మహాకాలో వీరభద్రో యే చాన్యో సైనికాస్తథా । ఊర్ధ్వే దుర్గా భద్రకాలీ హ్యగ్రణ్డా చ కోటరీ
మహాకాలుడు, వీరభద్రుడు, ఇతర సైనికులూ; పైన దుర్గాదేవి, భద్రకాళీ, అగ్రండా, కోటరీ ఉన్నారు.
బాణం రక్ష మహాభాగే దుర్గే దుర్గతినాశిని । కృష్ణస్య భవతీ శక్తిస్తేన నారాయణీ స్మృతా
మహాభాగ్యశాలిని దుర్గా, దుర్గతినాశినీ, బాణుని కాపాడు; నీవే కృష్ణుని శక్తివల్ల నారాయణిగా పిలవబడుతున్నావు.
విష్ణుమాయే జగన్మాతః సర్వమఙ్గలమఙ్గలే । అవ్యర్థాచ్చక్రసారచ్చ రక్ష బాణం సుదర్శనాత్
విష్ణుమాయ, జగన్మాత, అన్ని మంగళాలలో మంగళకరమైనది, తప్పకుండా సుదర్శనచక్రంతో బాణుని అన్ని అపాయాలనుండి కాపాడు.
బాణః ప్రియో మే సర్వేమ్యో గణేశాత్కార్తికాదపి । బాణమూర్ధ్ని కరం ధేహి పాదాబ్జరజసా సహ
బాణుడు నాకు అందరికన్నా ప్రియమైనవాడు, గణేశుడు, కార్తికేయుడికన్నా కూడ; బాణుని తలపై నీ చేయి, నీ పాదపద్మాల ధూళితో కలిపి ఉంచు.
శివస్య వచనం శ్రుత్వా దుర్గా దుర్గతినాశినీ । ప్రహస్యోవాచ మధురం యాథార్థ్యం సమయోచితమ్
శివుని మాటలు విని, దుర్గాదేవి, దుర్గతినాశినీ, చిరునవ్వుతో, మధురంగా, యథార్థంగా, సమయానుకూలంగా పలికింది.
పార్వత్యువాచ మణిరత్నాదికం యద్యన్ముక్తామాణిక్యహీరకమ్ । సర్వస్వం కన్యకామూషాం రత్నభూషణభూషితామ్
పార్వతీ అన్నది: మణులు, రత్నాలు, ముత్యాలు, మాణిక్యాలు, వజ్రాలు, అన్నీ సంపదలు, కన్యలు, రత్నభూషణాలతో అలంకరించినవారు—
రత్నభూషణభూషాఢ్యమనిరుద్ధం పరం వరమ్ । పురస్కృత్య దేహి బాణ కృష్ణాయ పరమాత్మనే
రత్నభూషణాలతో అలంకరించబడిన, అత్యుత్తమ గుణాలున్న అనిరుద్ధుడిని ముందుగా గౌరవంగా ఉంచి, బాణా, కృష్ణుని వద్దకు అప్పగించు.
రాజ్యం కురుష్వ నిర్విఘ్నం కిం యుద్ధమాత్మనా సహ । యస్మిన్గతే గతాః ప్రాణాః క జీవశ్చైన్ద్రియైః సహ । శక్తిశ్చాహం మనో బ్రహ్మా స్వయం జ్ఞానాత్మకం శివః
నీ రాజ్యాన్ని ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా పాలించు; అతనితో యుద్ధం చేయడం ఎందుకు? ప్రాణం పోయిన తర్వాత, ఎవరు ఇంద్రియాలతో ఉంటారు? నేనే శక్తి, మనస్సే బ్రహ్మ, శివుడు స్వయంగా జ్ఞానస్వరూపుడే.
సద్యః పతతి దేహశ్చ శివం త్యక్త్వా శవో భవేత్ । కో వా తిష్ఠతి సంగ్రామే చక్రస్య తేజసా శివ
వెంటనే శరీరం పడిపోతుంది, శివుని విడిచినవాడు శవమవుతాడు. ఓ శివా, నీ చక్రపు తేజానికి యుద్ధంలో ఎవరు ఎదుర్కొనగలరు?
నాఽఽత్మాఽఽకాశో బాణవిద్ధో యుద్ధం కిం స్వాత్మనా సహ । పరమాత్మా చ సర్వేషాం భక్తానుగ్రహవిగ్రహః
ఆత్మకైనా, ఆకాశానికైనా బాణాలు తగలవు. మన ఆత్మతో యుద్ధం చేయడం有什么 ప్రయోజనం? అందరి పరమాత్మ అయినవాడు భక్తుల కోసం దయతో రూపం దాలుస్తాడు.
నిత్యః సత్యో హి కృష్ణశ్చ పరిబూర్ణతమః ప్రభుః । గణేశః కార్తికేయశ్చ భవానపి తయోః పరః
కృష్ణుడు నిత్యుడు, సత్యస్వరూపుడు, సంపూర్ణమైన ప్రభువు. గణేశుడు, కార్తికేయుడు కూడా ఉన్నారు, కానీ నువ్వు వారికన్నా గొప్పవాడవు.
కింకరేషు ప్రియో బాణో న హి కృష్ణాత్పరః ప్రియః । వైకుణ్ఠేఽహం మహాలక్ష్మీర్గోలోకే రాధికా స్వయమ్
ఉపాధ్యాయులలో బాణుడు ప్రియమైనవాడు, కానీ కృష్ణునికన్నా ప్రియుడు ఎవరూ లేరు. వైకుంఠంలో నేను మహాలక్ష్మి, గోలొకంలో నేను రాధికానే.
శివాఽహం శివలోకేఽపి బ్రహ్మలోకే సరస్వతీ । అహం నిహత్య దైత్యాంశ్చ దక్షకన్యా సతీ పురా
శివలోకంలో నేను శివ, బ్రహ్మలోకంలో సరస్వతి. పూర్వం దక్షకన్య అయిన సతిగా రాక్షసులను సంహరించాను.
త్వన్నిన్దయా త్యక్తదేహా సా చాహం శైలకన్యకా । రక్తబీజస్య యుద్ధే చ కానీ చ మూర్తిభేదతః
నీ నింద వల్ల శరీరం విడిచిన తరువాత నేను శైలపుత్రికగా జన్మించాను. రక్తబీజుడితో యుద్ధంలో అనేక రూపాల్లో ప్రత్యక్షమయ్యాను.
సావిత్రీ వేదమాతాఽహం సీతా జనకకన్యకా । రుక్మిణీ ద్వారవత్యాం చ భారతే భీష్మకన్యకా
నేను వేదమాత సావిత్రి, జనకుని కుమార్తె సీత, ద్వారకలో రుక్మిణి, భారతదేశంలో భీష్మకుని కుమార్తెను.
సుదామ్నః శాపతో దైవాద్వృషభానసుతాఽధునా । ధర్మపత్నీ చ కృష్ణస్య పుణ్యే వృన్దావనే వనే
సుదాముని శాపంతో, విధి వల్ల ఇప్పుడు వృషభానుని కుమార్తెను. పవిత్రమైన వృందావనవనంలో కృష్ణుని భార్యను.
భగవన్తం చ సర్వజ్ఞం త్వాం శివం చ సనాతమ్ । కిం వాఽహం కథయామీతి కర్తవ్యం సమయోచితమ్
నీవు జగన్నాథుడు, సర్వజ్ఞుడు, శాశ్వతమైన శివుడు. ఈ సందర్భానికి తగినదిగా ఇంకేమి చెప్పగలను?
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదనాo బాణయుద్ధేఽష్టాద- శాధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణుని జన్మవివరణ భాగంలో, నారదుడు చెప్పిన బాణుడితో యుద్ధం అనే నూరిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథైకోనవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ పార్వతీవచనం శ్రుత్వా గమేశశ్చ శివః స్వయమ్ । కార్తికేయశ్చ కాలీ చ తాం ప్రశంసాం చకార హ
ఇప్పుడు నూరి పదొనిదవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: పార్వతీ మాటలు విని, గణేశుడు, శివుడు, కార్తికేయుడు, కాళీ — వీరందరూ ఆమెను ప్రశంసించారు.
ఉవాచ భగవాఞ్శంభుర్జగతాం మాతరం పరామ్ । జ్యోతిః స్వరూపాం పరమాం మూలప్రకృతిమీశ్వరీమ్
భగవంతుడు శంభుడు, లోకాల తల్లైన పరమాత్మను, వెలుగు స్వరూపిణిని, పరమమైన మూలప్రకృతిని, అధిపతిని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పాడు.
మహాదేవ ఉవాచ త్వయా యధక్తం దేవేశి సర్వ వేదోక్తమీప్సితమ్ । అయుక్తముపహాస్యం వ సమరం పరమాత్మనా
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల దేవీ, నువ్వు చెప్పింది అన్నీ వేదోక్తమైనవి, మనసుకు హర్షకరమైనవి. పరమాత్మతో యుద్ధం చేయడం అనుచితమైనది, హాస్యాస్పదమైనది.
బాణో దదాతు కన్యాం దాం స్వర్ణభూషణభూషితామ్ । సామఞ్జస్యం యశస్యం చ శుభదం సర్వకర్మసు
బాణుడు తన కుమార్తెను బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించి పెళ్లి ఇవ్వాలి. అలా చేస్తే, అందరికీ శుభం, కీర్తి, సౌఖ్యం కలుగుతుంది.
న దదాతి యదా బాణో హిరణ్యకశిపోః ప్రజా । యుద్ధే పరాఙ్ముఖో భీతో భగవత్యయశస్కరః
హిరణ్యకశిపుని వంశస్థుడైన బాణుడు కుమార్తెను ఇవ్వకపోతే, యుద్ధంలో భయపడి వెనక్కి తగ్గి, భగవంతునికి అపకీర్తి తేవచ్చు.
బాణో గచ్ఛతు సంనాహీ రణశాస్రవిశారదః । పశ్చాచ్చా ఽఽగమనం కుర్మో వయం సాంనాహికాః శివే
బాణుడు యుద్ధ విద్యలో నిపుణుడై, ఆయుధాలతో సిద్ధంగా వెళ్లాలి. తరువాత మనం యుద్ధానికి అనుగుణంగా తిరిగి వస్తాం, ఓ శివా.
ఉవాచ బాణం తాం దాతుం స చ న స్వీచకార హ । దుర్గా తం బోధయామాస న బుబోధ చ సద్వచః
బాణుడికి కుమార్తెను ఇవ్వమని చెప్పినా, అతడు ఒప్పుకోలేదు. దుర్గాదేవి అతడిని బుద్ధి చెప్పినా, అతడు మంచి మాటలు వినలేదు.
ఏతస్మిన్నన్తరే తాం చ సభామేవ మహోరమామ్ । ఆజగామ మహాధర్మో బలిశ్చ వైష్ణవాగ్రణీః
అంతలోనే ఆ మహాసభలో మహాధర్ముడు, వైష్ణవులలో ప్రముఖుడైన బలిచక్రవర్తి వచ్చారు.
రథం లత్నేన్ద్రనిర్మాణం సమారుహ్య మహాబలః । ప్రతప్తైః సప్తభిర్దైత్యైః సేవితః శ్వేతచామరైః
దేవశిల్పి త్వష్ట్రు తయారుచేసిన రథాన్ని ఎక్కి, మహాబలుడు ఏడుగురు దైత్యులు తెల్ల చామరాలతో సేవ చేస్తూ ఆయన వెంటే ఉన్నారు.
దైత్యేన్ద్రాణాం సప్తలక్షైరావృతః పరమాస్త్రవిత్ । అవరుహ్య రథాత్తూర్ణం గణేశం చ శివాం శివామ్
ఏడు లక్షల దైత్యాధిపతులు, శ్రేష్ఠ ఆయుధజ్ఞులు ఆయన చుట్టూ ఉన్నారు. వెంటనే రథం నుండి దిగిపోగా, గణేశుడు, శివుడు, పార్వతీదేవి వద్దకు వచ్చాడు.
ప్రణమ్య కార్తికేయం చ స ఉవాస చ సంసది । ఉత్తస్థురారాత్తం దృష్ట్వా తే సర్వే శంకరం వినా
కార్తికేయునికి నమస్కరించి సభలో కూర్చున్నాడు. అతడిని చూసి అందరూ లేచారు, శంకరుడు తప్ప.
మహాదేవ ఉవాచ భగవంశ్చతురస్త్వం చ ప్రదాతా సర్వసంపదామ్ । అయం హి పరమో లాభో వైష్ణవానాం సమాగమః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! నీవు చతురుడు, అన్ని ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదించేవాడు. వైష్ణవులకు నీ సాంగత్యమే గొప్ప లాభం.