పాతఞ్జలోఽప్యనన్తం చ వేదాః సత్యస్వరూపకమ్ । స్వేచ్ఛామయం పురాణం చ భక్తాశ్చ నిత్యవిగ్రహమ్
పాతంజలులు కూడా అతన్ని అనంతుడిగా, వేదాలు సత్యస్వరూపుడిగా వర్ణిస్తాయి. పురాణాలు తన ఇష్టప్రకారం ఉండేవాడని, భక్తులు నిత్యమయమైన రూపమున్నవాడని భావిస్తారు.
సోఽయం గోలోకనాథశ్చ రాధేశో నన్దనన్దనః । గోకులే గోపవేషశ్చ పుణ్యే వృన్దావనే వనే
అతడే గోలోకనాథుడు, రాధాదేవి స్వామి, నందుని కుమారుడు. గోకులంలో గోపవేషంలో, పవిత్రమైన వృందావనంలో విహరిస్తాడు.
చతుర్భుజశ్చ వైకుణ్ఠే మహాలక్ష్మీపతిః స్వయమ్ । నారాయణశ్చ భగవాన్యన్నామ ముక్తికారణమ్
వైకుంఠంలో అతడు నాలుగు చేతులతో, మహాలక్ష్మి భర్తగా ఉన్నాడు. నారాయణుడై, ముక్తికి కారణమైన నామాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.
సకృన్నారాయణేత్యుక్త్వా పుమాన్కల్పశతత్రయమ్ । గఙ్గాదిసర్వతీర్థేషు స్నాతో భవతి నారద
ఒకసారి 'నారాయణ' అని పలికినవాడు, నారదా, మూడు వందల కల్పాల పాటు గంగా మొదలైన అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేసినవాడిగా పరిగణించబడతాడు.
సునన్దనన్దకుముదైః పార్షదైః పరివారితః । శఙ్ఖచక్రగదాపద్మధరః శ్రీవత్సలాఞ్ఛనః
సునంద, నంద, కుముదుడు వంటి పరిచారకులతో చుట్టుముట్టబడి, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం ధరించి, శ్రీవత్స చిహ్నంతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
కౌస్తుభేన మణీన్ద్రేణ భూషితో వనమాలయా । దేవైః స్తుతశ్చ యానేన వైకుణ్ఠం స్వపదం యయౌ
కౌస్తుభ మణితో, వనమాలతో అలంకరించబడి, దేవతలందరి స్తుతులతో, రథంపై వైకుంఠానికి తన స్వస్థలానికి వెళ్లాడు.
గతే వైకుణ్ఠనాథే చ రాధేశశ్చ స్వయం ప్రభుః । చకార వంశీశబ్దం చ త్రైలోక్యమోహనం పరమ్
వైకుంఠనాథుడు వెళ్లిన తర్వాత, రాధాదేవి స్వామి స్వయంగా వంశీ నాదాన్ని పలికాడు. ఆ శబ్దం మూడు లోకాల్నీ మోహింపజేసింది.
మూర్చ్ఛాంప్రాపుర్దేవగణా మునయశ్చాపి నారద । అచేతనా బభూవుశ్చ మాయయా పార్వతీం వినా
దేవతలు, మునులు, నారదుడు కూడా మూర్ఛపోయారు. పార్వతిని తప్ప అందరూ మాయ వల్ల జ్ఞానహీనులయ్యారు.
ఉవాచ పార్వతీ దేవీ భగవన్తం సనాతనమ్ । విష్ణుమాయా భగవతీ సర్వరూపా సనాతనీ
పార్వతి దేవి సనాతన భగవంతుణ్ణి ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: విష్ణుమాయా దేవి అన్ని రూపాలుగలవారు, శాశ్వతురాలు.
పరబ్రహ్మస్వరూపా యా పరమాత్మస్వరూపిణీ । సగుణా నిర్గుణా సా చ పరా స్వేచ్ఛామయీ సతీ
ఆమె పరబ్రహ్మస్వరూపిణి, పరమాత్మస్వరూపురాలు. ఆమెకు గుణాలతో కూడిన రూపమూ, గుణరహిత రూపమూ ఉన్నాయి. ఆమె పరమై, తన ఇష్టప్రకారం ఉండే పవిత్రురాలు.
పార్వత్యువాచ ఏకాఽహం రాధికారూపా గోలోకే రాసమణ్డలే । రాసశూన్యం చ గోలోకం పరిపూర్ణ కురు ప్రభో
పార్వతి ఇలా చెప్పింది: ప్రభూ! నేను గోలోకంలో రాసమండలంలో రాధికా రూపంలో ఉన్నాను. రాసరహితమైన గోలోకాన్ని నీవు సంపూర్ణంగా చేయు.
గచ్ఛ త్వం రథమారుహ్య ముక్తామాణిక్యభూషితమ్ । పరిబూర్ణతమాఽహం చ తవ వఙః స్థలస్థితా
నీవు ముత్యాలు, మాణిక్యాలతో అలంకరించబడిన రథంపై ఎక్కి వెళ్ళు. నేను నీ అడవిలో నిలిచి, సంపూర్ణమైనదానిగా ఉంటాను.
తవాఽఽజ్ఞయా మహాలక్ష్మీరహం వైకుణ్ఠగామినీ । సరస్వతీ చ తత్రైవ వామే పార్శ్వే హరేరపి
నీ ఆజ్ఞతోనే నేను మహాలక్ష్మిగా వైకుంఠానికి వెళ్ళాను; అక్కడ హరిదేవుని ఎడమవైపు సరస్వతీ దేవి కూడా నిలిచింది.
తవాహం మనసా జాతా సిన్ధుకన్యా తవాఽఽజ్ఞయా । సావిత్రీ వేదమాతాఽహం కలయా విధిసంనిధౌ
నీ సంకల్పంతోనే నేను నీ మనసులో సముద్రకన్యగా జన్మించాను; నీ ఆజ్ఞతోనే నేను వేదమాత సావిత్రిగా బ్రహ్మదేవుని పక్కన భాగంగా ఉన్నాను.
తైజఃసు సర్వదేవానాం పురా సత్యే తవాఽఽజ్ఞయా । అధిష్ఠానం కృత తత్ర ధృతం దేవ్యా శరీరకమ్
సత్యయుగంలో నీ ఆజ్ఞతోనే అన్ని దేవతల తేజోమయ రూపాలలో దేవీ శరీరాన్ని స్థాపించి, అక్కడ నిలిపినాను.
శుమ్భాదయశ్చ దైత్యాశ్చ నిహతాశ్చావలీలయా । దుర్గ నిహత్య తుర్గాఽహం త్రిపురా త్రిపురే వధే
శుంభుడు మొదలైన దానవులను నేను సులభంగా సంహరించాను; దుర్గగా వారిని నశింపజేశాను, తుర్గగా త్రిపురాసురుని సంహరించాను.
నిహత్య రక్తబీజం చ రక్తబీజవినాశినీ । తవాఽఽజ్ఞయా దక్షకన్యా సతీ సత్యస్వరూపిణీ
రక్తబీజుడిని సంహరించి, రక్తబీజుని నాశనం చేసినవాడిని అయ్యాను; నీ ఆజ్ఞతోనే నేను దక్షుని కుమార్తె సతిగా, సత్యస్వరూపిణిగా జన్మించాను.
యోగేన త్యక్త్వా దేహం చ శైలజాఽహం తవాఽఽజ్ఞయా । త్వయా దత్తవా (త్తాః శంకరాయ గోలోకే రాసమణ్డలే
యోగబలంతో నా శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, నీ ఆజ్ఞతో శైలజగా జన్మించాను; నీవు నన్ను గోలోకంలో రాసమండలంలో శంకరునికి ఇచ్చావు.
విష్ణుభక్తిరహం తేన విష్ణుమాయా చ వైష్ణవీ । నారాయణస్య మాయాఽహం తేన నారాయణీ స్మృతా
నేను విష్ణుభక్తి రూపిణిని, అందువల్లనే విష్ణుమాయ, వైష్ణవిగా ఉన్నాను; నారాయణుని మాయగా నేను నారాయణిగా పిలవబడుతున్నాను.
కృష్ణప్రాణాధికాఽహం చ ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవతా । మహావిష్ణోశ్చ వాసోశ్చ జననీ రాధికా స్వయమ్
నాకు కృష్ణుడు ప్రాణాలకు మించినవాడు, ప్రాణాధికారిణిగా ఉన్నాను; మహావిష్ణువు నివాసానికి నేను రాధికగా తల్లిని.
తవాఽఽజ్ఞయా పఞ్చధాఽహం పఞ్చప్రకృతిరూపిణీ । కలాకలాంశయాఽహం చ దేవపత్నయో గృహే గృహే
నీ ఆజ్ఞతోనే నేను అయిదు ప్రకృతిరూపాలలో విభజించాను; నా అంశాలతో ప్రతి దేవుని ఇంట్లో దేవీపత్నిగా ఉన్నాను.
శీఘ్రం గచ్ఛ మహాభాగ తత్రాఽహం విరహాతురా । గోవీభిః సహితా రాసం భ్రమన్తీ పరితః సదా
మహాభాగ్యవంతుడా! త్వరగా వెళ్ళు; అక్కడ నేను విరహవేదనతో, గోవులతో కలిసి ఎప్పుడూ రాసక్రీడలో తిరుగుతూ ఉన్నాను.
పార్వతీవచనం శ్రుత్వా ప్రహస్య రసికేశ్వరః । రత్నయానం సమారుహ్య యయౌ గోలోకముత్తమమ్
పార్వతీదేవి మాటలు విని, రసక్రీడాధిపతి చిరునవ్వుతో రత్నాల రథంపై ఎక్కి, ఉత్తమమైన గోలోకానికి వెళ్ళాడు.
పార్వతీ బోధయామాస స్వయం దేవగణం తథా । మాయావంశీరవాచ్ఛన్నం విష్ణుమాయా సనాతనీ
పార్వతీదేవి స్వయంగా దేవతాసభకు బోధించింది; మాయావంశంలో జన్మించిన శాశ్వతమైన విష్ణుమాయ అక్కడ దాగి ఉంది.
కృత్వా తే హరిశబ్దం చ స్వగృహం విస్మయం యయుః । శివేన సార్ధం దుర్గా సా ప్రహృష్టా స్వపురం యయౌ
హరిదేవుని నామాన్ని ఉచ్చరించి, వారు ఆశ్చర్యంతో తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లారు; దుర్గాదేవి ఆనందంతో శివునితో కలిసి తన నగరానికి వెళ్లింది.
అథ కృష్ణం సమాయాన్తం రాధా గోపీగణైః సహ । అనువ్రజం యయౌ హృష్టా సర్వజ్ఞా ప్రాణవల్లభమ్
ఆ సమయంలో రాధాదేవి, గోపికలతో కలిసి, సర్వజ్ఞుడైన ప్రాణప్రియుడు కృష్ణుని ఆనందంగా అనుసరించింది.
దృష్ట్వా సమీపమాయాన్తమవరుహ్య రథాత్సతీ । ప్రణనామ జగన్నాథం సిరసా సఖిభిః సహ
ఆయన దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, సతీదేవి రథం నుంచి దిగింది; సఖులతో కలిసి జగన్నాథునికి తలవంచి నమస్కరించింది.
గోపా గోప్యశ్చ ముదితాః ప్రఫుల్లవదనేక్షణాః । దుందుభిం వాదయామాసురీశ్వరాగమనోత్సుకాః
గోపులు, గోపికలు సంతోషంతో, వికసించిన ముఖాలతో, ప్రభువు రాబోతున్నాడని ఆనందంతో డుండుభులు మోగించారు.
విరజాం చ సముత్తీర్య దృష్ట్వా రాధాం జగత్పతిః । అవరుహ్య రథాత్తూర్ణం గృహీత్వా రాధికాకరమ్
విరజానదిని దాటి, జగత్పతి రాధను చూసి, త్వరగా రథం నుండి దిగి, రాధిక చేతిని పట్టుకున్నాడు.
శతశృఙ్గం చ బభ్రామ సురమ్యం రాసమణ్డలమ్ । దృష్ట్వాఽక్షయవటం పుణ్యం పుణ్యం వృన్దావనం యయౌ
అయ్యనూరు శృంగాలతో అందమైన రాసమండలంలో విహరించాడు; పుణ్యమైన అక్షయవటాన్ని చూసి, పవిత్రమైన వృందావనానికి వెళ్లాడు.