శిశుపాల ఉవాచ అహో భువి కిమాశ్చర్య దేవా బ్రహ్మాదయస్తథా । మునీన్ద్రా బ్రహ్మణః పుత్రాశ్చాఽఽయయుర్మానవాజ్ఞయా
శిశుపాలుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ దేవతలారా, భూమిపై ఇదెంత ఆశ్చర్యం! బ్రహ్మ మొదలైన వారు, బ్రహ్మ కుమారులైన మహర్షులు, ఒక మానవుని ఆజ్ఞతో వచ్చారు.
దన్తవక్త్ర ఉవాచ సంతతం బ్రాహ్మణా లుబ్ధా దేవాశ్చ భక్తవత్సలాః । ఆయయుర్బ్రహ్మపుత్రాశ్చ నన్దపుత్రాజ్ఞయా కథమ్
దంతవక్త్రుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ లోభులు, దేవతలు భక్తులను ప్రేమించేవారు. మరి బ్రహ్మ కుమారులు నందుని కుమారుని ఆజ్ఞతో ఎలా వచ్చారు?
తేషాం చ వచనం శ్రుత్వా చుకోప దేవసంధకః । మునిరాజేన్ద్రసంఘశ్చ లాఙ్గలీత్యాదయస్తథా
వారంతా చెప్పిన మాటలు విని దేవతలకు శత్రువు కోపంగా మారాడు. అలాగే మునులు, రాజులు, లాంగలి మొదలైన వారు కూడా కోపగించారు.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదనాo రుక్మిణ్యుద్వాహే షడధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో నారదుడు చెప్పిన రుక్మిణి వివాహం అనే వంద ఆరు అధ్యాయము ముగిసింది.
అథ సప్తాధికశతతమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ అథ కోపపీతశ్చ బలదేవో మహాబలః । హలేన రుక్మియానం చ బభఞ్జ మునిపుంగవ
ఇప్పుడు వంద ఏడవ అధ్యాయం. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సమయంలో మహాబలుడు అయిన బాలరాముడు కోపంతో రుక్మిని రథాన్ని తన హలంతో పగలగొట్టాడు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా!
ఘోటకాన్సారథిం చైవ నిహత్య జగతీపతిః । భుమిష్ఠం చాపి పాపిష్ఠం రుక్మిం హన్తుం జగామ సః
అతడు గుర్రాలు, రథసారథిని చంపి, భూమిపై పడిపోయిన పాపాత్ముడైన రుక్మిని చంపేందుకు భూమిపతి అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
రుక్మీ చ శరజాలేన వారయామాస లీలయా । నాగాస్త్రం యోజయామాస బద్ధుం హలినమీశ్వరమ్
రుక్మి సరదాగా బాణవర్షంతో అతన్ని అడ్డగించాడూ, హలధరుడిని బంధించేందుకు నాగాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
నాగాస్త్రం గారుడేనైవ సంజహార హలీ స్వయమ్ । జగ్రాహ కోపాద్రుక్మీ చ పరం పాశుపతం మునే
కానీ హలధారి గరుడాస్త్రంతో నాగాస్త్రాన్ని తానే నివారించాడు. కోపంతో రుక్మి పరమమైన పాశుపతాస్త్రాన్ని పట్టుకున్నాడు, ఓ మునీశ్వరా!
అవ్యర్థం వైరిమర్ద చ శతసూర్యసమప్రభమ్ । అభితో హలినా రుక్మీ జృమ్భణాస్త్రేణ జృమ్భితః
శతసూర్యుల్లా ప్రకాశించే రుక్మి, లాంగలి జృంభణాస్త్రంతో స్థంభింపబడి, అతని శత్రువుపై దాడి విఫలమైంది.
భూమిష్ఠః స్థాణుమద్రుక్మీ నిద్రాస్త్రేణైవ నిద్రితః । శాల్వస్తం నిద్రితం దృష్ట్వా శతబాణాన్ముమోచ తమ్
భూమిపై నిలబడి నిలువెత్తు స్థంభంలా ఉన్న రుక్మిని, నిద్రాస్త్రంతో నిద్రపోయేలా చేశాడు. అతన్ని నిద్రలో చూసిన శాల్వుడు వంద బాణాలు వదిలాడు.
శైలవృష్టిం శిలావృష్టిం జలవృష్టిం చకార సః । జ్వలదఙ్గారవృష్టిం చ శరవృష్టిం చకార హ
అతడు రాళ్ల వర్షం, శిలల వర్షం, నీటి వర్షం, మండుతున్న అంగారాల వర్షం, బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
బలాచ్చాస్త్రేణ సర్వాణి వారయామాస లాఙ్గలీ । హలేన తద్రథం చూర్ణ చకార రణమధ్యతః
కానీ లాంగలి తన బలంతో, ఆయుధాలతో ఆ వర్షాలన్నింటినీ తిప్పికొట్టాడు. తన హలంతో యుద్ధమధ్యంలో శాల్వుని రథాన్ని పొడి చేసేశాడు.
ఘోటకాన్సారథిం చైవ జఘాన చైవ లీలయా । కోపాద్బలేన తం హన్తుం వాగ్బభూవాశరీరిణీ
ఆయన సరదాగా గుర్రాలు, రథసారథిని కూడా చంపాడు. బాలరాముడు కోపంతో శాల్వుని చంపబోతుండగా, ఆకాశవాణి వినిపించింది.
త్యజ శాల్వం కృష్ణవధ్యం తవ కిం పౌరుషం రణే । యస్య మూర్ధ్ని చ బ్రహ్మాణ్డం శూర్పే చ సర్షపే యథా
శాల్వుని వదిలేయి, ఎందుకంటే కృష్ణుడు అతన్ని సంహరించాల్సినవాడు. యుద్ధంలో నీకు ఏమి ప్రతిష్ట ఉంటుంది? అతని తలపై బ్రహ్మాండం ఉన్నది, అది ఊదిన చిలకడదాణాలో నువ్వుల్లా ఉంది.
తచ్ఛ్రుత్వా బలదేవశ్చ హలేన తస్య మస్తకమ్ । చకార చూర్ణ వ్యథితః పపాత రణమూర్ధని
అది విని బాలరాముడు తన హలంతో అతని తలను పొడిచాడు, అది పొడిగా మారింది. బాధతో అతడు యుద్ధభూమిలో పడిపోయాడు.
శాల్వస్య పతనం దృష్ట్వా శిశుపాలో మహాబలీ । చకార శరవృష్టిం చ జలవృష్టిం యథా భువి
శాల్వుడు పడిపోతూ చూసిన శిశుపాలుడు మహాబలుడు, భూమిపై వర్షంలా బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
హలీ తస్య రథం చూర్ణ చకార లాఙ్గలేన చ । అర్ధచన్ద్రేణ తద్వాణాన్వారయామాస లీలయా
హలీ తన లాంగలంతో అతని రథాన్ని పొడి చేసాడు. అర్ధచంద్రాకారమైన లాంగలపు అంచుతో అతని బాణాలను సులభంగా ఆపేశాడు.
తం హన్తుం శంకరః సాక్షాన్నిషేధం చ చకార తమ్ । కృష్ణవధ్యం త్యజ బల పార్షదప్రవరం హరః
అప్పుడు శంకరుడు స్వయంగా మధ్యలోకి వచ్చి, 'బలా, కృష్ణుని చేత చంపబడని ఆ ముఖ్యమైన సేవకుని వదిలిపెట్టు' అని ఆపేశాడు.
దన్తవక్త్రస్య దన్తం చ బభఞ్జ స హలేన చ । సుప్రవృత్తస్య యుద్ధేన తే సర్వే జహసుశ్చ తమ్
బలరాముడు తన లాంగలంతో దంతవక్త్రుని పళ్లను విరిచాడు. భీకరమైన యుద్ధం తర్వాత అందరూ అతన్ని వదిలిపెట్టారు.
బలస్య విక్రమం దృష్ట్వా సర్వే వీరాః పలాయితాః । చక్రుః ప్రవేశనం సర్వే కుణ్డినం వరయాత్రికాః
బలరాముని పరాక్రమాన్ని చూసి అందరు వీరులు పారిపోయారు. పెళ్లి అతిథులందరూ కుండిన నగరంలోకి ప్రవేశించారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే తత్ర శతానన్దో మహామునిః । కోటిభిర్మునిభిః సార్ధమాజగామ హరేః పురః
ఈలోపే అక్కడ మహాముని శతానందుడు కోటిలాది మునులతో కలిసి హరివైపు వచ్చాడు.
పురం ప్రవేశయామాస శతద్వారం చ దుర్గమమ్ । అగమ్యం చాపి శత్రూణాం మిత్రాణా చ సుఖప్రదమ్
అతడు వారిని వంద గేట్లు గల, శత్రువులకు అందని, మిత్రులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే దుర్గమైన నగరంలోకి చేర్చాడు.
దేవకన్యా నాగకన్యా రాజకన్యాస్తథైవ చ । మునికన్యా వరం ద్రష్టుం సస్మితాశ్చ సమాయయుః
దేవకన్యలు, నాగకన్యలు, రాజకన్యలు, మునికన్యలు — అందరూ నవ్వుతూ వరుడిని చూడటానికి వచ్చారు.
దదృశుర్యోషితః సర్వా నిమేషరహితేన చ । ప్రసన్నం కారయామాస సస్మితశ్చన్ద్రశేఖరః
ఆ మహిళలందరూ ఒక్క క్షణం కూడా కన్నెత్తకుండా ఆయనను చూశారు. చంద్రశేఖరుడు చిరునవ్వుతో వారందరినీ సంతోషపరిచాడు.
రత్నేన్ద్రసారనిర్మాణరథస్థం పరమేశ్వరమ్ । సర్వేషాం పరమాత్మానం భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
వారు అందరూ రత్నాలతో చేసిన రథంలో నిలబడి ఉన్న పరమేశ్వరుని, అందరిలోను అంతరాత్మగా, భక్తులకు కరుణామూర్తిగా దర్శించారు.
నవీనజలదశ్యామం శోభితం పీతవాససా । యన్దనోక్షితసర్వాఙ్గం వనమాలావిభూషితమ్
ఆయన శరీరం కొత్త మేఘంలా నలుపుగా, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, గంధంతో అలంకరించబడి, వనమాలతో సుసज्जితంగా మెరిసిపోతున్నాడు.
రత్నకేయూరవలయరత్నమాలాకులోజ్జ్వలమ్ । రత్నకుణ్డలయుగ్మేన గణ్డస్థలవిరాచితమ్
రత్నాలతో చేసిన కంకణాలు, వలయాలు, హారాలతో ఆయన మెరిసిపోతూ, రెండు రత్నకుండలాలు ఆయన చెంపలను అలంకరించాయి.
రత్నేన్ద్రసారనిర్మాణక్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితమ్ । సస్మితం మురలీహస్తం పశ్యన్తం రత్నదర్పణమ్
రత్నాలతో చేసిన మణిపాదుకలు మోగుతూ, చిరునవ్వుతో మురళీని పట్టుకుని, రత్నదర్పణంలో తన ప్రతిబింబాన్ని చూస్తున్నాడు.
సప్తభిః పార్షదైర్గోపైః సేవితం శ్వేతచామరైః । నవయౌవనసంపన్నం శరత్కమలలోచనమ్
ఏడు గోపులు, శ్వేత చామరాలతో సేవ చేస్తూ, నవయవ్వనంతో, శరదృతువులోని కమలపువ్వుల్లాంటి కళ్లతో ఉన్నాడు.
శరత్పూర్ణేన్దుతుల్యాస్యం భక్తానుగ్రహకారకమ్ । కోటికన్దర్పసౌన్దర్యం సత్యం నిత్యం సనాతనమ్
ఆయన ముఖం శరద్పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ, భక్తులకు కరుణను ప్రసాదిస్తూ, కోటికందర్పుల అందాన్ని కలిగి, శాశ్వతంగా, నిత్యంగా ఉన్నాడు.