వస్త్రం దగ్ధ్వా సముత్తస్థౌ జ్వలదగ్నిః సురేశ్వరః
వస్త్రాన్ని కాల్చి, అగ్నిదేవుడు జ్వలిస్తూ పైకి లేచాడు, దేవేంద్రా!
కృష్ణస్తద్వర్ద్ధనం దృష్ట్వా ససర్జాపః స్వలీలయా
ఆ వృద్ధిని చూసి, కృష్ణుడు తన లీలతో నీటిని సృష్టించాడు.
విశ్వౌఘం ప్లావయామాస ముఖబిందుజలం ద్విజ
తన నోటిలోని జలబిందువుతో, కృష్ణుడు ఈ జగత్తంతటినీ నీటితో నింపాడు, ద్విజా!
తతఃప్రభృతి తేనాగ్నిస్తోయాన్నిర్వాణతాం వ్రజేత్
అప్పటి నుంచి, అగ్ని నీటివల్ల ఆర్పబడుతుంది.
ఉత్తస్థౌ తజ్జలాదేకః పుమాన్స వరుణః స్మృతః
ఆ నీటిలో నుంచి ఒక పురుషుడు పుట్టాడు — అతడే వరుణుడు అని పిలవబడతాడు.
ఆవిర్బభూవ కన్యైకా తద్వహ్నేర్వామపార్శ్వతః
ఆ అగ్నికి ఎడమవైపు నుంచి ఒక కన్యక అవతరించింది.
జలేశస్య వామపార్శ్వాత్కన్యా చైకా బభూవ సా 1.4.
జలాధిపతికి ఎడమవైపు నుంచి కూడా ఒక కన్యక పుట్టింది.
బభూవ పవనః శ్రీమాన్విభోర్నిశ్వాసవాయుతః
పరమాత్ముని ఊపిరితో పవనుడు, మహిమతో కూడినవాడు, జన్మించాడు.
తస్య వాయోర్వామపార్శ్వాత్కన్యా చైకా బభూవ హ
ఆ వాయువు ఎడమ వైపు నుండి ఒక కన్యక జన్మించింది.
కృష్ణస్య కామబాణేన రేతఃపాతో బభూవ హ
కృష్ణుని కామబాణంతో రేతస్సు జారింది.
సహస్రవత్సరాన్తే తడ్డిమ్భరూపం బభూవ హ
వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక అది నీటిలోని బుడగ రూపం దాల్చింది.
యస్యైక లోమవివరే విశ్వైకస్య వ్యవస్థితిః
ఆయన శరీరంలోని ఒక్క రోమరంధ్రంలోనే మొత్తం జగత్తు స్థితి చెందింది.
స ఏవ షోడశాంశోఽపి కృష్ణస్య పరమాత్మనః
అయితే ఆయన కృష్ణ పరమాత్ముని పదహారు వంతుల్లో ఒక్క వంతు మాత్రమే.
మహార్ణవే శయానః స పద్మపత్రం యథా జలే
ఆయన మహాసముద్రంలో, నీటిపై తేలియాడే తామర ఆకులా, పడుకున్నాడు.
తౌ జలాచ్చ సముత్థాయ బ్రహ్మాణం హన్తుముద్యతౌ
వారు నీటిలోనుండి పైకి వచ్చి బ్రహ్మను సంహరించేందుకు సిద్ధమయ్యారు.
బభూవ మేదినీ కృత్స్నా కార్త్స్న్యేన మేదసా తయా
ఆ మేదస్సు వల్ల మొత్తం భూమి ఉద్భవించింది.
మమ సందేహభేదార్థం తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
నా సందేహం తొలగించేందుకు ఇది నాకు వివరించాలి.
సర్వాదిసృష్టికథనం యన్మయా కథితం ద్విజ
సృష్టి ప్రారంభంలో జరిగిన సంగతులన్నీ నేను చెప్పినట్లు విను, ద్విజుడా.
సర్వాదిసృష్టౌ క్లృప్తౌ చ నారాయణమహేశ్వరౌ
ప్రపంచ సృష్టి మొదట్లో నారాయణుడు, మహేశ్వరుడు స్థాపించబడ్డారు.
సర్వాదౌ బ్రహ్మకల్పస్య చరితం కథితం ద్విజ
బ్రహ్మ కల్పం ప్రారంభంలో జరిగిన కథను చెప్పాను, ద్విజుడా.
బ్రాహ్మవారాహపాద్మాశ్చ కల్పాశ్చ త్రివిధా మునే
మునీశ్వరా, బ్రహ్మ, వరాహ, పద్మ కల్పాలు మూడు రకాలుగా ఉన్నాయి.
సత్యం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిశ్చేతి చతుర్యుగమ్
సత్యయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం — ఇవే నాలుగు యుగాలు.
మన్వన్తరం తు దివ్యానాం యుగానామేకసప్తతిః
ఒక మన్వంతరం అంటే డెబ్బై ఒకటి దివ్యయుగాలు కలిసినది.
త్రిశతైశ్చ షష్ట్యధికైర్దినైర్వర్షం చ బ్రహ్మణః
మూడు వందల అరవై రోజులతో బ్రహ్ముని ఒక సంవత్సరం అవుతుంది.
ఏతన్నిమేషకాలస్తు కృష్ణస్య పరమాత్మనః
ఇది కృష్ణ పరమాత్ముని కాలంలో కంటిపదును మాత్రమే.
క్షుద్రకల్పా బహుతరాస్తే సంవర్తాదయః స్మృతాః 1.5.
చిన్న చిన్న కల్పాలు అనేకంగా ఉన్నాయి, వాటిని సంహారాది కల్పాలు అంటారు.
బ్రహ్మణశ్చ దినేనైవ స కల్పః పరికీర్తితః
బ్రహ్మదేవుని ఒక రోజు కాలాన్ని కల్పం అని చెబుతారు.
బ్రాహ్మవారాహపాద్మాశ్చ త్రయః కల్పా నిరూపితాః
బ్రహ్మ, వరాహ, పద్మ అనే మూడు కల్పాలు నిర్ణయించబడ్డాయి.
బ్రాహ్మే చ మేదినీం సృష్ట్వా స్రష్టా సృష్టిం చకార సః
బ్రహ్మ కల్పంలో సృష్టికర్త భూమిని సృష్టించి, సృష్టిని నిర్వహించాడు.
వారాహే తాం సముద్ధృత్య లుప్తాం మగ్నాం రసాతలాత్
వరాహ కల్పంలో, లోకాల్లో మునిగిపోయిన భూమిని ఆయన పైకి తీయించాడు.