గఙ్గా సరస్వతీ పద్మావతీ చ యమునా తథా । గోదావరీ స్వర్ణరేఖా కావేరీ నర్మదా మునే
మహర్షీ, గంగా, సరస్వతి, పద్మావతి, యమునా, గోదావరి, స్వర్ణరేఖ, కావేరి, నర్మదా అనే నదులు అక్కడికి వచ్చాయి.
శరావతీ బాహృదా చ కృతమాలా చ పుణ్యదా । సమాయయుశ్చ తాః సర్వాః ప్రణేముః పరమేశ్వరమ్
శరావతి, బాహుదా, పుణ్యఫలదాయకురాలైన కృతమాలా—ఈ నదులన్నీ కలిసి వచ్చి, పరమేశ్వరునికి నమస్కరించాయి.
ఉవాచ జాహ్నవీ దేవీ రుదతీ పరమేశ్వరమ్ । సాశ్రునేత్రాఽతిదీనా సా విరహజ్వరకాతరా
జాహ్నవీ దేవి కన్నీళ్లు పెట్టి, వియోగ బాధతో ఎంతో దుఃఖంతో, పరమేశ్వరునితో మాట్లాడింది.
భాగీరథయువాచ హే నాథ రమణశ్రేష్ఠ యాసి గోలోకముత్తమమ్ । అస్మాకం కా గతిశ్చాత్ర భవిష్యతి కలౌ యుగే
భాగీరథి ఇలా అడిగింది: ప్రభూ! ప్రియులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవు గోలొకానికి వెళ్తున్నప్పుడు, కలియుగంలో మాకు ఇక్కడ ఏమి జరగబోతుంది?
శ్రీభగవానువాచ కలేః పఞ్చసహస్రాణి వర్షాణి తిష్ఠ భూతలే । పాపాని పాపినో యాని తుభ్యం దాస్యన్తి స్నానత
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: కలియుగంలో ఐదు వేల సంవత్సరాలు భూమిపై ఉండు. పాపులు చేసిన పాపాలు, స్నానం ద్వారా నీకు చేరతాయి.
మన్మన్త్రోపాసకస్పర్శాద్భస్మీభూతాని తత్క్షణాత్ । భవిష్యన్తి దర్శనాచ్చ స్నానాదేవ హి జాహ్నవి
నా మంత్రాన్ని జపిస్తూ పూజించే వారి స్పర్శతో ఆ పాపాలు వెంటనే నశిస్తాయి. నీ దర్శనంతో, స్నానంతో కూడా అవి పోతాయి, జాహ్నవీ.
హరేర్నామాని యత్రైవ పురాణాని భవన్తి హి । తత్ర గత్వా సావధానమాభిః సార్ధం చ శ్రోష్యసి
ఎక్కడ హరినామాలు, పురాణాలు పారాయణం జరుగుతాయో, అక్కడ జాగ్రత్తగా వెళ్లి, ఇతరులతో కలిసి వినాలి.
పురాణశ్రవణాచ్చైవ హరేర్నామానుకీర్తనాత్ । భస్మీభూతాని పాపాని బ్రహ్మహత్యాదికాని చ
పురాణాలు వినడం, హరినామాన్ని జపించడం వల్ల, బ్రాహ్మణహత్య వంటి ఘోరపాపాలు కూడా బస్మమై పోతాయి.
భస్మీభూతాని తాన్యేవ వైష్ణవాలిఙ్గనేన చ । తృణాని శుష్కకాష్ఠాని దహన్తి పావకా యథా
వైష్ణవులను ఆలింగనం చేయడం వల్ల కూడా ఆ పాపాలు బస్మమవుతాయి. ఎండిన గడ్డి, పొదలు అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్టు అవి నశించిపోతాయి.
తథాఽపి వైష్ణవా లోకే పాపాని పాపినామపి । పృథివ్యాం యాని తీర్థాని పుణ్యాన్యపి చ జాహ్నవి
అయినా ఈ లోకంలో వైష్ణవులు పాపుల పాపాలను నశింపజేస్తారు. భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, పవిత్రనదులు, గంగాదేవి కూడా,
మద్భక్తానాం శరీరేషు సన్తి పూతేషు సంతతమ్ । మద్భక్తపాదరజసా సద్యః పూతా వసుంధరా
నా భక్తుల శరీరాల్లో ఎప్పుడూ పవిత్రత ఉంటుంది. నా భక్తుల పాదధూళి తగిలితే భూమి వెంటనే పవిత్రమవుతుంది.
సద్యః పూతాని తీర్థాని సద్యాః పూతం జగత్తథా । మన్మన్త్రోపాసకా విప్రా యే మదుచ్ఛిష్టభోజినః
నా మంత్రాన్ని ఆరాధించే, నా ఉచ్చిష్టాన్ని భుజించే బ్రాహ్మణుల వల్ల తీర్థాలు, జగత్తు కూడా వెంటనే పవిత్రమవుతాయి.
మామేవ నిత్యం ధ్యాయన్తే తే మత్ప్రాణాధికాః ప్రియాః । తదుపస్పర్శమాత్రేణ పూతో వాయుశ్చ పావకః
ఎవరైతే నన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తారో, వారు నాకు ప్రాణాల కన్నా ప్రియమైనవారు. వారిని తాకిన వెంటనే గాలి, అగ్నిని కూడా పవిత్రత కలుగుతుంది.
కలేర్దశసహస్రాణి మద్భక్తాః సన్తి భూతలే । ఏకవర్ణా భవిష్యన్తి మద్భక్తేషు గతేషు చ
కలియుగంలో పదివేల సంవత్సరాలు నా భక్తులు భూమిపై ఉంటారు. నా భక్తులు లేనప్పుడు ఒక్క వర్ణమే మిగిలిపోతుంది.
మద్భక్తశూన్యా పృథివీ కలిగ్రస్తా భవిష్యతి । ఏతస్మిన్నన్తరే తత్ర కృష్ణదేహాద్వినిర్గతః
నా భక్తులు లేని భూమి కలియుగ ప్రభావానికి లోనవుతుంది. ఆ సమయంలో కృష్ణుని శరీరంనుంచి
చతుర్భుజశ్చ పురుషః శతచన్ద్రసమప్రభః । శఙ్ఖచక్రగదాపద్మధరః శ్రీవత్సలాఞ్ఛనః
నాలుగు చేతులుతో, వంద చంద్రుల్లా ప్రకాశించే, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం ధరించిన, శ్రీవత్సముద్రికతో ఉన్న పురుషుడు
సున్దరం రథమారుహ్య శ్రీరోదం స జగామ హ । సిన్ధుకన్యా చ ప్రయయౌ స్వయం మూర్తిమతీ సతీ
అందమైన రథంపై ఎక్కి శ్రీ సముద్రాన్ని చేరాడు. సముద్రకన్య అయిన లక్ష్మీదేవి స్వయంగా, మూర్తిరూపంలో, పవిత్రంగా వెళ్లింది.
శ్రీకృష్ణమనసా జాతా మర్త్యలక్ష్మీర్మనోహరా । శ్వేతద్వీపం గతే విష్ణౌ జగత్పాలనకర్తరి
శ్రీకృష్ణుని మనసులోనుంచి జన్మించిన మానవుల లక్ష్మీ, మనోహరంగా, జగత్తును పాలించే విష్ణువు శ్వేతద్వీపానికి వెళ్లినప్పుడు
శుద్ధసత్త్వస్వరూపే చ ద్విధారూపో బభూవ సః । దక్షిణాంశశ్చ ద్విభుజో గోపబారకరూపకః
పరిపూర్ణమైన సత్త్వ స్వరూపుడై, రెండు రూపాల్లో కనిపించాడు. దక్షిణ భాగంలో రెండు చేతులతో గోపబాలుడిగా ఉన్నాడు.
నపీనజలదశ్యామః శోభితః పీతవాససా । శ్రీవంశవదనః శ్రీమాన్సస్మితః పద్మలోచనః
తాజా మేఘంలా నలుపుగా, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, అందమైన ముఖంతో, కాంతివంతంగా, నవ్వుతూ, కమలమయమైన కళ్లతో ఉన్నాడు.
శతకోటీన్దుసౌన్దర్యం శతకోటిస్మరప్రభామ్ । దధానః పరమానన్దః పరిబూర్ణతమః ప్రభుః
వంద కోట్ల చంద్రుల అందాన్ని, వంద కోట్ల మన్మథుల కాంతిని కలిగి, పరమానందంగా, సంపూర్ణమైన ప్రభువుగా ఉన్నాడు.
పరం ధామ పరం బ్రహ్మస్వరూపో నిర్గుణః స్వయమ్ । పరమాత్మా చ సర్వేషాం భక్తానుగ్రహవిగ్రహః
ఆయన పరమధామం, పరబ్రహ్మం, స్వయంగా నిర్గుణ స్వరూపుడు. సమస్త జీవులకు పరమాత్మ, భక్తులపై అనుగ్రహరూపుడు.
నిత్యదేహశ్చ భగవానీశ్వరః ప్రకృతేః పరః । యోగినో యం వదన్త్యేవం జ్యోతీరూపం సనాతనమ్
భగవంతుడు నిత్యదేహి, ఈశ్వరుడు, ప్రకృతికి అతీతుడు. యోగులు ఆయనను శాశ్వత జ్యోతి స్వరూపుడని చెబుతారు.
జ్యోతిరమ్యన్తరే నిత్యరూపం భక్తా విదన్తి యమ్ । వేదా వదన్తి సత్యం యం నిత్యమాద్యం విచక్షణాః
ఆ జ్యోతిలో భక్తులు ఆయన నిత్యరూపాన్ని తెలుసుకుంటారు. వేదాలు, పండితులు ఆయనను శాశ్వతమైన, ఆదియైన, సత్యస్వరూపుడని పేర్కొంటారు.
యం వదన్తి సురాః సర్వే పరం స్వేచ్ఛామయం ప్రభూమ్ । సిద్ధేన్ద్రా మునయః సర్వే సర్వరూపం వదన్తి యమ్
దేవతలు అందరూ పరమేశ్వరునిగా, తన ఇష్టప్రకారం చేసే ప్రభువుగా వర్ణించే వాడిని, సిద్ధులు, ఇంద్రుడు, మునులు అందరూ అన్ని రూపాలుగలవాడిగా చెబుతారు.
యమనిర్వచనీయం చ యోగీన్ద్రః శంకరో వదేత్ । స్వయం విధాతా ప్రవదేత్కారణానాం చ కారణమ్
యోగేశ్వరుడు శంకరుడు కూడా వర్ణించలేనివాడని చెబుతాడు. సృష్టికర్త తానే అన్ని కారణాలకూ కారణమని ప్రకటిస్తాడు.
శేషో వదేదనన్తం యం నవధారూపమీశ్వరమ్ । తర్కాణామేవ షణ్ణాం చ షడ్విధం రూపమీప్సితమ్
శేషుడు అతన్ని అనంతుడిగా, తొమ్మిది రూపాలున్న ఈశ్వరుడిగా వర్ణిస్తాడు. తర్కశాస్త్రం ఆరురూపాలున్న వాడిగా భావిస్తుంది.
వైష్ణవానామేకరూపం వేదానామేకమేవ చ । పురాణానామేకరూపం తస్మాన్నవవిధం స్మృతమ్
వైష్ణవులు, వేదాలు, పురాణాలు—all ఒకే రూపమున్న వాడిగా చెబుతాయి. అందుకే అతన్ని తొమ్మిది విధాలుగా గుర్తిస్తారు.
న్యాయోఽనిర్వచనీయం చ యం మతం శంకరో వదేత్ । నిత్యం వైశేషికాశ్చాఽఽద్యం తం వదన్తి విచక్షణాః
న్యాయశాస్త్రం ప్రకారం వర్ణించలేనివాడని శంకరుడు చెబుతాడు. వైశేషికులు అతన్ని శాశ్వతుడిగా, ఆదికారకుడిగా పిలుస్తారు.
సాంఖ్య వదన్తి తం దేవం జ్యోతీరూపం సనాతనమ్ । మీమాంసా సర్వరూపం చ వేదాన్తః సర్వకారణమ్
సాంఖ్యులు ఆ దేవుణ్ణి వెలుగురూపంగా, నిత్యుడిగా చెబుతారు. మీమాంసకులు అన్ని రూపాలవాడని, వేదాంతులు అన్ని కారణాలకూ కారణమని చెబుతారు.