యువానం వ్యాధిహీనం చ కన్దర్పాదపి సున్దరమ్ । సంభోగం కారయామాస బుబుధే న దివానిశమ్
ఆ యువకుడు, వ్యాధిలేని వాడు, మన్మథుడికంటే అందగాడు. వారి కలయికను ఆమె ఏర్పాటుచేసింది. అతడు పగలు రాత్రి ఏమీ తెలియకుండా ఉండిపోయాడు.
సాంప్రతం తవ కన్యా సాఽప్యూషాగర్భవతీ సతీ । కులజా కులయోశ్చైవ తప్తాఙ్గారస్వరూపిణీ
ప్రభూ! ఇప్పుడు మీ కుమార్తె ఊష గర్భవతిగా ఉంది. ఆమె మంచి వంశంలో పుట్టింది. ఆమె తప్తమైన అంగారంలా ఉంది.
దౌహిత్రో వాఽపి దౌహిత్రీ బభువ సాంప్రతం తవ। కన్యాం పశ్య మహాప్రౌఢాం నగరీం నాగరాన్వితామ్
నీ మనవరాలు ఇప్పుడు యౌవనంలోకి ప్రవేశించింది. ఆమెను చూడు, నగరమంతా ప్రజలతో కలిసి ఎంతో అందంగా వెలిగిపోతుంది.
నఖవిక్షతసర్వాఙ్గీం వరాధీనాం చ చఞ్చలామ్ । పుంసశ్చ సఙ్గిరీం శశ్వద్రహస్యే రతిసఙ్గినీమ్
ఆమె శరీరం అంతా గోరు గాట్లతో ముద్దయింది. ఎవరిని పెళ్లి చేసుకోవాలో నిర్ణయించుకుని, అతని మీద ఆధారపడుతూ, ఎప్పుడూ రహస్యంగా ప్రియుడితో కలవాలని తహతహలాడుతోంది.
సస్మితాం సకటాక్షాం చ చ़ఞ్చలేక్షణవీక్షతామ్ । ఏవం శ్రుత్వా లజ్జితశ్చ బాణస్తత్ర చుకోప హ
ఆమె చిరునవ్వుతో, పక్కచూపులతో, చంచలమైన కళ్లతో చూస్తోంది. ఇది విని బాణుడు సిగ్గుపడి, అక్కడ కోపంతో నిండిపోయాడు.
యుద్ధాయ చ మతిం చక్రే వారితః శభునా భృశమ్ । వారితశ్చ గణేశేన స్కన్దేన శివయా తథా
అతడు యుద్ధం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, కానీ శంభువు గట్టిగా అడ్డుకున్నాడు. గణేశుడు, స్కందుడు, శివా కూడా అతడిని ఆపారు.
భైరవ్యా భద్రకాల్యా చ యోగినీభిశ్చ సంతతమ్ । అష్టభిర్భైరవైశ్చైవ రుద్రైరేకాదశాత్మకైః
భైరవి, భద్రకాళి, యోగినులు, ఎనిమిది భైరవులు, పదకొండు రూపాల rudrulu కూడా అతడిని ఎప్పుడూ అడ్డుకున్నారు.
భూతైః ప్రేతైశ్చ కూష్మాణ్డైర్వేతాలైర్బ్రహ్మరాక్షసైః । యోసీన్ద్రైరపి సిద్ధేన్ద్రై రుద్రైశ్చణ్డాదిభిస్తథా
భూతాలు, ప్రేతాలు, కూష్మాండాలు, వేటాళులు, బ్రహ్మరాక్షసులు, యోగీంద్రులు, సిద్ధేంద్రులు, చండుడు వంటి ఉగ్రరుద్రులు కూడా అతడిని ఆపారు.
కోటర్యా ప్రామదేవ్యా చ యథా మాత్రా హితాయ చ । ఉవాచ శంకరో బాణం మూఢం పణ్డితమానినమ్ హితం సత్యం నీతిశాస్త్రం పరిణామసుఖావహమ్
కోటరీ, ప్రామదేవి, తల్లి — వీరందరూ బాణుని మేలుకోసం ప్రయత్నించారు. శంకరుడు, తాను తెలివైనవాడినని భావించే కానీ మూర్ఖుడైన బాణునికి, మేలైన, నిజమైన, నైతికతను నేర్పే, శాశ్వతమైన సుఖాన్ని కలిగించే మాటలు చెప్పాడు.
మహాదేవ ఉవాచ శృణు బాణ ప్రవక్ష్యామి కథామేతాం పురాతనీమ్ । భువో భారావతరణే భారతే స్వయమీశ్వరః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — బాణా, నేను నీకు ఒక పురాతన కథ చెబుతాను. భూమికి భారం తగ్గించేందుకు భరతదేశంలో స్వయంగా పరమేశ్వరుడు అవతరించాడు.
నిహత్య సర్వాన్రాజేన్ద్రాన్ద్వారకాయాం విరాజతే । యస్య లోమసు విశ్వాని తస్య వాసః సదీశ్వరః
అన్ని రాజులను సంహరించి, ద్వారకలో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు. అతని జుట్టులో అన్ని లోకాలు నివసిస్తాయి. ఆ పరమేశ్వరుడే అతని నివాసస్థానం.
వాసుదేవ ఇతి ఖ్యాతః కథ్యతే తేన కోవిదైః । ధాతుర్విధాతా భగవాంశ్చక్రపాణిః స్వయం భువి
వాసుదేవుడు అని పండితులు పిలుస్తారు. సృష్టికర్త, చక్రధారి, భూమిపై స్వయంగా అవతరించిన భగవంతుడు ఆయనే.
బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనామీశ్వరః ప్రకృతేః పరః । నిర్గుణశ్చ నిరీహశ్చ భక్తానుగ్రహవిగ్రహః
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివాదులకు కూడా అధిపతి, ప్రకృతికి అతీతుడు, గుణరహితుడు, కోరికలేని వాడు, భక్తులకు కరుణామూర్తి ఆయనే.
పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పరమాత్మా చ దేహినః । యస్మిన్గతే శవో జీవో సంగ్రామస్తేన సంభవేత్
ఆయనే పరబ్రహ్మ, పరమధామం, అన్ని జీవులకు పరమాత్మ. ప్రాణం పోయినప్పుడు శరీరం శవమవుతుంది. ఆ పరమాత్మతో పోరాటం జరగడం సాధ్యమే.
శస్త్రవిద్ధో మహాకాశో యథా మూఢ దిశస్తథా । తథాఽఽత్మా చ నిరాకారో దేహీ చ ధ్యానహేతునా
ఓ మూర్ఖా! ఆయుధాలతో గాయపడినా ఆకాశానికి ఏమీ అవదు, దిశలు మారవు. అలాగే, ఆత్మ రూపం లేనిది, శరీరంలో ధ్యానం చేయడానికి కారణంగా ఉంటుంది.
తస్య పుత్రోఽనిరుద్ధశ్చ మహాబలపరాక్రమః । త్రైలోక్యమపి సంహర్తుం క్షణేన చ క్షమః స్వయమ్
వాసుదేవుని కుమారుడు అనిరుద్ధుడు మహాబలశాలి, పరాక్రమవంతుడు. తన శక్తితో మూడు లోకాలను క్షణంలో నాశనం చేయగలడు.
సర్వే వేవాశ్చ దైత్యాశ్చ బలవన్తో మహారథాః । తే సర్వే చానిరుద్ధస్య కలాం నార్హన్తి షోడశీమ్
అన్ని దేవతలు, దైత్యులు, మహారథులు ఎంత బలవంతులైనా, వారందరూ కలిపినా అనిరుద్ధుని బలానికి పదహారు వంతు కూడా సరిపోలేరు.
యయోరేవ సమం విత్తం యయోరేవ సమం బలమ్ । తయోర్వివాహో మైత్రీ చ న తు పుష్టవిపుష్టయోః
ఎవరికి ధనం సమానం, బలం సమానం, వారికే వివాహం, స్నేహం సరిగ్గా ఉంటుంది. పోషకులు, పోషణ లేనివారు కలిసిపోవడం తగదు.
బలిః పితా తే దైత్యానాం సారభూతో మహారథః । క్షణేన యేన నీతశ్చ సుతలం స హరేః కలా
నీ తండ్రి బలి, దైత్యులకు నాయకుడు, మహారథుడు. హరిదేవుని ఒక భాగంతోనే క్షణంలో సుతలలోకి పంపించబడ్డాడు.
సర్వే చాంశకలాః పుంసః పరిపూర్ణతమస్య చ । వృన్దావనేశ్వరస్యాపి కృష్ణస్య పరమాత్మనః
అందరూ పరిపూర్ణుడైన పురుషుని భాగాలే. వృందావనేశ్వరుడు, కృష్ణుడు, పరమాత్మ ఆయనే.
పార్వత్యువాచ ధ్యాయతే ధ్యాననిష్ఠశ్చ హృత్పద్మే చ దివానిశ్మ్ । బ్రహ్మా మహేశః మేషశ్చ భగవన్తం సనాతనమ్
పార్వతీ దేవి ఇలా చెప్పింది: బ్రహ్మ, మహేశ్వరుడు, మేషుడు — వీళ్లంతా ధ్యానంలో నిమగ్నమై, హృదయ కమలంలో రాత్రింబవళ్ళు శాశ్వతమైన భగవంతుణ్ణి ధ్యానిస్తారు.
దినేశశ్చ గణేశశ్చ యోగీన్ద్రాణాం గురోర్గురుః । ధ్యాయతే పరమాత్మానం భగవన్తం సనాతనమ్
సూర్యుడు, గణేశుడు, యోగుల గురువుల గురువు — వీళ్లందరూ పరమాత్మను, శాశ్వతమైన భగవంతుణ్ణి ధ్యానిస్తారు.
సనత్కుమారః కపిలో నరో నారాయణస్తథా । ధ్యాయతే హృదయామ్భోజే భగవన్తం సo
సనత్కుమారుడు, కపిలుడు, నరుడు, నారాయణుడు — వీళ్లూ హృదయ కమలంలో భగవంతుణ్ణే ధ్యానిస్తారు.
మనవశ్చ మునీన్ద్రాశ్చ సిద్ధేన్ద్రా యోగినాం వరాః । ధ్యానాసాధ్యం చ ధ్యాయన్తే భగవన్తం సo
మనువులు, గొప్ప మునులు, సిద్ధులలో ప్రముఖులు, యోగులలో ఉత్తములు — వీళ్లందరూ ధ్యానంతో పొందగలిగే భగవంతుణ్ణే ధ్యానిస్తారు.
సర్వాదిం సర్వబీజం చ సర్వేశం చ పరాత్పరమ్ । ధ్యాయన్తే జ్ఞానినః సర్వే భగవన్తం సo
ప్రపంచానికి ఆదిగా, అన్ని విత్తనాలకూ మూలంగా, సమస్తానికి అధిపతిగా, అత్యంత ఉన్నతుడిగా ఉన్న భగవంతుణ్ణి జ్ఞానులు అందరూ ధ్యానిస్తారు.
గణేశ ఉవాచ అభాగ్యం చ బలేశ్చాపి వైష్ణవస్య మహాత్మనః । మూఢోఽయమీదృశః పుత్రః ప్రహ్లాదస్య చ ధీమతః
గణేశుడు ఇలా అన్నాడు: ఇది బలిచే దురదృష్టం, అలాగే గొప్ప వైష్ణవుని దురదృష్టం కూడా. ఈ కుమారుడు మూర్ఖుడైనా, ధీరుడైన ప్రహ్లాదుని కుమారుడే.
స్కన్ద ఉవాచ అయే భ్రాతర్న శ్రుతా చ హిరణ్యకశిపోః కథా । హిరణ్యాక్షస్య చ మధోః కైటభస్య మహాత్మనః
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: అన్నా, హిరణ్యకశిపుని కథ వినలేదా? హిరణ్యాక్షుడు, మధువు, మహాత్ముడైన కైటభుడు వీళ్ల కథలు వినలేదా?
పూర్వజాస్తేఽపి తే దైత్యా మహాబలపరాక్రమాః । క్రమేణ విష్ణునా నీతా లీలయా యమసాదనమ్
నీకు పెద్దవారైన ఆ దైత్యులు, బలవంతులు, వీరులు — వీళ్లను విష్ణువు క్రమంగా లీలగా యమలోకానికి పంపాడు.
భగవాన్యస్య సంహర్తా స్వయం నారాయణః ప్రభుః । తస్య కో రక్షితా భ్రాతర్నివర్తస్వ శుభాయచ
ఆయనను సంహరించేవాడు స్వయంగా నారాయణుడు, ప్రభువు. అన్నా, అలాంటి వాడిని ఎవరు కాపాడగలరు? మేలుకో, మేలు కోసం వెనక్కి తిరుగు.
తేషాం చ వచనం శ్రుత్వా తానువాచాసురేశ్వరః । కోపరక్తాస్యనయనో ధనుష్పాణిర్యథాఽన్తకః
వారి మాటలు విన్న అసురుల అధిపతి, కోపంతో నోరు, కన్నులు ఎర్రగా మారి, విల్లు చేతబట్టి, యమధర్మరాజు లాగ కనిపించాడు.