కలంకీ యేన రూపేణ తద్వక్ష్యామి నిశామయ । స ముమోచ కలంకాచ్చ లోకశిక్షార్థమీశ్వరః
'ఎలాంటి రూపంలో చంద్రుడు కలంకితుడయ్యాడో నేను చెప్పబోతున్నాను, విను. లోకానికి బోధించేందుకు భగవంతుడు ఆ కలంకాన్ని తొలగించాడు.'
సత్రాజితః సూర్యభక్తస్తపస్తబ్త్వా చ పుష్కరే । స్యమన్తకం మణిశ్రేష్ఠం సంప్రాప భాస్కరాదపి
సత్రాజితుడు సూర్యునికి భక్తిగా, పుష్కరంలో తపస్సు చేసి, సూర్యుని నుండి అత్యుత్తమమైన స్యమంతక మణిని పొందాడు.
అష్టౌ భారాన్సువర్ణానాం ప్రసూతే నిత్యమేవ చ । విష్గోర్మణావధిష్ఠానం మహాపూతే చ పుణ్యదే
ఈ మణి రోజూ ఎనిమిది ముద్దలు బంగారం ఇస్తుంది. ఇది పాముల వాసస్థలంలో ఉంది. ఈ మహా పవిత్రమైనది, పుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
సత్రాజితః సత్యభామాం దత్త్వా కృష్ణాయ భక్తితః । యౌతుకార్థే మణిం దాతుముద్యతో మహతే మహాన్
సత్రాజిత్ భక్తితో సత్యభామను కృష్ణునికి ఇచ్చి, పెళ్లి కానుకగా ఆ మణిని ఇవ్వాలని పెద్దగా సిద్ధమయ్యాడు.
తం నిషిధ్య ప్రసేనశ్చ దుర్మతిః కాలపీడితః । మణిం గృహీత్వా ప్రయయౌ పుణ్యాం వారాణసీం పురీమ్
అప్పుడు దుష్టబుద్ధి కలిగిన ప్రసేనుడు, దురదృష్టవశాత్తు అతన్ని అడ్డగించి, మణిని తీసుకుని పవిత్రమైన వారణాసి పట్టణానికి వెళ్లిపోయాడు.
నిహత్య తం పథి బలాత్సింహః సబల ఏవ చ । మణిం జగ్రాహ రుచిరం సూత్రబద్ధం గలే దధౌ
ఆ మార్గంలో ఒక సింహం తన గుంపుతో కలిసి ప్రసేనుని బలవంతంగా చంపింది. ఆ అందమైన మణిని తీసుకుని దానిని దారంలో కట్టి మెడలో వేసుకుంది.
కలిఙ్గరాజపుత్రశ్చ బ్రహ్మశాపాత్సుదారుణాత్ । విప్రేణామ్యుదితస్తేన పశుయోనిం జగామ్ సః
కళింగ రాజుని కుమారుడు బ్రహ్మదేవుని భయంకరమైన శాపం వల్ల, ఒక బ్రాహ్మణుని చేతిలో పడిపోయి, పశుయోనిలోకి వెళ్ళాడు.
నిహత్య సింహం గహనే భల్లూకో జామ్బవాన్బలీ । మణిం గృహీత్వా ప్రయయౌ స్వపురం రత్ననిర్మితమ్
అటవిలో బలవంతుడైన జాంబవంతుడు, ఆ సింహాన్ని చంపి, మణిని తీసుకుని, రత్నాలతో నిర్మించిన తన పట్టణానికి వెళ్లిపోయాడు.
ఊచుః సర్వే ద్వారకాయాం మణిం జగాహ మాధవః । తస్య బుద్ధిం న జానీమః కేనోపాయేన వేతి చ
ద్వారకలో అందరూ, 'మాధవుడు మణిని తీసుకున్నాడు. కానీ ఏ విధంగా, ఎందుకో మనకు తెలియదు' అని అన్నారు.
ఇతి శ్రుత్వా తు భగవాన్కలంకకృన్తనాయ చ । ప్రయయౌ కాననం ఘోరం చౌరచిహ్నేన వర్త్మనా
ఇలా విని, తనపై వచ్చిన అపవాదాన్ని తొలగించేందుకు భగవంతుడు దొంగల గుర్తు ఉన్న మార్గంలో భయంకరమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు.
మృతం ప్రసేనం దృష్ట్వా చ దుఃఖీ సిహం దదర్శ సః । మణిశూన్యం చ తం దృష్ట్వా విషసాద చ మాధవః
ప్రసేనుడు చనిపోయినట్టు చూసి దుఃఖించాడు. ఆ సింహాన్ని చూశాడు. అది మణిలేకుండా ఉండటం చూసి మాధవుడు నిరుత్సాహపడ్డాడు.
సర్వంజ్ఞాత్వా చ సర్వజ్ఞో భల్లూకభవనం యయౌ । రుదన్తం బాలకం తత్ర ధాత్రీక్రోడే దదర్శ సః
అన్ని తెలిసిన వాడు, సర్వజ్ఞుడు, ఆ భల్లూకుని ఇంటికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఒక చిన్నవాడు ఏడుస్తూ, తల్లి ఒడిలో ఉన్నాడని చూశాడు.
బాలకం బోధయామాస సా ధాత్రీ కరుణాన్వితా । మణిం గృహాణ బాలేతి తవ హ్యేష స్యమన్తకః
ఆ తల్లి కరుణతో ఆ బాలుడిని లేపుతూ, 'బాలా, ఈ మణిని తీసుకో. ఇది నీ స్యామంతక మణి' అని చెప్పింది.
సింహః ప్రసేనమవధీత్సింహో జామ్బవతా హతః । సుకుమారక మా రోదీస్తవ హ్యేష స్యమన్తకః
'సింహం ప్రసేనుని చంపింది. ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు. బంగారు బిడ్డా, ఏడవకూ, ఇది నీ స్యామంతక మణి.'
ఇతి ధాత్ర్యుక్తసుశ్లోకం యశ్చ స్మృత్వా జలం పిబేత్ । దైవదృష్టనష్టచన్ద్రద్రోషాదేవ ప్రమృచ్యతే
ఈ తల్లి చెప్పిన మంచి మాటలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ ఎవరు నీళ్లు తాగితే, దురదృష్టవశాత్తు కలిగిన చంద్రహానిని వారు దూరం చేసుకోగలరు.
కామతో యది పశ్యన్తి దామ్భికా వేదనిన్దకాః । కలఙ్కినో భవన్త్యేవమిత్యాహ కమలోద్భవః
కావాలని దంభికులు లేదా వేదాన్ని నిందించే వారు దీన్ని చూస్తే, వారు అపవాదంతో కలుషితులవుతారు అని కమలంలో పుట్టిన వాడు చెప్పాడు.
కృష్ణో ధాత్రీవచః శ్రుత్వా మణిం జగ్రాహ బాలకాత్ । ధాత్రీ గత్వా చ భల్లూకం కథయామాస కోపతః
కృష్ణుడు ఆ తల్లి మాటలు విని, బాలుడి నుండి మణిని తీసుకున్నాడు. ఆ తల్లి కోపంతో భల్లూకుని వద్దకు వెళ్లి చెప్పింది.
జామ్బవాంశ్చ సమాగత్య తుష్టావ ప్రణిపత్య సః । కన్యాం జామ్బవతీం తస్మై యౌతుకార్థం మణిం దదౌ
జాంబవంతుడు అక్కడికి వచ్చి నమస్కరించి స్తుతించాడు. తన కుమార్తె జాంబవతిని పెళ్లి కానుకగా మణితో కలిసి ఇచ్చాడు.
ద్వారకాం మణిమానీయ దర్శయామాస యాదవాన్ । ప్రభుశ్చ సర్వతః శుద్ధో నిష్కలఙ్కో బభూవ సః
మణిని తీసుకుని ద్వారకకు వచ్చి, యాదవులకు చూపించాడు. ప్రభువు అన్ని విధాలా పవిత్రుడై, అపవాదం లేకుండా మారాడు.
ఏతత్తే కథితం వత్స మణేరాఖ్యానముత్తమమ్ । అధ్యాయశ్రవణాదేవ నిష్కలంకో భవేన్నరః
ఇదిగో బిడ్డా, మణి యొక్క ఉత్తమమైన కథను నీకు చెప్పాను. ఈ అధ్యాయాన్ని వినడమే వలన మనిషి అపవాదం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
యచ్ఛ్రు తం ధర్మవక్త్రేణ తదుక్తం చ యథాగమమ్ । సుదుర్లభముపాఖ్యానం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
నీకు ధర్మాన్ని వివరించే వాడు చెప్పిన ఆ అరుదైన కథను సంప్రదాయానుసారం వినావు. ఇంకా నీవు వినాలనుకునేది ఏమిటి?
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదానాo స్యమన్తకమణిః హరణం నామ ద్వావింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో, నారదుని చేత స్యామంతక మణి దొంగతనం అనే నూట ఇరవై రెండవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.
అథ త్రయోవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః నారద ఉవాచ గణేశపూజనాఖ్యానం పురాణేషు చ దుర్లభమ్ । శ్రుతం తద్బ్రహ్మణో వక్త్రాత్సామాన్యం చ సమాసతః
ఇప్పుడు నూట ఇరవై మూడవ అధ్యాయం. నారదుడు ఇలా అన్నాడు: గణేశుని పూజ గురించి, పురాణాలలో కూడా దుర్లభమైన కథను, బ్రహ్మదేవుని నోటివద్దనుంచి సంక్షిప్తంగా విన్నాను.
మహిమానం గణపతేః సర్వబూజ్యేశ్వరస్య చ । వ్యాసేన శ్రోతుమిచ్ఛామి యోగీన్ద్రాణాం గురోర్గురోః
యోగులందరికీ గురువైన వ్యాసదేవుని నుండి, సమస్త భూతాలకు అధిపతియైన గణపతి మహిమను నేను పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాను.
సిద్ధాశ్రమే మహాపూజ త్రైలోక్యస్థైః కృతా పురా । రాధామాధవయోస్తత్ర పునః సంమీలరం పురా
సిద్ధుల ఆశ్రమంలో, మూడువెళ్లలలో నివసించే వారు ఒకప్పుడు గొప్ప పూజ చేశారు. అక్కడే, రాధా-మాధవుల కలయిక కూడా పూర్వంలో జరిగింది.
అతీతే వర్షశతకే శ్రీదామ్నః శాపమోక్షణే । ఆదౌ చకార పూజాం చ సా చ రాధా కథం మునే
వంద సంవత్సరాల క్రితం, శ్రీదాముని శాప విమోచనం సమయంలో, మొదట రాధాదేవి అక్కడ పూజ చేసింది. ఆమే ఎలా పూజ చేసిందో చెప్పు మునివరా.
స్థితేషు చ సురేన్ద్రేషు బ్రహ్మవిష్ణుశివాదిషు । నాగేన్ద్రే చ స్థితే శేషే నాగేషు చ మహత్సు చ
అప్పుడు దేవేంద్రులు, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైన వారు, నాగేంద్రుడు శేషుడు, ఇతర గొప్ప నాగులు అక్కడ ఉన్నారు.
రాజేన్ద్రేషు చ భూమౌ చ బలిష్ఠేష్వసురేషు చ । గన్ధర్వేషు చ రక్షఃసు చాన్యేషు బలవత్సు చ
భూమిపై రాజాధిరాజులు, బలమైన అసురులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, ఇంకా ఇతర శక్తివంతులు అక్కడ ఉన్నారు.
విస్తరేణ మహాభాగ తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
ఓ మహాభాగ్యవంతుడా! ఈ సంగతులన్నీ నాకు విస్తృతంగా వివరించాలి.
నారాయణ ఉవాచ త్రేలోక్యే పృథివీ ధన్యా మాన్యా పుణ్యవతీ సతీ । తత్ర భారతవర్షం చ కర్మణాం ఫలదం శుభమ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: మూడు లోకాలలో భూమి ధన్యమైనది, గౌరవనీయమైనది, పుణ్యవంతమైనది, పవిత్రమైనది. అందులో భారతవర్షం మంచి ఫలితాలను ఇచ్చే కర్మభూమి.