బాణ ఉవాచ శృణు మాతః ప్రవక్ష్యామి శృణు తాత మహేశ్వర । శృణు భ్రాతర్గణపతే శృణు భ్రాతశ్చ కార్తిక
బాణుడు ఇలా అన్నాడు: తల్లి, విను, నేను చెప్పబోతున్నాను. తండ్రి మహేశ్వరా, విను. అన్న గణపతీ, విను. అన్న కార్తికేయా, విను.
శుభశుభం ప్రాక్తనేన ప్రాణినాం కర్మిణాం తథా । కృతకర్మాతిరిక్తం చ కార్య కేషాం చ వర్తతే
ప్రాణులకు కలిగే శుభాశుభాలు గతంలో చేసిన పనుల వల్లే. ఇప్పటికే చేసినదాని తప్ప, ఇంకా చేయాల్సింది కొందరికి మిగిలి ఉంటుంది.
నాప్రాప్తకాలో మ్రియతే విద్ధః శరశతైరపి । తృణాగ్రేణాపి సంస్పృష్టః ప్రాప్తకాలో న జీవతి
కాలం రాకముందు, వంద బాణాలతో గాయపడ్డా మరణించడు. కాలం వచ్చినప్పుడు, గడ్డి తాకినా బ్రతకడు.
యస్మాచ్చ యస్య నిర్వాణం విధాత్రా లిఖితం పురా । తదేవ నిత్యం సత్యం చ నిషేకః కేన వార్యతే
ఎవరికి ఏ విమోచనం బ్రహ్మదేవుడు ముందే రాశాడో, అదే ఎప్పటికీ నిజం, శాశ్వతం. విధిని ఎవరు ఆపగలరు?
సంగ్రామే కాతరో యో హి నిష్ఫలం తస్య జీవనమ్ । జయీ యశస్చ లభతే మృతః స్వర్గం చ గచ్ఛతి
పోరులో భయపడేవాడి జీవితం వ్యర్థం. గెలిచినవాడు కీర్తిని పొందుతాడు, మరణించినవాడు స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు.
ప్రవిశ్య కన్యాం గృహ్ణాతి నగరం శివరక్షితమ్ । పార్వత్యా చ గణేశేన యుద్ధేన బలినా తథా
అతడు నగరంలోకి ప్రవేశించి, కన్యను పట్టుకుని, శివుడు, పార్వతీ, గణేశుడు, బలవంతుడు కార్తికేయుడు కాపాడుతున్న పట్టణాన్ని యుద్ధంతో స్వాధీనం చేసుకుంటాడు.
కో వా గృహ్ణాతి కన్యాం చ కస్య వా జీవితస్య చ । సగర్భా తవ కన్యేతి సభాయాం రక్షకో వదేత్
ఎవరు కన్యను పట్టుకోగలరు? ఎవరి జీవితం ఎవరిదీ? నీ కుమార్తె గర్భవతి అయితే, సభలో కాపాడేవాడు చెప్పాలి.
ఇతి మే వజ్రతుల్యం చ శ్రుతికౌటం పరం వచః । అతోఽనిరుద్వం హత్వా చ ఘాతయిష్యామి కన్యకామ్ అన్యథా జ్వలదగ్నౌ చ త్యక్ష్యామి చ కలేవరమ్
నా మాటలు వజ్రంలా దృఢంగా, వినిపించగలిగినవి. అందుకే, అనిరుద్ధుడిని చంపి, ఆ కన్యను కూడా హతమర్చుతాను. లేకపోతే, మండుతున్న అగ్నిలో నా శరీరాన్ని వేసేస్తాను.
కోటర్యువాచ శృణు వత్స ప్రవక్ష్యామి మాతాఽహం తేఽపి ధర్మతః । తురన్తేనాపి పృత్రేణ పిత్రోర్దుఃర్ఖ పదే పదే
కోటరీ చెప్పింది: విను బిడ్డా, నీకు నేను ధర్మపరంగా తల్లి కూడా. తండ్రి ఎంత తొందరగా వ్యవహరించినా, తల్లిదండ్రులకు ప్రతి అడుగులోనూ బాధే కలుగుతుంది.
కన్యా పరగృహీతా సాఽప్యన్యస్మై దాతుమక్షమా । శ్రీకృష్ణస్యాపి పౌత్రాయ ప్రద్యుమ్నస్య సుతాయ చ
ఒక అమ్మాయి ఇప్పటికే వేరొకరికి ఇచ్చినపుడు, ఆమెను ఇంకొకరికి ఇవ్వడం సాధ్యం కాదు; అది శ్రీకృష్ణుని మనవడికైనా, ప్రద్యుమ్నుని కుమారునికైనా వర్తిస్తుంది.
అనిరుద్ధాయ మహతే స్వేచ్ఛయా దేహి కన్యకామ్ । పూతోఽసి భారతే వర్షే సప్తభిః పితృభిః సహ
నీ ఇష్టానుసారం, గొప్ప అనిరుద్ధునికి ఆ అమ్మాయిని ఇచ్చి పెళ్లి చేయు. అలా చేస్తే, భారతదేశంలో నీవు ఏడు తరాల పితృదేవతలతో కలిసి పవిత్రుడవుతావు.
యౌతుకం దేహి సర్వస్వం యశసే మహసే భువి । అన్యథా రణమధ్యే చ త్వాం హనిష్యతి మాధవః
భూమిపై మహిమకూ, కీర్తికీ, సంపూర్ణ యౌతుకాన్ని ఇవ్వు. లేనిపక్షంలో, యుద్ధమధ్యంలో మాధవుడు నిన్ను సంహరిస్తాడు.
సుదశంనేన చకేణ కో వా త్వాం రక్షితుం క్షమః । కోటరీవచనం శ్రుత్వా చుకోప దైత్యపుంగవః
సుదర్శన చక్రంతో నిన్ను ఎవరు కాపాడగలరు? కోటరీ మాటలు విని, దైత్యుల అధిపతి కోపంతో మండిపడ్డాడు.
ప్రయయౌ రథమారుహ్య యత్ర పౌత్రో హరేర్మునే । స్కన్దః సేనాపతిర్భూత్వా ప్రయయౌ శంకరాజ్ఞయా
ఆయన రథాన్ని ఎక్కి, హరిలోక మనవడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు, మునీశ్వరా! స్కందుడు సేనాధిపతిగా శంకరుని ఆజ్ఞతో బయలుదేరాడు.
బాణః స్వస్త్యయనం చక్రే గణేశశ్చ శివః స్వయమ్ । బాణం శుభాశిషం చక్రే పార్వతీ కోటరీ తథా
బాణుడు శుభకార్యాలు చేసుకున్నాడు; గణేశుడు, శివుడు స్వయంగా ఆశీర్వదించారు. పార్వతీ, కోటరీ కూడా బాణునికి మంగళాశీస్సులు అందించారు.
అష్టౌ చ భైరవాశ్చైవ రుద్రాశ్చైకాదశైవ తే । సర్వే యుద్ధాయ హన్తారో బభూవుః శస్త్రపాణయః
అక్కడ ఎనిమిది భైరవర్లు, పదకొండు రుద్రులు ఉన్నారు; అందరూ ఆయుధాలు పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే దూతోఽప్యనిరుద్ధమువాచ హ । పార్వత్యా ప్రేరితశ్చైవ బాణపత్న్యా చ సత్వరమ్
ఇంతలో, పార్వతీ మరియు బాణుని భార్య పంపిన దూత, వేగంగా అనిరుద్ధుని దగ్గరకు వచ్చి మాట్లాడాడు.
దూత ఉవాచ అనిరుద్ధోత్తిష్ఠ భద్రం పార్వతీవచనం శృణు । భవ సాంనాహికో వత్స కురు యుద్ధం బహిర్భవ
దూత చెప్పాడు: అనిరుద్ధా, లేచి నిలబడు, మంగళం కలుగనీ. పార్వతీ మాట విను. ఆయుధాలు ధరించి, యుద్ధానికి బయలుదేరు బిడ్డా.
భీతోషా రుదతీ త్రస్తా సస్మార పార్వతీం సతీమ్ । రక్ష రక్ష మహామాయే మత్ప్రణేశ్వరమీప్సితమ్
భయంతో ఉషా ఏడుస్తూ, పరితపిస్తూ, పవిత్రమైన పార్వతీ దేవిని స్మరించింది: 'పరమ మాయా! నా మనసులో ఉన్న ప్రభువును కాపాడుము, కాపాడుము.'
అభేయేఽప్యభయం దేహి సంగ్రామే ఘోరదారుణే । త్వమేవ జగతాం మాతా స్నేహస్తే సర్వతః సమః
ఎంతటి భయంకరమైన యుద్ధంలోనైనా, భద్రతను ప్రసాదించు. జగత్తుకు తల్లివైన నీవు, అందరిపట్ల సమానమైన ప్రేమను చూపుతావు.
అథానిరుద్ధః సంనాహీ శస్త్రపాణిర్బభూవ హ । ఊషాదత్తం రథం ప్రాప్య చకారాఽఽరోహణం ముదా
అనిరుద్ధుడు ఆయుధాలతో సిద్ధమై, ఉషా ఇచ్చిన రథాన్ని స్వీకరించి ఆనందంగా దానిపై ఎక్కాడు.
బహిః సంభూయ శిబిరాద్దదర్శ బాణమీశ్వరః । సాంనాహికం శస్త్రపాణిం రక్తాస్యలోచనం పరమ్
శిబిరం బయటకు వచ్చి, ప్రభువు బాణుని చూశాడు. ఆయుధాలు ధరించి, నెత్తురు రంగు నోరు, కళ్లతో, భయంకరంగా కనిపించాడు.
దృష్ట్వాఽనిరుద్ధం బాణశ్చ తమువాచ రుషాఽన్వితః । ఘోరసంగ్రామమధ్యే చ విషోక్తిం ప్రజ్వలన్నివ
అనిరుద్ధుని చూసిన బాణుడు, కోపంతో మండిపడి, భయంకరమైన యుద్ధ మధ్యంలో అగ్నిలా మండుతూ ఇలా అన్నాడు.
బాణ ఉవాచ అయే వీర మహాదుష్ట నీతిశాస్త్రవివర్జిత । చన్ద్ర వంశకులాఙ్గార పుణ్యక్షేత్రేఽయశస్కర
బాణుడు అన్నాడు: ఓ వీరుడా, నీతి శాస్త్రం లేని దుష్టుడా! చంద్ర వంశానికి నింద కలిగించేవాడా, పుణ్యభూమికి అపకీర్తి తెచ్చేవాడా!
పితా తే శమ్బరం హత్వా జగ్రాహ తస్య కామినీమ్ । తతో జాతో భవనేవ నిరోధం స్వకులక్షమమ్
నీ తండ్రి శంబరుణ్ని సంహరించి, అతని ప్రియమైన మహిళను తీసుకున్నాడు. అలా నీవు జన్మించావు గాని, ఇలాంటి ప్రవర్తన నీ వంశానికి తగదు.
పితామహో వాసుదేవో మథురాయాం చ క్షత్రియః । గోకులే వైశ్యపుత్రశ్చ నామ్నా చ నన్దనన్దనః
నీ తాత వాసుదేవుడు మథురలో క్షత్రియుడు, గోకులంలో వైశ్యుని కుమారుడిగా నందనందనుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
వృన్దావనే చ గోపస్య నన్దస్య పశురక్షకః । సాక్షాజ్జారశ్చ గోపీనాం దుష్టః పరమలమ్పటః
వృందావనంలో నందుడు అనే గొపాలుని పశువులను కాపాడేవాడు ఇతడు. అదే సమయంలో గొపికలతో అన్యాయంగా ప్రవర్తించినవాడు, దుష్టుడు, అత్యంత కామపరుడు కూడా ఇతడే.
జఘాన పూతనాం సద్యో నారీఘాతీ హ్యధార్మికః । ఆగత్య మథురాం కుబ్జాం జఘాన మైథునేన చ
పూతనను వెంటనే సంహరించినవాడు, స్త్రీలను హతమార్చే అధర్మపరుడు. మథురకు వచ్చి, కుబ్జను శారీరకంగా జయించాడు.
దుర్బలం నరకం హత్వా స్త్రీసమూహం మనోహరమ్ । జగ్రాహ యోనిలుబ్ధశ్చ స్వపుత్రమతినిష్ఠురః
బలహీనుడైన నరకాసురుడిని సంహరించి, ఆకర్షణీయమైన స్త్రీ సమూహాన్ని తనవైపు చేసుకున్నాడు. స్త్రీల పట్ల అత్యంత ఆకాంక్షతో ఉండి, తన కుమారుడికి కూడా కఠినంగా వ్యవహరించాడు.
భీష్మకం మానవం జిత్వా తత్పుత్రం చాపి దుర్బలమ్ । జగ్రాహ కన్యకాం తస్య దేవయోగ్యాం చ రుక్మిణీమ్
భీష్మకుడనే మానవుణ్ణి, అతని బలహీనమైన కుమారుణ్ణి జయించి, ఆ మనిషి కుమార్తె అయిన దేవతలకు కూడా యోగ్యమైన రుక్మిణిని తీసుకున్నాడు.