమ్
సృష్టి, ప్రతిసృష్టి, వంశాలు, మన్వంతరాలు, వంశానుచరితాలు — ఇవే పురాణాలకు ఐదు ముఖ్య లక్షణాలు అని, బ్రాహ్మణా, తెలుసుకోవాలి.
ఏతదుపపురాణానాం లక్షణం చ విదుర్బుధాః । మహతాం చ పురాణానాం లక్షణం కథయామి తే
ఇవి ఉపపురాణాల లక్షణాలు అని పండితులు చెబుతారు. ఇప్పుడు గొప్ప పురాణాల లక్షణాలు కూడా నీకు చెబుతాను.
సృష్టిశ్చాపి విసృష్టిశ్చ స్థితిస్తేషాం చ పాలనమ్ । కర్మణాం వాసనా వార్తామనూనాం చాక్రమేణ చ
సృష్టి, ఉపసృష్టి, జీవుల స్థితి, వాటి నిర్వహణ, కర్మల వివరాలు, మనుషుల కథలు — ఇవన్నీ క్రమంగా వివరించబడతాయి.
వర్ణనం ప్రలయానాం చ మౌక్షస్య చ నిరూపణమ్ । ఉత్కీర్తనం హరేరేవ వేదానాం చ పృథక్పృథక్
ప్రళయాల వర్ణన, మోక్ష వివరణ, హరిదేవుని మహిమ, వేదాల ప్రత్యేక వివరాలు — ఇవన్నీ ఉంటాయి.
దశాధికం లక్షణం చ మహతాం పరికీర్తితమ్ । సంఖ్యానం చ పురాణానాం నిబోధ కథయామి తే
పది విధాల లక్షణాలు గొప్ప పురాణాలకు చెప్పబడ్డాయి. ఇప్పుడు పురాణాల సంఖ్యను కూడా విను, వివరంగా చెబుతాను.
పరం బ్రహ్మపురాణం చ సహస్రాణాం దశైవ తు । పఞ్చోనషష్టిసాహస్రం పాద్మమేవ ప్రకీర్తితమ్
బ్రహ్మపురాణం పది వేల శ్లోకాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది. పద్మపురాణం యాభై ఐదు వేల శ్లోకాలుగా పేరుగాంచింది.
త్రయోవింశతిసాహస్రం వైష్ణవం చ విదుర్బుధాః । చతుర్వింశతిసాహస్రం శైవం చైవ నిరూపితమ్
విష్ణుపురాణం ఇరవై మూడు వేల శ్లోకాలుగా పండితులు చెబుతారు. శైవపురాణం ఇరవై నాలుగు వేల శ్లోకాలుగా నిర్ణయించబడింది.