జనం జనేన నిర్జిత్య దుర్బలం బలినా సహ । జోధయిత్వా మహాధూర్తో ఘాతయామాస భూపతీన్
ప్రజలను ప్రజలతో, బలహీనులను బలవంతులతో పోరాడించించి, నేను గొప్ప మాయగాడిగా రాజులను ఒకరితో ఒకరు యుద్ధం చేయించించి చంపించాను.
దుర్యోధనం జరాసంధం భూపమన్యం చ దుర్బలమ్ । భీమేన ఘాతయామాస బలినాఽల్పేన భూతలే
దుర్యోధనుడు, జరాసంధుడు, ఇంకా ఇతర బలహీనమైన రాజులు భూమిపై భీముడిచేత బలవంతుడిగా చంపబడ్డారు.
ద్రోణం భీష్మం చ కర్ణ చ యం యమన్యం చ భూతలే । బలీయసాఽర్జునేనైవ ఘాతయామాస మాయయా
ద్రోణుడు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, ఇంకా ఇతరులు భూమిపై శక్తివంతుడైన అర్జునుడిచేత మాయతో చంపబడ్డారు.
యం యమన్యం దుర్బలం చ ప్రసిద్ధమప్రసిద్ధకమ్ । ప్రసిద్ధేన బలవతా ఘాతయామాస మాయయా
ఎవరైనా బలహీనుడు, ప్రసిద్ధుడైనా, తెలియని వారైనా, ప్రసిద్ధి గల బలవంతుడిచేత మాయతో చంపబడ్డారు.
శిశుపాలం దన్తవక్త్రం కంసం చ చిరరోగిణమ్ । మత్పుత్రం నరకం చైవ దుర్బలం కేశినం మురమ్
శిశుపాలుడు, దంతవక్రుడు, దీర్ఘకాలంగా రోగిగా ఉన్న కంసుడు, నా కుమారుడు నరకుడు, బలహీనుడైన కేశి, మురుడు—
స్వయం జఘాన సంకేతాచ్ఛలేన సహసా బత । న ధర్మయుద్ధే కపటీ స చ బాలో హ్యధార్మికః
వారిని తనే మాయతో, అనుకోకుండా, రహస్యంగా చంపాడు. ధర్మయుద్ధంలో కాదు—అతడు మోసగాడు, చిన్నవాడు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఉన్నవాడు.
జఘాన పూతనాం కుబ్జాం స్త్రీఘాతీ వస్త్రహేతునా । జఘాన రజకం శిష్టమశిష్టశ్చ ప్రతారకః
పూతన, కుబ్జ అనే స్త్రీలను చంపాడు—అతడు బట్టల కోసమై స్త్రీలను హతమార్చేవాడు. ధర్మవంతుడైనవాడినీ, అధర్మవంతుడైనవాడినీ, రజకుడిని కూడా మోసంతో చంపాడు.
హిరణ్యకశిపుం దైత్యం హిరణ్యాక్షం మహాబలమ్ । మధుం చ కైటభం చైవ హత్వాఽహం సుష్టిరక్షకః
హిరణ్యకశిపుడు అనే దానవుడిని, మహాబలుడు అయిన హిరణ్యాక్షుడిని, మధును, కైటభుడిని కూడా చంపి, సృష్టిని కాపాడాను.
అహమేవ స్వయం బ్రహ్మా హ్యహమేవ స్వయం శివః । అహం విష్ణుశ్చ జగతాం పాతా దుష్టాపహారకః
నేనే స్వయంగా బ్రహ్మ, నేనే స్వయంగా శివుడు, నేనే విశ్వాన్ని కాపాడే విష్ణువు, దుష్టులను తొలగించేవాడిని.
అంశేన కలయా సర్వే మనవో మునయస్తథా । స్వయం నారాయణోఽహం చ మిర్గుణః ప్రకృతేః పరః
నా భాగం వల్లే అన్ని మనువులు, మునులు ఉన్నారు. నేనే స్వయంగా నారాయణుడు, గుణాలకు అతీతుడిని, ప్రకృతికి మించి ఉన్నవాడిని.
లజ్జయా కృపయా చైవ మిత్రబుద్ధ్యా ఙమా కృతా । యద్గతం తద్గతం భద్ర యుద్ధం కురు మయా సహ
సంకోచంతో, దయతో, స్నేహభావంతో నేను నీకు గౌరవం చూపాను. ఏది జరిగిందో అది జరిగిపోయింది, ఓ భాగ్యవంతుడా, ఇప్పుడు నాతో యుద్ధం చేయు.
శ్రృణోమి దూతద్వారేణ హ్యతీవోచ్చైరహంకృతమ్ । ఉచితం దమనం తస్యాప్యున్నతానాం నిపాతనమ్
దూత ద్వారా అతిగా అహంకారపూరితమైన మాటలు విన్నాను. అలాంటి గర్వాన్ని తగ్గించటం, అహంభావాన్ని కూల్చడం సముచితమే.
రాజ్ఞశ్చ పరమో ధర్మోఽప్యహం శాస్తా భువోఽధునా । శఙ్ఖం చక్రం గదాం పద్మం గృహీత్వాఽహం చతుర్భుజః
రాజు యొక్క పరమ ధర్మం అయినా సరే, నేనే ఇప్పుడు భూమికి పాలకుడిని. శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం పట్టుకుని నాలుగు చేతులతో నిలిచున్నాను.
ద్వారకాం తా గమిష్యామి యుద్ధాయ సగణః స్వయం । యుద్ధం కురు యదీచ్ఛాఽస్తి మా మాం చ శరణం వ్రజ
నేను నా సహచరులతో కలిసి ద్వారకకు యుద్ధానికి వెళ్తాను. నీకు ఇష్టం ఉంటే యుద్ధం చేయు, లేకపోతే నా వద్ద శరణు పొందు.
యది మా యాస్యతి మమ శరణం శరణాగతః । భస్మీభూతాం కరిష్యామి ద్వారకాం చ క్షణేన చ
శరణు కోరినవాడు నా వద్దకు రాకపోతే, క్షణంలోనే ద్వారకను బూడిదగా మార్చేస్తాను.
సబలం చ సపుత్రం త్వాం సగణం చ సబాన్ధవమ్ । క్షణేన దగ్ధుం శక్తోఽహమసహాయేన లీలయా
నీ సైన్యం, కుమారులు, బందువులు, అనుచరులతో సహా, నేను ఒక్కడినే, ఏ కష్టమూ లేకుండా, క్షణంలోనే నిన్ను బూడిదగా చేయగలను.
తపస్వినం చ వృద్ధం చ జిత్వా యుద్ధే చ శంకరమ్ । శక్రం భగాఙ్గం జిత్వా చ రోగిణం బ్రహ్మశాపతః
తపస్విని, వృద్ధుడు, శంకరుడిని యుద్ధంలో జయించి, ఇంద్రుడు, భాగుడు బ్రహ్మశాపంతో రోగిగా మారిన వారిని కూడా ఓడించాను.
మత్తోఽసి వీరమాత్మానం మన్యమానస్త్వమేవ చ । స్త్రీజితో హి వృథార్థ చ పారిజాతస్య హేతునా
నీవు నిన్ను గొప్ప వీరుడనుకుంటున్నావు, నన్ను నమ్ముకుని గర్వపడుతున్నావు. కానీ, స్త్రీల చేతిలో ఓడిపోయి, పారిజాతాన్ని ఆశించి వృథా ప్రయత్నం చేస్తున్నావు.
లమపటో యోనిలుబ్ధశ్చ రాధాదీనశ్చ గోకులే । అధునా కింకరసమః సత్యాదీనాం చ యోషితామ్
నీవు మాయలో నిపుణుడవు, స్త్రీల పట్ల ఆకర్షణ కలవాడవు, గోకులంలో రాధాదేవి మొదలైనవారితో మమకారం కలిగి ఉన్నావు. ఇప్పుడు సత్యాదేవి మొదలైన స్త్రీలకు సేవకుడివైపోయావు.
ఇత్యేవముక్త్వా విప్రశ్చ తూష్ణీంభూయ స్థితో మునే । శీకుష్ణః సగణః శ్రుత్వా భృశసుచ్ఛైర్జహాస సః
ఇలా అన్న తరువాత ఆ బ్రాహ్మణుడు మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, ఓ మునివరా! ఇది విని కృష్ణుడు తన అనుచరులతో కలిసి గట్టిగా, హర్షంగా నవ్వాడు.
భోజయిత్వా చ సంపూజ్య బ్రాహ్మణం చ చతుర్విధమ్ । నినాయ రజనీం దుఃఖాద్వాక్శల్యమాన జ్వరాత్
నాలుగు విధాల భోజనం పెట్టి, బ్రాహ్మణుడిని గౌరవించి, కఠినమైన మాటల వల్ల, జ్వరంతో బాధపడుతూ ఆ రాత్రిని దుఃఖంగా గడిపాడు.
ప్రభాతే రథమారుహ్య సగణః సత్వరం ముదా । లీలామాత్రేణ ప్రయయౌ శ్రృగాలో నృపతిర్యతః
ఉదయాన్నే తన అనుచరులతో కలిసి రథంపై ఆనందంగా, వేగంగా ఎక్కి, ఆటగా శృగాల మహారాజు ఉన్న చోటికి బయలుదేరాడు.
శ్రుత్వా శ్రృగాలో వార్తాం తాం కృత్రిమశ్చ చతుర్భుజః । ఆజగామ హరేః స్థానం యుద్ధాయ సగణః స్వయమ్
ఆ వార్త విని, నాలుగు చేతులతో రూపం ధరించిన శృగాలుడు, తన అనుచరులతో కలిసి, యుద్ధానికి హరివాసానికి వచ్చాడు.
కృష్ణశ్చక్రే చ సంభాషాం మిత్రబుద్ధ్యా చ లౌకికీమ్ । ఆశ్లేషం మధురాలాపం స్నిగ్ధనేత్రశ్చ సస్మితః
కృష్ణుడు స్నేహభావంతో, లోకంలో మాట్లాడే మాటలతో సంభాషించాడు. అతన్ని ఆలింగనం చేసి, మధురంగా పలకరించి, ప్రేమతో కన్నులిచ్చి నవ్వాడు.
రాజా నిమన్త్రణం చక్రే కృష్ణో న స్వీచకార తత్ । ఉవాచ కృష్ణభీతశ్చత్యక్త్వా దమ్భం చ దర్శనాత్
రాజు ఆహ్వానం ఇచ్చినా, కృష్ణుడు అంగీకరించలేదు. కృష్ణుడి భయాన్ని చూసి, అతడు అహంకారాన్ని వదిలి మాట్లాడాడు.
శ్రృగాల ఉవాచ చక్రేణ మచ్ఛిరశ్ఛిత్త్వా సుశీఘ్రం ద్వారకాం వ్రజ । పాపః పతతు దేహోఽయమనిత్యో నశ్వరస్తథా
శృగాలుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు నీ చక్రంతో నా తలను వెంటనే కోసి, ద్వారకకు వెళ్లిపో. ఈ పాపమైన, నశ్వరమైన శరీరం పడిపోవచ్చు.
అహం సుభద్రస్తే ద్వారి జయశ్చ విజయో యథా । సర్వ జానాసి సర్వజ్ఞ మా విలమ్బం కురు ప్రభో
నేను సుభద్రగా నీ ద్వారంలో నిలబడి ఉన్నాను, జయ, విజయులు ఎలా ఉన్నారో అలాగే. నీవు అన్నీ తెలిసినవాడవు, పరిపూర్ణ జ్ఞానవంతుడవు. ప్రభూ! ఆలస్యం చేయకండి.
లక్ష్మీశాపేన భ్రష్టోఽహం కాలః పూర్ణో బభూవ మే । శతవర్షేణ శాపాన్తే యాస్యమి భవనం తవ
లక్ష్మీదేవి శాపంతో నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. ఇప్పుడు నా శాపకాలం పూర్తయ్యింది. వంద సంవత్సరాల తర్వాత ఈ శాపం తీరిన వెంటనే, నీ లోకానికి వెళ్ళిపోతాను.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ పూర్వ మాం మిత్ర ప్రహర పశ్చాద్యుద్ధం కరోభ్యహమ్ । సర్వ జానామి వైకుణ్ఠం గచ్ఛ వత్స యథాసుఖమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ముందు నన్ను ఒకసారి కొట్టు, ఆ తర్వాత యుద్ధం చేస్తాను. నాకు అన్నీ తెలుసు. వత్సా! నీవు కోరినట్లు వైకుంఠానికి వెళ్ళు.
శ్రృగాలో దశబాణాంశ్చ చిక్షేప మాధవం ప్రతి । తే ప్రణభ్య యయుః శీఘ్రమాకాశం కాలరూపిమః
శృగాలుడు పదిహేను బాణాలను మాధవుడిపై విసిరాడు. అవి కాలరూపంలో మారి, నమస్కరించి వెంటనే ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాయి.