సుదుర్లభముపాఖ్యానం శ్రోతృప్రీతికరం పరమ్ । ప్రోక్తా క్రీడా చ పరమా పార్వతీపరమేశయోః
ఈ కథ చాలా అరుదైనది, వినేవారికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. పార్వతీ దేవి, పరమేశ్వరుల లీలలు ఇందులో వివరించబడ్డాయి.
స్కన్దోత్పత్తిః ప్రథమతః క్రీడాభఙ్గస్తయోస్తథా । పార్వతీతోషణం చైవమభిమానవిమోక్షణమ్
మొదట స్కందుని జననం, ఆ తరువాత వారి లీలకు అంతరాయం, పార్వతీదేవిని సంతుష్టిపరచడం, అహంకారాన్ని తొలగించడం ఇలా వివరిస్తారు.
పుణ్యకం చ వ్రతం విష్ణోర్దేవ్యాశ్చరితముత్తమమ్ । వరదానం హరేరేవ సువ్రతాం పార్వతీం ప్రతి
పుణ్యకరమైన వ్రతం, దేవి మరియు విష్ణువు చేసిన గొప్ప కార్యాలు, హరిదేవుడు పార్వతీదేవికి వరాలిచ్చిన విధానం ఇందులో చెప్పబడింది.
హరేశ్చ దర్శనం చైవ బ్రాహ్మణాతిథిరూపిణః । ఆవిర్భావో గణేశస్య కృపయా శివమన్దిరే
హరిదేవుడు బ్రాహ్మణ అతిథి రూపంలో దర్శనం ఇచ్చినది, శివాలయంలో గణేశుని కృపతో అవతరించిన విధానం కూడా ఇందులో ఉంది.
దర్శనం పుత్రవక్త్రస్య పార్వతీపరమేశయోః । పరమానన్దరూపం చ శివగేహే మహోత్సవమ్
పార్వతీదేవి, పరమేశ్వరులు కుమారుని ముఖాన్ని దర్శించిన సందర్భం, శివుని ఇంట్లో పరమానందంతో జరిగిన మహోత్సవం వివరించబడింది.
దేవాద్యా దదృశుః సర్వే బాలం నిత్యమజం విభుమ్ । సత్యస్వరూపం పరమం పరబ్రహ్మస్వరూపిణమ్
అన్ని దేవతలు, ఇతరులు కూడా, శాశ్వతమైన, జన్మించని, సర్వవ్యాప్తి గల బాలుడిని, సత్యస్వరూపుడిని, పరమాత్మస్వరూపుడిని దర్శించారు.
సర్వవిఘ్నహరం శాన్తం దాతారం సర్వసంపదామ్ । తపసాం జపయజ్ఞానాం వ్రతానాం ఫలదం విభుమ్
అన్ని విఘ్నాలను తొలగించేవాడు, శాంతమయుడు, అన్ని ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదించేవాడు, తపస్సు, జపం, యజ్ఞం, వ్రతాలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే పరమేశ్వరుడు.
అతీవ కమనీయం చ రమణీయం చ యోషితామ్ । ప్రాణాధికం ప్రియతమ్ పార్వతీపరమేశయోః
అతను ఎంతో అందంగా, స్త్రీలకు ఆకర్షణీయంగా ఉంటాడు. పార్వతీదేవి, పరమేశ్వరులకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడు.
పరమాత్మస్వరూపం చ భగవన్తం సనాతనమ్ । సర్వేశం సర్వబీజం చ సాక్షాన్నారాయణాత్మకమ్
అతడు పరమాత్మస్వరూపుడు, శాశ్వతుడు, సర్వలోకాధిపతి, అన్ని సృష్టికి మూలమైనవాడు, నారాయణ స్వరూపుడే.
యద్దర్శనాచ్చ స్తవనాత్ప్రణామాత్పూజనాత్తథా । ధ్యానాసాధ్యం దురారాధ్యం జన్మకోట్యఘనాశనమ్
అతడిని దర్శించటం, స్తుతించటం, నమస్కరించటం, పూజించటం ద్వారా — ధ్యానంతో చేరదగినవాడు, చేరుకోవడం కష్టమైనవాడు, కోట్ల జన్మల పాపాలను నశింపజేస్తాడు.
కార్తికోద్ధరణం ప్రోక్తం తస్యాభిషేక ఏవ చ । గణేశపూజనం చైవ సర్వవిఘ్నవినాశనమ్
కార్తికేయుని విమోచనం, అతని అభిషేకం, గణేశుని పూజ — ఇవన్నీ అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తాయని వివరించబడింది.
జమదగ్నేశ్చ యుద్ధం చ కార్తవీర్యార్జునేన చ । సురభీహరణం చైవ నిధనం చ మునేస్తథా
జమదగ్ని మహర్షి, కార్తవీర్యార్జునుడు మధ్య జరిగిన యుద్ధం, సురభిని తీసుకెళ్లడం, మునివర్యుని మరణం ఇలా చెప్పబడింది.
పతివ్రతారేశుకాయాశ్చితారోహణమేవ చ । ప్రతిజ్ఞాతం భృగోశ్చైవ దారుణం చ సుదారుణమ్
పతివ్రత అయిన రేణుక తనను తాను అగ్నిలో ఆహుతిచేయడం, భృగుమహర్షి చేసిన భయంకరమైన ప్రతిజ్ఞ కూడా ఇందులో ఉంది.
నిఃక్షత్రీకరణం చైవమేకవింశతికం ద్విజ । సంవాదో జ్ఞానలాభశ్చ గణేశపర్శురామయోః
క్షత్రియ వంశాన్ని ఇరవై ఒకసార్లు నశింపజేయడం, గణేశుడు-పరశురాముల మధ్య సంభాషణ, జ్ఞానం పొందడం కూడా వివరించబడింది.
తయోర్యుద్ధం దారుమం చ హేరమ్బదన్తభఞ్జనమ్ । దుర్గాయాశ్చ విలాపశ్చాభిశాపో భార్గవం ప్రతి
వారి మధ్య జరిగిన భయంకరమైన యుద్ధం, హేరంబుని దంతం విరిగిపోవడం, దుర్గాదేవి విలాపించడం, ఆమె భృగుపుత్రుడైన పర్షురామునిపై శాపం పెట్టడం— ఇవన్నీ జరిగాయి.
స్మరణే పర్శురామస్యాప్యావిర్భావో హరేరపి । పార్వతీం బోధయామాస స్వయం నారాయణః ప్రభుః
పర్షురాముని గురించి ఆలోచించినప్పుడు, హరిదేవుడు కూడా ప్రత్యక్షమయ్యాడు; స్వయంగా నారాయణుడు పార్వతిని మేల్కొలిపాడు.
వర్ణనం శివలోకస్య పరమాశ్చర్యమీప్సితమ్ । ప్రదత్తం పర్శురామాయ మహాస్త్రం శంకరేణ చ
శివలోకాన్ని గురించి అద్భుతంగా, అందరికీ ఆకాంక్షనీయంగా వివరించడం, అలాగే శంకరుడు పర్షురామునికి మహాశస్త్రాన్ని ఇచ్చినదీ చెప్పబడింది.
మన్త్రం చ కవచం చైవ కృష్ణస్య పరమాత్మనః । వరదానం చాభయం చ ప్రదానం సర్వసంపదామ్
శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముని మంత్రం, కవచం, వరప్రదానం, భయమును తొలగించడం, అన్ని సంపదలను ప్రసాదించడం— ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
త్రిఃసప్తకృత్వో భూపానాం నిధనం చ చకార సః । బభూవ భృగుణా విప్ర భువశ్చ భారమీక్షణమ్
ఆయన రాజులను ఇరవై ఒక సార్లు సంహరించాడు; భృగుపుత్రుడు భూమిపై భారాన్ని తొలగించాడు, ఓ బ్రాహ్మణా!
ప్రశ్నానురోధక్రమతః పూర్వాపాఖ్యానమేవ చ । ప్రోక్తం గణపతేః ఖణ్డం సమాసేన ద్విజోత్తమ
నీ ప్రశ్నల క్రమానుసారం, మునుపటి కథను చెప్పాను; గణపతిని గురించి భాగాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించాను, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా!
శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డం చ శ్రూయతాం సావధానతః । జన్మమృత్యుజరావ్యాధిహరం మోక్షకరం పరమ్
ఇప్పుడు, శ్రీకృష్ణ జనన భాగాన్ని శ్రద్ధగా విను; ఇది జననం, మరణం, ముడతలు, వ్యాధులను తొలగించి, పరమ మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
హరిదాస్యప్రదం శుద్ధం సుశ్రావ్యం చ సుధోపమమ్ । అత్యబూర్వముణాఖ్యానం రమ్యం రమ్యం నవం నవమ్
ఇది హరిదాస్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది, పవిత్రమైనది, వినడానికి మధురమైనది, అమృతంతో సమానమైనది, ఎన్నడూ లేని కొత్త కథ, అందమైనది, ఎప్పటికప్పుడు కొత్తదిగా ఉంటుంది.
న శ్రుతం చన్మనా యద్యత్స్వదు స్వాదు పదే పదే । ప్రదీపం సర్వసత్త్వానాం భవాబ్ధితారణం పరమ్
ఇది మునుపు వినకపోయినా, ప్రతి అడుగులో మరింత మధురంగా ఉంటుంది; ఇది అన్ని జీవులకు దీపంలా, సంసారసముద్రాన్ని దాటించడానికి ఉత్తమ మార్గం.
కర్మేపభోగరోగాణాం మర్దనం చ రసాయనమ్ । శ్రీకృష్ణచరణామ్భోజప్రాప్తిసోపానకారణమ్
ఇది కర్మఫలాలు, అనుభవాల వల్ల కలిగే వ్యాధులను తొలగిస్తుంది, అమృతంలా ఉంటుంది, శ్రీకృష్ణుని పాదపద్మాలను చేరడానికి మెట్టిలా మారుతుంది.
శ్రీదామరాధాకలహవర్ణనం దారుణం ద్విజ । తయోః శాపప్రకథనం తతస్తేషాం విసర్జనమ్
శ్రీదామా, రాధాదేవి మధ్య జరిగిన ఘోరమైన గొడవ, వారి పరస్పర శాపాలు, ఆ తరువాత వారి వెళ్ళిపోవడం— ఇవన్నీ బ్రాహ్మణుడా, వివరించబడ్డాయి.
బ్రహ్మణ ప్రార్థితస్యైవ హరేర్జనమ్ మహీతలే । ప్రోక్తం చ జన్మఖణ్డే చ పరమాద్భుతమేవ చ
బ్రహ్మదేవుడు ప్రార్థించగా, హరిదేవుడు భూమిపై అవతరించిన కథను, ఆయన జనన భాగంలో జరిగిన అద్భుతమైన విషయాలను వివరించాను.
ఆవిర్భావో హరేరేవ వసుదేవస్య మన్దిరే । కంసాసురభయేనైవ గోకులే గమనం హరేః
హరిదేవుడు వసుదేవుని ఇంట్లో అవతరించటం, కంసాసురుడి భయంతో గోకులానికి వెళ్లడం— ఇవన్నీ జరిగినవి.
వృషభానసుతా రాధా శ్రీదామ్నః శాపహేతునా । బాలక్రీడావర్ణనం చ గోకులే పరమాత్మనః
వృషభానుపుత్రి రాధాదేవి, శ్రీదాముని శాపం వల్ల, గోకులంలో పరమాత్ముని బాల్యక్రీడలు— ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.
దైత్యాదినిధనం చైవ కీర్తితం హరిణా తథా । గర్గస్యాఽఽగమనం ప్రోక్తం శుభాన్నప్రాశనం హరేః
దానవాదుల సంహారం, హరిదేవుని ద్వారా చెప్పబడింది; గర్గమహర్షి రాక, హరిదేవుని అన్నప్రాశన శుభకార్యం కూడా వివరించబడింది.
నిధనం పూతనాయాశ్చ సద్యః శకటభఞ్జనమ్ । శ్రీకృష్ణబన్ధమోక్షం చ యమలార్జునభఞ్జనమ్
పూతన సంహారం, వెంటనే శకటాన్ని విరగదీసినది, శ్రీకృష్ణుని బంధనమూ, విమోచనమూ, యమలార్జున వృక్షాలను కూల్చినదీ వివరించబడ్డాయి.