సుధాపూర్గం సుధాపాత్రం దదౌ భక్త్యా సుధాముఖీ । చకార పుష్పశయ్యాం చ గోపీ చన్దనచర్చితామ్
సుధాముఖి భక్తితో అమృతంతో నిండిన పాత్రను సమర్పించింది. ఒక గోపిక, చందనంతో అలంకరించిన పువ్వుల మంచాన్ని సిద్ధం చేసింది.
అమ్లానమాలతీపుష్పమాలాజాలవిభూషితామ్ । రత్నేన్ద్రసారనిర్మాణమన్దిరే సుమనోహరే
ఆ మంచం ఎప్పటికీ మురికిపోని మాలతీ పువ్వుల మాలలతో అలంకరించబడింది. అది రత్నాలతో నిర్మించిన అద్భుతమైన మందిరంలో ఉంది.
మణీన్ద్రముక్తామాణిక్యహీరహారవిభూషితే । కస్తూరీకుఙ్కుమాక్తేన వాయునా సురభీకృతే
ఆ గది మణులు, ముత్యాలు, మాణిక్యాలు, బంగారు హారాలతో అలంకరించబడింది. కస్తూరి, కుంకుమ సువాసన గాలులతో పరిమళించిపోయింది.
రత్నప్రదీపశతకైర్జ్వలద్భిశ్చ సుదీపితే । ధూపితే సతతం ధూపైర్నానావస్తుసమన్వితైః
వందలాది రత్న దీపాలతో ఆ మందిరం ప్రకాశంగా మెరిసింది. ఎన్నో రకాల ధూపాలతో ఎప్పుడూ పరిమళంగా ఉండేది.
కృత్వా శయ్యాం రతికరీం యయుర్గోప్యశ్చ సస్మితాః । దృష్ట్వా రహసి తల్పం చ సురమ్యం సుమనోహరమ్
ప్రేమతో కూడిన ఆ మంచాన్ని సిద్ధం చేసి, చిరునవ్వుతో గోపికలు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు. ఆ రహస్యమైన, ఆకర్షణీయమైన మంచాన్ని చూసి ఆనందించారు.
మాధవో రాఘయా సార్ధ వివేశ రతిమన్దిరమ్ । నానాప్రకారహాస్యం చ పరిహాసం స్మరోచితమ్
మాధవుడు రాధాతో కలిసి ప్రేమ మందిరంలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ అనేక రకాల నవ్వులు, ప్రేమతో కూడిన సరదా మాటలు మాట్లాడాడు.
ద్వయోర్బభూవ తల్పే చ మదనాతురయోస్తథా । మాల్యం దదౌ చ కృష్ణాయ తామ్బూలం చ సువాసితమ్
ఆ ఇద్దరూ ప్రేమతో ఆ మంచంపై ఉండగా, ఒకరికి ఒకరు పూలమాలలు, సువాసనతో కూడిన తాంబూలాన్ని ఇచ్చుకున్నారు.
కస్తూరీకుఙ్కుమాక్తం చ చన్దనం శ్యామవక్షసి । చారుచమ్పకపుష్పం చ చూడాయాం ప్రదదౌ సతీ
ఆమె కస్తూరి, కుంకుమ కలిపిన చందనాన్ని శ్యాముని ఛాతీపై పూసింది. అందమైన చంపక పువ్వును ఆయన జడలో అలంకరించింది.
సహస్రదలససంక్తక్రీడాపద్మం కరే దదౌ । ప్రక్షిప్య మురలీం హస్తాత్ప్రదదౌ రత్నదర్పణమ్
ఆమె వెయ్యి దళాలతో చేసిన ఆట కమలాన్ని ఆయన చేతిలో పెట్టింది. మురళిని పక్కన పెట్టి, రత్న దర్పణాన్ని ఇచ్చింది.
పారిజాతస్య కుసుమమమ్లానం పురతో దదౌ । ఉవాచ మధురం రాధా రహస్యే మధురం వచః సస్మితా సస్మితం శాన్తం కాన్తం కాన్తా మనోహరమ్
ఆమె ముందుగా ఎప్పటికీ మురికిపోని పారిజాత పువ్వును సమర్పించింది. రాధా, రహస్యంగా, మధురంగా, చిరునవ్వుతో, శాంతంగా, ఆకర్షణీయంగా మధురమైన మాటలు చెప్పింది.
రాధికోవాచ నిష్ఫలం మఙ్గలప్రశ్తం మఙ్గలే మఙ్గలాలయే । సర్వమఙ్గలబీజే చ మాఙ్గల్యే మఙ్గలప్రదే
రాధికా ఇలా చెప్పింది: ఓ మంగళకరమైనదానివి, మంగళానికి మూలమైనదానివి, మంగళాన్ని ప్రసాదించేవానివి, మంగళానికి నిలయమైనదానివి, నీకేమైనా మంగళప్రశ్న అడగడం వృథా.
తథాఽపి కుశలప్రశ్నే సాంప్రతం సమయోచితమ్ । లౌకికో వ్యవహారోఽపి వేదేభ్యో బలవాంస్తథా
అయినా కూడా, ఈ సమయంలో క్షేమం గురించి అడగడం సముచితమే. ఎందుకంటే, లోకంలో నడిచే అలవాట్లు కొన్నిసార్లు వేదాలకన్నా బలంగా ఉంటాయి.
కుశలం రుక్మిణీకాన్త సత్యభామేశ సాంప్రతమ్ । మహన్ద్రేణ సమం యుద్ధం లీలయా చ యదాజ్ఞయా
ఓ రుక్మిణీ ప్రియుడా, సత్యభామా నాథా! ఇప్పుడు అన్నీ బాగున్నాయి. నీ ఆజ్ఞతో, నీ లీలతో, మహేంద్రునితో గొప్ప యుద్ధం చేశావు.
పారిజాతతరుం స్వర్గాదుత్పాట్య చామరావతీమ్ । గత్వా విజిత్య దేవాంశ్చ తస్యై దసమితి శ్రుతమ్
పారిజాత వృక్షాన్ని స్వర్గం నుండి పీకి, అమరావతికి వెళ్లి, దేవతలను జయించి, అందరికి తెలిసినట్లుగా, ఆ వృక్షాన్ని ఆమెకు ఇచ్చావు.
పుణ్యకం చ కృతం తేన పారిజాతేన సువ్రతమ్ । త్వామేవ సాధ్యం కాన్తం చ సంపూర్ణే దక్షిణాం దదౌ
ఆ పారిజాత వృక్షంతో గొప్ప పుణ్యం సంపాదించబడింది. నీవు నీ వ్రతాన్ని నెరవేర్చుకుని, నీ ప్రియమైనవారికి సంపూర్ణమైన దక్షిణా ఇచ్చావు.
బ్రహ్మేశశేషాసాధ్యస్త్వం తయా సాధ్యః కృతః కథమ్ । సర్వభ్యః కామినీభ్యశ్చ సత్యభామాం బిభేషి చ
బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, శేషుడు కూడా చేరుకోలేని నీవు, ఆమె చేత ఎలా పొందబడావు? అందరు స్త్రీలలో సత్యభామను చూస్తే నీవు భయపడుతున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
రుక్మిణ్యాం ప్రేమసౌభాగ్యమతిరిక్తం చ గౌరవమ్ । భయం మాల్యం చ ధన్యాయాం సత్యాయాం సతతం శ్రుతమ్
రుక్మిణికి నీ ప్రేమ, అదృష్టం, గౌరవం ఎక్కువగా లభిస్తాయని ఎప్పుడూ వింటుంటాము. సత్యభామకు భయం, మాలలు ఉంటాయని కూడా చెబుతారు.
సత్యం జామ్బవతీకాన్త వద మాం చ సునిశ్చితమ్ । తాసు సర్వాసు కాన్తాసు కస్యాస్తే ప్రేమ చాధికమ్
ఓ జాంబవతీ ప్రియుడా! నాకొకటి నిజంగా, స్పష్టంగా చెప్పు: నీ ప్రియమైన వారిలో ఎవరి మీద నీ ప్రేమ ఎక్కువగా ఉంది?
శృఙ్గారే సర్వభావే వా తాసు కా రసికా పరా । త్వయి స్నిగ్ధా విదగ్ధా కా తాము ధన్యాఽతిసువ్రతా
వారిలో ఎవరు శృంగారంలో, అన్ని భావాల్లో ముందున్నారు? ఎవరు నీ మీద ఎక్కువ ప్రేమతో, చతురతతో ఉంటారు? వారిలో ఎవరు నిజంగా ధన్యురాలు, అత్యంత భక్తురాలు?
సా స్త్రీ భావానురక్తా యా భార్యాం పాతి పతిశ్చ సః । ప్రేమాతిరిక్తం స్త్రీపుంసోస్త్రైలోక్యేషు సుదుర్లభమ్
ఏ స్త్రీ భర్తను రక్షిస్తూ, భర్త కూడా ఆమెను కాపాడుతూ ఉంటే, అలాంటి పరస్పర ప్రేమ స్త్రీ-పురుషుల మధ్య మూడువెళ్లలో చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంది.
రసికా స్త్రీ విజానాతి సతీ గుణవతీ పతిమ్ । గుణజ్ఞం రసికం శూరం సుశీలం సురతౌ సదా
ఒక మంచి స్త్రీ తన భర్తలో ఉన్న గుణాలను, అతని శౌర్యాన్ని, ప్రేమను, అతను కూడా ఆమె గుణాలను గుర్తించడాన్ని తెలుసుకుంటుంది. అతను ఎప్పుడూ ప్రేమలో నైపుణ్యం కలవాడై ఉంటాడు.
దూరాద్ధావతి పద్మార్థ మధులోభాన్మధ్రువ్రతః । భేకస్తన్న హి జానాతి తన్మూర్ధ్ని పాదముత్సృజేత్
తేనె కోరికతో తేనెటీగ దూరం నుండి పద్మాన్ని చేరుకుంటుంది. కానీ కప్పకు అది తెలియదు, అది పద్మాన్ని త్రొక్కేస్తుంది.
యన్త్రీ జానాతి సంగీతరసం యన్త్రం చ నైవ చ । దుగ్ధాస్వాదం విదగ్ధశ్చ న దర్వీ నైవ భాజనమ్
సంగీతాన్ని ఆస్వాదించేవాడు సంగీత రసాన్ని తెలుసుకుంటాడు, కానీ వాయిద్యాన్ని కాదు. తెలివైనవాడు పాల రుచి తెలుసుకుంటాడు, కాని చెంబు లేదా పాత్ర రుచి కాదు.
పరిపక్వఫలాస్వాదం జానన్తి భోగినః సుఖమ్ । ఏకత్రావస్థితాః శశ్వన్నకించిత్ఫలినో యథా
పండిన ఫలాల రుచి, ఆనందాన్ని అనుభవించేవారు మాత్రమే తెలుసుకుంటారు. ఎప్పుడూ కలిసే ఉన్నా, ఫలించని వారు ఆ ఆనందాన్ని పొందరు.
సుశీలజలాస్వాదం విజానన్తి తృషాల్వః । న చ వాపీ న ఘటశ్చైకత్రావస్థితో యథా
దాహార్తులు మంచి నీటి రుచిని తెలుసుకుంటారు. బావి దగ్గర ఉన్నా, గడిలో ఉన్నా, వాటి రుచి తెలియదు.
భోకినో హి విజానన్తి శాలిస్వాదురసం పరమ్ । ఏకత్రావస్థితం చేతు న క్షేత్రం భాజనం యథా
భోజనం చేసే వారు మాత్రమే అన్నంలో ఉన్న అసలైన రుచిని తెలుసుకుంటారు. క్షేత్రం దగ్గర ఉన్నా, పాత్రలో ఉన్నా, వాటి రుచి తెలియదు.
బుబుధే చన్దనాఘ్రణం చన్దనార్థీ చ భోగవిత్ । న గర్దభో భారవాహీ న తస్య పాత్రికా యథా
చందనాన్ని ఆస్వాదించేవాడు దాని సువాసనను తెలుసుకుంటాడు. కాని భారాన్ని మోయే గాడిదకు, లేదా దాని పాత్రకు అది తెలియదు.
యం న యానన్తి వేదాశ్చ బ్రహ్మేశానాదయస్తథా । యోగినో మునయః సిద్ధాస్తం కిం జానన్తి యోషితః
వేదాలు, బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, యోగులు, మునులు, సిద్ధులు కూడా చేరుకోలేని వాడిని, స్త్రీలు ఎలా తెలుసుకోగలరు?
సౌభాగ్యం గౌరవం ప్రేమ దుర్లభం నిత్యనూతమ్ । యౌషితాం చ పరం నైవ చూర్ణీభూతం క్షణేన చ
స్త్రీలలో అదృష్టం, గౌరవం, ప్రేమ — ఇవన్నీ అరుదైనవి, ఎప్పటికీ కొత్తగా అనిపించేవే. కానీ, ఒక్క క్షణంలోనే ఇవన్నీ పూర్తిగా నశించిపోతాయి.
అత్యుచ్ఛ్రితో నిపతనం ప్రాప్నోత్యేవ ధ్రువం ప్రభో । ఆరాద్విపత్తిబీజం చ వైష్ణవానాం విహింసనమ్
ఎవరైనా చాలా ఎత్తుకు ఎదిగితే, వారు తప్పకుండా కింద పడిపోవాల్సిందే, ప్రభూ. అది దురదృష్టానికి మూలం అవుతుంది, విష్ణుభక్తులకు హాని కలిగిస్తుంది.