కాలాగ్నిరుద్రో భగవాన్విశ్వచసంహారకారకః । తమసశ్చాఽఽశ్రయః సోఽపి రుద్రాణాం ప్రవరో మహాన్
కాలాగ్ని రుద్రుడు జగత్తును నాశనం చేసే కారణుడు. అతడు తమోగుణానికి ఆధారంగా ఉన్నాడు, రుద్రుల్లో అతడే శ్రేష్ఠుడు.
స ఏవ శంకరాంశశ్చాప్యన్యే రుద్రాశ్చ తత్కలాః । భవాంశ్చ నిర్గుణస్తేషాం ప్రకృతేశ్చ పరస్తథా
అతడే శంకరుని భాగం, మిగతా రుద్రులు అతని అంశాలు. నీవు గుణాలకు అతీతుడవు, ప్రకృతికి కూడా అతీతుడవు.
సర్వేషాం పరమాత్మా వై ప్రణా విష్ణుస్వరూపిణః । మానసం చ స్వయం బ్రహ్మా స్వయం జ్ఞానాత్మకః శివః
అందరికీ పరమాత్మయైనవాడు, ప్రాణం విష్ణువుగా ఉన్నాడు. మనస్సు బ్రహ్మగా, జ్ఞానస్వరూపుడు శివుడుగా ఉన్నాడు.
ప్రవరా సర్వశక్తీనాం బుద్ధిః ప్రకృతిరీశ్వరీ । స్వాత్మనః ప్రతిబిభ్బస్తే జీవః సర్వేషు దేహిషు
అన్ని శక్తుల్లో బుద్ధి శ్రేష్ఠమైనది, ప్రకృతి అధిష్ఠానంగా ఉంది. జీవుడు నీ స్వరూపమే, ప్రతి శరీరంలో ప్రతిబింబంగా ఉంది.
జీవః స్వకర్మణాం భోగీ స్వయం సాక్షీ భవాంస్తథా । సర్వే యాన్తి త్వయి గతే నరదేవే యథాఽనుగాః
జీవుడు తన కర్మఫలాలను అనుభవిస్తాడు, నీవు సాక్షిగా ఉంటావు. నరదేవా, నీవు వెళ్లినప్పుడు అందరూ నీ వెంట వెళ్తారు.
సద్యః పతతి దేహశ్చ శవోఽస్పృశ్యస్త్వయా వినా । బుద్ధాః సన్తో న జానన్తి వఞ్చితాస్తవ మాయయా
నీ లేని దేహం వెంటనే పడిపోతుంది, శవంగా మారి అందరికీ తాకదగనిది అవుతుంది. జ్ఞానులు, సద్గురువులు నీ మాయ వల్ల మోసపోతారు, అసలు తెలియదు.
త్వాం భజన్త్యేవ యే సన్తో మాయామేతాం తరన్తి తే । త్రిగుణా ప్రకృతిర్దుర్గా వైష్ణవీ చ సనాతనీ
నిన్నే భజించే సద్జనులు ఈ మాయను దాటి పోతారు. మూడు గుణాలతో కూడిన ప్రకృతి, దుర్గగా, వైష్ణవిగా, శాశ్వతంగా ఉంది.
పరా నారాయణీశానీ తవ మాయా దురత్యయా । త్వదంశాః ప్రతివిశ్వేషు బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకాః
పరమ నారాయణీ, నీ మాయ, దాటి పోవడం చాలా కష్టం. నీ అంశాలు ప్రతి లోకంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులుగా ఉన్నారు.
సర్వేషామపి విశ్వేషామాశ్రయో యో మహాన్విరాట్ । స సేతే చ జలే యోగాద్విశ్వేశో గోకులే యథా
ప్రపంచాలన్నింటికీ ఆశ్రయమైన మహావిరాట్, యోగబలంతో నీటిపై పడుకుని ఉంటాడు, గోకులంలో విశ్వేశ్వరుడిగా ఉన్నాడు.
స ఏవ వాసుర్భగవాంస్తస్య దేవో భవాన్పరః । వాసుదేవ ఇతి ఖ్యాతః పురావిద్భిః ప్రకీర్తితః
అతడే వాసుదేవుడు, పుణ్యశీలుడు. నీవు అతనికంటే పరమదేవుడు. వేదపురాణాల్లో వాసుదేవుడిగా ప్రాచీన ఋషులు స్తుతించారు.
త్వమేవ కలయా సూర్యస్త్వమేవ కలయా శశీ । కలయా చ హుతాశశ్చ కలయా పవనః స్వయమ్
నీ అంశంతో నీవే సూర్యుడు, నీ అంశంతో నీవే చంద్రుడు. నీ అంశంతో నీవే అగ్ని, నీ అంశంతో నీవే వాయువు.
కలయా వరుణశ్చైవ కుబేరశ్చ యమస్తథా । కలయా త్వం మహేన్ద్రశ్చ కలయా ధర్మ ఏవ చ
నీ అంశంతో నీవే వరుణుడు, కుబేరుడు, యముడు. నీ అంశంతో నీవే ఇంద్రుడు, నీ అంశంతో నీవే ధర్మదేవుడు.
త్వమేవ కలయా శేష ఈశానో నైఋంతిస్తథా । మునయో మనవశ్చైవ గ్రహాశ్చ ఫలదాయకః
నీ భాగములోంచి శేషుడు, ఈశానుడు, నైరుతి, అలాగే మునులు, మనువులు, గ్రహాలు — వీరందరూ ఫలితాలు ఇచ్చేవారిగా నీవే అవతరించావు.
కలాకలాయాశ్చాంశేన సర్వే జీవాశ్చరాచరాః । త్వం బ్రహ్మ పరమం జ్యోతిర్ధ్యాయన్తే యోగినః సదా
నీ చిన్న భాగంతోనే ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు — చలించేవీ, నిలిచిపోయేవీ — ఉనికిలోకి వచ్చాయి. నీవే పరబ్రహ్మం, పరమ జ్యోతి, యోగులు ఎప్పుడూ ధ్యానించే దేవుడు.
తం త్చాఽఽద్రియన్తే భక్తాస్తే ధ్యాయన్తే య తదన్తరే । నవీననీరదశ్యామం పీతకౌశేయవాససమ్
నీ భక్తులు నిన్ను గౌరవించి, తమ హృదయంలో నిన్ను ధ్యానిస్తూ ఉంటారు. నీవు కొత్త మేఘంలా నలుపుగా, పసుపు పట్టు వస్త్రాలు ధరించినవాడివిగా కనిపిస్తావు.
ఈషద్ధాస్యప్రసన్నాస్యం భక్తేశం భక్తవత్సలమ్ । చన్దనోక్షితసర్వాఙ్గం ద్విభుజం మురలీధరమ్
స్వల్పమైన చిరునవ్వుతో, సంతోషభరితమైన ముఖంతో, భక్తులకు అధిపతిగా, భక్తులకు ప్రీతిపాత్రుడిగా, శరీరం అంతా గంధంతో పూసినవాడిగా, రెండు చేతులతో, మురళీని పట్టుకున్నవాడిగా ఉంటావు.
మయూరపిచ్ఛచూడం చ మాలతీమాల్యభూషితమ్ । అమూల్యరత్ననిర్మాణకేయూరవలయావిన్తమ్
నీవు మయూరపిచ్చతో అలంకరించిన కిరీటాన్ని, మల్లెపూల మాలను ధరించి, అమూల్యమైన రత్నాలతో చేసిన కంకణాలు, వడలు ధరించి మెరిసిపోతున్నావు.
మణికుణ్డలయుగ్మేన గణ్డస్థలవిరాజితమ్ । రత్నసారాఙ్గలీయం చ క్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితమ్
రత్నాల కుండలాల జతతో నీ కండెముకలు మెరిసిపోతున్నాయి. విలువైన రత్నాల ఉంగరంతో, మణిపాదసరాలతో మ్రోగుతూ అలంకరించబడ్డావు.
కోటికన్దర్పలీలాభం శరత్కమలలోచనమ్ । శరత్పూర్ణైన్దునిన్దాస్యం చన్ద్రకోటిసమప్రభమ్
కోట్ల మందు మన్మథుల క్రీడా చతురత నీలో ఉంది. నీ కళ్ళు శరదృతువులోని కమలాల్లా అందంగా ఉన్నాయి. నీ ముఖం శరద్పూర్ణచంద్రుని మించినదిగా, నీ ప్రకాశం కోటి చంద్రుల్లా వెలుగుతో మెరిసిపోతుంది.
వీక్షితం సస్మితాభిశ్చ గోపీనాం కోటికోటిభిః । వయస్యైః పార్షదైర్గోపైః సేవితం శ్వేతచామరైః
కోటికోట్ల గోపికలు చిరునవ్వులతో నిన్ను చూస్తూ ఉంటారు. నీ స్నేహితులు, సేవకులు, గోపులు తెల్ల చామరాలతో నిన్ను సేవిస్తారు.
గోపబాలకవేషం చ రాధావక్షః స్థలస్థితమ్ । ధ్యానాసాధ్యం దురారాధ్యం బ్రహ్మేశశేషవన్దితమ్
నీవు గోపబాలుడి వేషంలో, రాధా హృదయంలో స్థితుడవై, ధ్యానంతో మాత్రమే చేరదగినవాడివిగా, సాధించడానికి కష్టమైనవాడివిగా, బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, శేషుడు వందనం చేసేవాడివిగా ఉన్నావు.
సిన్ద్ధేన్ద్రైశ్చ మునీన్ద్రైశ్చ యోగీన్ద్రైః ప్రణతం స్తుతమ్ । వేదానిర్వచనీయం చ పరం స్వేచ్ఛామయం విభుమ్
సిద్ధులలో ఇంద్రుడు, గొప్ప మునులు, యోగులు నిన్ను నమస్కరిస్తూ స్తుతిస్తారు. వేదాలు నిన్ను వివరించలేవు. నీవు పరముడు, స్వేచ్ఛతో ఉన్న పరమేశ్వరుడు.
స్థూలస్థూలతమం రూపం సూక్ష్మాత్సూక్ష్మతమం పరమ్ । సత్యం నిత్యం ప్రశస్తం చ ప్రకృతేః పరమీశ్వరమ్
నీ రూపం అత్యంత స్థూలంగా, అత్యంత సూక్ష్మంగా, పరమమైనదిగా ఉంది. నీవు సత్యస్వరూపుడవు, నిత్యుడవు, ఉత్తముడవు, ప్రకృతికి అతీతుడవు, పరమేశ్వరుడవు.
నిర్లిప్తం చ నిరీహం చ భగవన్తం సనాతనమ్ । ఏవం ధ్యాత్వా చ తే పూతాః స్నిగ్ధదూర్వాక్షతా జలమ్
నీవు ఏ విషయానికీ అంటుకోని, కోరికలేని, శాశ్వతమైన భగవంతుడవు. ఇలా ధ్యానించినవారు, స్నిగ్ధమైన దర్భ, అక్షతలు, నీటితో పవిత్రులవుతారు.
పద్మాపద్మార్చితే పాదపద్మే చ దాతుముత్సుకాః । వేదాఃస్తోతుమశక్తాస్త్వామశక్తా సా సరస్వతీ
పద్మా, పద్మా పూజించిన నీ పాదపద్మాలకు అర్పించడానికి ఉత్సాహంగా ఉంటారు. వేదాలు నిన్ను స్తుతించలేవు, సరస్వతీదేవి కూడా స్తుతించలేకపోతుంది.
శేషః స్తోతుమశక్తశ్చ స్వయంభూః శంభురీశ్వరః । గణేశశ్చ దినేశశ్చ మహేన్ద్రశ్చన్ద్ర ఏవ చ
శేషుడు, స్వయంభువు, శంభుడు, ఈశ్వరుడు, గణేశుడు, సూర్యుడు, మహేంద్రుడు, చంద్రుడు — వీరందరూ నిన్ను స్తుతించలేరు.
స్తోతుం నాలం ధనేశశ్చ కిమన్యే జడ్బుద్ధయః । గుణాతీతమనీహం చ కిం స్తౌమి నిర్గుణం పరమ్
ధనేశుడు కూడా నిన్ను స్తుతించలేకపోతున్నాడు. మరి మిగతా మూర్ఖులు ఎలా స్తుతించగలరు? నీవు గుణాలకు అతీతుడవు, కోరికలేని పరమాత్మవు. అలాంటి నిర్గుణుడైన నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?
అపణ్డితోఽయమసురో న సురః క్షన్తుమర్హసి । బలేస్తద్వచనం శ్రుత్వా తమువాచ జగత్పతిః
ఈ అసురుడు అజ్ఞానిగా, దేవత కాదు. దయచేసి అతనిని క్షమించు. బలిచెప్పిన ఈ మాటలు విని, జగత్పతి అతనితో ఇలా అన్నాడు.
శ్రీభగవానువాచ మా భైర్వత్స గృహం గచ్ఛ సుతలం రక్షితం మయా । మద్వరేణ ప్రసాదేన త్వత్పుత్రోఽప్యజరామరః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: భయపడవద్దు వత్సా, నీ ఇంటికి వెళ్ళు. నేను రక్షించిన సుతలలో నివసించు. నా వరంతో, నా కృపతో నీ కుమారుడు కూడా వృద్ధాప్యమూ, మరణమూ లేకుండా ఉంటాడు.
దర్పహానిం కరిష్యామి తస్య మూర్ఖస్య దర్పిణః । ప్రహ్లాదాయ వరో దత్తో భక్తాయ చ తపస్వినే
ఆ మూర్ఖుడైన అహంకారికి గర్వాన్ని తొలగిస్తాను. భక్తుడైన, తపస్సు చేసిన ప్రహ్లాదునికి వరం ఇచ్చాను.