రుక్మిశ్చ శిశుపాలశ్చ దన్తవక్త్రో మహాబలీ । శాల్వో మాయావినాం శ్రేష్ఠో యుద్ధశాస్త్రవిశారదః
రుక్మి, శిశుపాలుడు, మహాబలుడు అయిన దంతవక్రుడు, మాయలో నిపుణుడైన శాల్వుడు, యుద్ధశాస్త్రంలో నిపుణుడు — వీరు అక్కడ ఉన్నారు.
నానాశాస్రత్రైస్తథాఽశ్త్రైశ్చ రథస్థశ్చ రణోన్ముఖః । విలోక్య కృష్ణసైన్యం చ చుకోప నృపనన్దనః
వారు రకరకాల ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ధరించి, రథాలపై యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడి, కృష్ణుని సైన్యాన్ని చూసి ఆ యువరాజు కోపంతో మండిపోయాడు.
ఉవాచ నిష్ఠురం వాక్యం శ్రుతితీక్ష్మం సుదుష్కరమ్ । ఉపహాస్య మునీన్ద్రాంశ్చ దేవాంశ్చ మునిపుంగవాన్
అతడు చాలా కఠినంగా, వినడానికి బాధాకరంగా, తట్టుకోలేని మాటలు చెప్పి, మహర్షులను, దేవతలను, మునులలో గొప్పవారిని అపహాస్యం చేశాడు.
రుక్మిరువాచ అహో కాలకృతం కర్మ దైవం చ కేన వార్యతే । కింవాఽహం కథయిష్యామి దేవేన్ద్రాణాం చ సంసది
రుక్మి ఇలా అన్నాడు: 'అయ్యో, ఇది కాలచక్రం పని. దైవాన్ని ఎవరు అడ్డుకుంటారు? దేవేంద్రుల సభలో నేను ఏమి చెప్పగలను?'
గ్రహీతుం రుక్మిణీం కన్యాం దేవయోగ్యాం మనోహరామ్ । ఆయాతి దేవైర్మునిభిర్నన్దస్య పశురక్షకః
దేవతలకు యోగ్యురాలైన, అందమైన రుక్మిణిని పట్టుకోవడానికి నందుని పశువులను కాపాడే గోపుడు, దేవతలు, మునులతో కలిసి వస్తున్నాడు.
సాక్షాజ్జారశ్చ గోపీనాం గోపోచ్ఛిష్టాన్నభోజనః । జాతేశ్చ నిర్మయో నాస్తి భక్ష్యమైథునయోస్తథా
అతడు గోపికలకు ప్రత్యక్షంగా ప్రియుడు, గోపుల మిగిలిన అన్నం తినేవాడు, పుట్టినప్పుడు ధనం లేదు, భోజనం కాని పెళ్లి కానుకలు కూడా లేవు.
కిం ను రాజేన్ద్రపుత్రశ్చ కిం ను వా మునిపుత్రకః । వసుదేవః క్షత్రియశ్చ భక్షణం వైశ్యమన్దిరే
అతడు రాజు కుమారుడా? లేక ముని కుమారుడా? వసుదేవుడు క్షత్రియుడే అయినా, వైశ్యుల ఇంట్లో భోజనం చేస్తాడు.
శిశుకాలే చ స్త్రీహత్యా కృతాఽనేన దురాత్మనా । కుబ్జా మృతా చ సంభోగాద్వాససా రజకో మృతః
చిన్నప్పుడే ఈ దుర్మార్గుడు ఒక స్త్రీని హత్య చేశాడు. కుబ్జా అతనితో కలవడం వల్ల మరణించింది. అతని వస్త్రం వల్ల రజకుడు చనిపోయాడు.
రాజేన్ద్రస్య వధే దుష్టో బ్రహ్మహత్యాం లభేద్ధ్రువమ్ । మథురాయాం చ ధర్మిష్ఠః సద్యః కంసో నిపాతితః
ఒక రాజును దుర్మార్గంగా చంపితే, అది బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని కలిగిస్తుంది. అయినా మథురలో ధర్మపరుడు అయిన కంసుడు వెంటనే సంహరించబడ్డాడు.
శాల్వ ఉవాచ యదుక్తం రుక్మిణా దేవాః కిమసత్యం చ తత్ర వై । కో వాఽయం రుక్మిణీభర్తా నన్దస్య పశురక్షకః
శాల్వుడు ఇలా అన్నాడు: రుక్మిణి చెప్పింది దేవతలారా, అది అబద్ధమా? ఈ రుక్మిణి భర్త ఎవరు? నందుని పశువులను కాపాడే వాడు ఎవడు?
శిశుపాల ఉవాచ అహో భువి కిమాశ్చర్య దేవా బ్రహ్మాదయస్తథా । మునీన్ద్రా బ్రహ్మణః పుత్రాశ్చాఽఽయయుర్మానవాజ్ఞయా
శిశుపాలుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ దేవతలారా, భూమిపై ఇదెంత ఆశ్చర్యం! బ్రహ్మ మొదలైన వారు, బ్రహ్మ కుమారులైన మహర్షులు, ఒక మానవుని ఆజ్ఞతో వచ్చారు.
దన్తవక్త్ర ఉవాచ సంతతం బ్రాహ్మణా లుబ్ధా దేవాశ్చ భక్తవత్సలాః । ఆయయుర్బ్రహ్మపుత్రాశ్చ నన్దపుత్రాజ్ఞయా కథమ్
దంతవక్త్రుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ లోభులు, దేవతలు భక్తులను ప్రేమించేవారు. మరి బ్రహ్మ కుమారులు నందుని కుమారుని ఆజ్ఞతో ఎలా వచ్చారు?
తేషాం చ వచనం శ్రుత్వా చుకోప దేవసంధకః । మునిరాజేన్ద్రసంఘశ్చ లాఙ్గలీత్యాదయస్తథా
వారంతా చెప్పిన మాటలు విని దేవతలకు శత్రువు కోపంగా మారాడు. అలాగే మునులు, రాజులు, లాంగలి మొదలైన వారు కూడా కోపగించారు.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదనాo రుక్మిణ్యుద్వాహే షడధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో నారదుడు చెప్పిన రుక్మిణి వివాహం అనే వంద ఆరు అధ్యాయము ముగిసింది.
అథ సప్తాధికశతతమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ అథ కోపపీతశ్చ బలదేవో మహాబలః । హలేన రుక్మియానం చ బభఞ్జ మునిపుంగవ
ఇప్పుడు వంద ఏడవ అధ్యాయం. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సమయంలో మహాబలుడు అయిన బాలరాముడు కోపంతో రుక్మిని రథాన్ని తన హలంతో పగలగొట్టాడు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా!
ఘోటకాన్సారథిం చైవ నిహత్య జగతీపతిః । భుమిష్ఠం చాపి పాపిష్ఠం రుక్మిం హన్తుం జగామ సః
అతడు గుర్రాలు, రథసారథిని చంపి, భూమిపై పడిపోయిన పాపాత్ముడైన రుక్మిని చంపేందుకు భూమిపతి అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
రుక్మీ చ శరజాలేన వారయామాస లీలయా । నాగాస్త్రం యోజయామాస బద్ధుం హలినమీశ్వరమ్
రుక్మి సరదాగా బాణవర్షంతో అతన్ని అడ్డగించాడూ, హలధరుడిని బంధించేందుకు నాగాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
నాగాస్త్రం గారుడేనైవ సంజహార హలీ స్వయమ్ । జగ్రాహ కోపాద్రుక్మీ చ పరం పాశుపతం మునే
కానీ హలధారి గరుడాస్త్రంతో నాగాస్త్రాన్ని తానే నివారించాడు. కోపంతో రుక్మి పరమమైన పాశుపతాస్త్రాన్ని పట్టుకున్నాడు, ఓ మునీశ్వరా!
అవ్యర్థం వైరిమర్ద చ శతసూర్యసమప్రభమ్ । అభితో హలినా రుక్మీ జృమ్భణాస్త్రేణ జృమ్భితః
శతసూర్యుల్లా ప్రకాశించే రుక్మి, లాంగలి జృంభణాస్త్రంతో స్థంభింపబడి, అతని శత్రువుపై దాడి విఫలమైంది.
భూమిష్ఠః స్థాణుమద్రుక్మీ నిద్రాస్త్రేణైవ నిద్రితః । శాల్వస్తం నిద్రితం దృష్ట్వా శతబాణాన్ముమోచ తమ్
భూమిపై నిలబడి నిలువెత్తు స్థంభంలా ఉన్న రుక్మిని, నిద్రాస్త్రంతో నిద్రపోయేలా చేశాడు. అతన్ని నిద్రలో చూసిన శాల్వుడు వంద బాణాలు వదిలాడు.
శైలవృష్టిం శిలావృష్టిం జలవృష్టిం చకార సః । జ్వలదఙ్గారవృష్టిం చ శరవృష్టిం చకార హ
అతడు రాళ్ల వర్షం, శిలల వర్షం, నీటి వర్షం, మండుతున్న అంగారాల వర్షం, బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
బలాచ్చాస్త్రేణ సర్వాణి వారయామాస లాఙ్గలీ । హలేన తద్రథం చూర్ణ చకార రణమధ్యతః
కానీ లాంగలి తన బలంతో, ఆయుధాలతో ఆ వర్షాలన్నింటినీ తిప్పికొట్టాడు. తన హలంతో యుద్ధమధ్యంలో శాల్వుని రథాన్ని పొడి చేసేశాడు.
ఘోటకాన్సారథిం చైవ జఘాన చైవ లీలయా । కోపాద్బలేన తం హన్తుం వాగ్బభూవాశరీరిణీ
ఆయన సరదాగా గుర్రాలు, రథసారథిని కూడా చంపాడు. బాలరాముడు కోపంతో శాల్వుని చంపబోతుండగా, ఆకాశవాణి వినిపించింది.
త్యజ శాల్వం కృష్ణవధ్యం తవ కిం పౌరుషం రణే । యస్య మూర్ధ్ని చ బ్రహ్మాణ్డం శూర్పే చ సర్షపే యథా
శాల్వుని వదిలేయి, ఎందుకంటే కృష్ణుడు అతన్ని సంహరించాల్సినవాడు. యుద్ధంలో నీకు ఏమి ప్రతిష్ట ఉంటుంది? అతని తలపై బ్రహ్మాండం ఉన్నది, అది ఊదిన చిలకడదాణాలో నువ్వుల్లా ఉంది.
తచ్ఛ్రుత్వా బలదేవశ్చ హలేన తస్య మస్తకమ్ । చకార చూర్ణ వ్యథితః పపాత రణమూర్ధని
అది విని బాలరాముడు తన హలంతో అతని తలను పొడిచాడు, అది పొడిగా మారింది. బాధతో అతడు యుద్ధభూమిలో పడిపోయాడు.
శాల్వస్య పతనం దృష్ట్వా శిశుపాలో మహాబలీ । చకార శరవృష్టిం చ జలవృష్టిం యథా భువి
శాల్వుడు పడిపోతూ చూసిన శిశుపాలుడు మహాబలుడు, భూమిపై వర్షంలా బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
హలీ తస్య రథం చూర్ణ చకార లాఙ్గలేన చ । అర్ధచన్ద్రేణ తద్వాణాన్వారయామాస లీలయా
హలీ తన లాంగలంతో అతని రథాన్ని పొడి చేసాడు. అర్ధచంద్రాకారమైన లాంగలపు అంచుతో అతని బాణాలను సులభంగా ఆపేశాడు.
తం హన్తుం శంకరః సాక్షాన్నిషేధం చ చకార తమ్ । కృష్ణవధ్యం త్యజ బల పార్షదప్రవరం హరః
అప్పుడు శంకరుడు స్వయంగా మధ్యలోకి వచ్చి, 'బలా, కృష్ణుని చేత చంపబడని ఆ ముఖ్యమైన సేవకుని వదిలిపెట్టు' అని ఆపేశాడు.
దన్తవక్త్రస్య దన్తం చ బభఞ్జ స హలేన చ । సుప్రవృత్తస్య యుద్ధేన తే సర్వే జహసుశ్చ తమ్
బలరాముడు తన లాంగలంతో దంతవక్త్రుని పళ్లను విరిచాడు. భీకరమైన యుద్ధం తర్వాత అందరూ అతన్ని వదిలిపెట్టారు.
బలస్య విక్రమం దృష్ట్వా సర్వే వీరాః పలాయితాః । చక్రుః ప్రవేశనం సర్వే కుణ్డినం వరయాత్రికాః
బలరాముని పరాక్రమాన్ని చూసి అందరు వీరులు పారిపోయారు. పెళ్లి అతిథులందరూ కుండిన నగరంలోకి ప్రవేశించారు.