ధ్యానానురోధహేతుం చ నిత్యదేహమనుత్తమమ్ । దృష్టిమాత్రాత్కురు నృప స్వజన్మకర్మఖణ్డనమ్
అతడు ధ్యానానికి కారణమైన, శాశ్వతమైన, అపూర్వమైన దేహాన్ని కలవాడు. రాజా! కేవలం అతడిని చూసినంత మాత్రాన మీ జన్మకర్మ బంధాలు తొలగిపోతాయి.
యం న జానన్తి చత్వారో వేదాః సంతశ్చ దేవతాః । సిద్ధేన్ద్రాశ్చ మునీన్ద్రాశ్చ దేవా బ్రహ్మాదయస్తథా
నాలుగు వేదాలు, మునులు, దేవతలు, సిద్ధులు, మహర్షులు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా అతడిని పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
ధ్యాయన్తే ధ్యానపూతాశ్చ యోగినో న విదన్తి యమ్ । సరస్వతీ జడీభూతా వేదాః శాస్త్రాణియాని చ
ధ్యానంతో పవిత్రులైన యోగులు కూడా అతడిని ధ్యానిస్తారు గాని, తెలుసుకోలేరు. సరస్వతీ దేవి మౌనమవుతుంది, వేదాలు, శాస్త్రాలూ నిశ్శబ్దమవుతాయి.
సహస్రవక్త్రః శేషశ్చ పఞ్చవక్త్రః సదాశివః । చతుర్ముఖో జగద్ధాతా కుమారః కార్తికస్తథా
వెయ్యి నోళ్ళు కలిగిన శేషుడు, ఐదు ముఖాలున్న శివుడు, నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మ, కుమారుడు, కార్తికేయుడు కూడా—
ఋషయో మునయశ్చైవ భక్తాః పరమవైష్ణవాః । అక్షమాః స్తవనే యస్య ధ్యానాసాధ్యశ్చ యోగినామ్
ఋషులు, మునులు, పరమ వైష్ణవ భక్తులు కూడా అతడిని స్తుతించడంలో అసమర్థులు. యోగులు ధ్యానంతో కూడా అతడిని పొందలేరు.
బాలకోఽహం మహారాజ తద్గుణం కథయామి కిమ్ । శతానన్దవచః శ్రుత్వా ప్రఫుల్లవదనో నృపః
మహారాజా! నేను చిన్నవాడిని, అతని గుణాలను ఎలా వివరించగలను? శతానందుని మాటలు విని, రాజు ముఖం ఆనందంతో వికసించింది.
ఆనిఙ్గనం దదౌ తస్మై సముత్థాయ జవేన చ । నానారత్నం మువర్ణ చ వస్త్రం చ రత్నభూషణమ్
ఆ రాజు వెంటనే లేచి, అతనికి అందమైన హారాన్ని, రకరకాల రత్నాలను, బంగారాన్ని, వస్త్రాలను, రత్నాలతో అలంకరించిన ఆభరణాలను ఇచ్చాడు.
దదౌ తస్మై ప్రదానం చ ప్రసాదసుముఖో నృపః । గజేన్ద్ర తురగం శ్రేష్ఠం రథం చ మణినిర్మితమ్
ఆ రాజు ఆనందంతో ముఖం వెలిగిస్తూ, అతనికి దానాలు ఇచ్చాడు — గజరాజును, ఉత్తమమైన గుర్రాన్ని, మణులతో అలంకరించిన రథాన్ని ఇచ్చాడు.
రత్నసిహాసనం రమ్యం ధనం చ విపులం తథా । భూమిం చ సర్వసస్యాఢ్యాం శశ్వద్వృష్టికరీం శుభామ్
అతనికి మణిపూసిన అందమైన సింహాసనాన్ని, అపారమైన ధనాన్ని, అన్ని పంటలతో నిండిన, ఎప్పుడూ వర్షం కురిసే శుభమైన భూమిని ఇచ్చాడు.
అకృష్టసాధ్యాం పూజ్యాం చ గ్రామం సర్వప్రశంసితమ్ । ఏతస్మిన్నన్తరే రుక్మిశ్చుకోప నృపనన్దనః
పొలం దున్నకుండానే పంటలు పండే, అందరూ గౌరవించే, అందరూ ప్రశంసించే గ్రామాన్ని కూడా ఇచ్చాడు. ఇదంతా జరుగుతుండగా, రాజులందరికీ ప్రియమైన రుక్మి కోపంగా మారాడు.
కమ్పితోఽధర్మయుక్తశ్చ రక్తాస్యో రక్తలోచనః । ఉవాచ పితరం వ్రిప్రం సభాయామస్థిరస్తదా
అధర్మంతో, కంపించుతూ, ముఖం కళ్లన్నీ ఎర్రగా మారి, సభలో స్థిరంగా నిలవలేక, తన తండ్రైన రాజుతో రుక్మి మాట్లాడాడు.
ఉత్యాయ తిష్ఠన్పురతః సర్వేషాం చ సభాసదామ్
అతడు లేచి, సభలో ఉన్న అందరి ముందు నిలబడ్డాడు.
రుక్మిరువాచ శ్రృణు రాజేన్ద్ర వచనం హితం తథయం ప్రశంసితమ్ । త్యజ వాక్యం భిక్షుకాణాం లోభినాం క్రోధినామహో
రుక్మి ఇలా అన్నాడు: 'రాజాధిరాజా! ఈ మంచిగా ప్రశంసించబడిన మాటలు వినండి. భిక్షగాళ్లు, లోభులు, కోపంతో ఉన్నవాళ్ల మాటలు నమ్మకండి.'
నర్తకానాం చ వైశ్యానాం భట్టానామర్థినామపి । కాయస్థానాం చ భిక్షూణామసత్యం వచనం సదా
నర్తకులు, వ్యాపారులు, బంటులు, దానం అడిగేవారు, కాయస్థులు, భిక్షగాళ్లు — వీళ్ల మాటలు ఎప్పుడూ అబద్ధమే.
ఘటకానాం నాటకానాం స్త్రీలుబ్ధానా చ కామినామ్ । దరిద్రాణాం చ మూర్ఖాణాం స్తుతిపూర్వ వచః సదా
కుమ్మర్లు, నటులు, స్త్రీల పట్ల మోహపడే వారు, కామంతో ఉన్నవారు, పేదలు, మూర్ఖులు — వీళ్ల మాటలు ఎప్పుడూ పొగడ్తతోనే మొదలవుతాయి.
నిహత్య కాలయవనం రాజేన్ద్రం దూరతో భియా । ఉవాయేన మహాబాహో లబ్ధం కృష్ణేన తద్ధనమ్
కాళయవనుడిని చంపిన తర్వాత, మహాబాహువైన కృష్ణుడు భయంతో దూరంగా ఉండి, మాయతో ఆ ధనాన్ని సంపాదించాడు, రాజా!
ద్వారకాయా ధనీ కృష్ణో యవనస్య ధనేన చ । జరాసంధభయేనైవ సముద్రాభ్యన్తరే గృహీ
ద్వారకలో కృష్ణుడు యవనుని ధనంతో ధనవంతుడయ్యాడు. జరాసంధుడి భయంతో సముద్రంలో ఆశ్రయం తీసుకున్నాడు.
జరాసంధశతం చైవ క్షణేనైవ చ లీలయా । క్షమోఽహం హన్తుమేకాకీ రాజ్ఞశ్చాన్యస్య కా కథా
ఒక్క క్షణంలోనే నేను వంద మంది జరాసంధులను సులభంగా ఒంటరిగా చంపగలను. మరెవరైనా రాజుల సంగతి ఏముంది?
దుర్వాససశ్చ శిష్యోఽహం రణశాస్త్రవిశారదః । ధ్రువం భీష్మక తేనైవ విశ్వం సంహర్తుమీశ్వరః
నేను దుర్వాసుని శిష్యుడిని, యుద్ధ విద్యలో నిపుణుడిని. భీష్మకా! ఈ విద్యతోనే లోకాన్ని నాశనం చేయగలను.
మత్సమః పర్శురామశ్చ శిశుపాలశ్చ మత్సమః । సఖా చ బలవాఞ్ఛూరః స్వర్గం జేతుం స చ క్షమః
పర్షురాముడు నాకు సమానం, శిశుపాలుడూ నాకు సమానమే. నా స్నేహితుడు బలవంతుడు, వీరుడు, స్వర్గాన్ని కూడా గెలవగలడు.
మహేన్ద్రం సగణం జేతుమహమీశః క్షణేన చ । జిత్వా యుద్ధే జరాసంధం దుర్బలం యోగినం నృప
ఒక్క క్షణంలోనే ఇంద్రుడిని, అతని గణాలను కూడా నేను జయించగలను. యుద్ధంలో బలహీనుడైన, తపస్సులో ఉన్న జరాసంధుడిని కూడా నేను ఓడించాను, రాజా!
అహంకారయుతః కృష్ణో పీరం స్వం మన్యతే ధియా । యద్యాయాస్యతి మద్గ్రామం వివాహం కర్తుమీప్సితమ్
కృష్ణుడు అహంకారంతో తనను తాను వీరుడిగా భావిస్తున్నాడు. అతడు పెళ్లి కోసం నా గ్రామానికి వస్తే—
ధ్రువం ప్రస్థాపయిష్యామి క్షణేన యమమన్దిరమ్ । అహో నన్దస్య వైశ్యస్య తస్మై గోరక్షకాయ చ
నిశ్చయంగా, అతన్ని ఒక్క క్షణంలో యమలోకానికి పంపిస్తాను. ఆ నందుడు వ్యాపారి, ఆ గొర్రెల కాపరి—
సాక్షాజ్జారాయ గోపీనాం గోపాలోచ్ఛిష్టభోజినే । కరోషి కన్యాస్వీకారం దేవయోగ్యాం చ రుక్మిణీమ్
గోపికల చేత తినిపించబడే, గోపాలుల మిగిలిన అన్నం తినే వాడిని, దేవతలకు కూడా యోగ్యమైన రుక్మిణిని వరుడిగా ఒప్పుకుంటారా?
దాతుమిచ్ఛసి వాక్యేన భిఙుకస్య ద్విజస్య చ । రాజేన్ద్ర బుద్ధిహీనోఽసి వచనాద్వద్గ(దుర్బ) లస్య చ
ఓ రాజా, మీరు దానంగా ఇవ్వాలని అనుకుంటే, దరిద్రుడికీ, బ్రాహ్మణునికీ మాటలతో మాత్రమే ఇస్తే, మీరు తెలివిలేని వారివలె అవుతారు. మూర్ఖుల మాటలు వినే వారిలా అవుతారు.
మా రాజపుత్రో మాశూరో మ కులీనశ్చ మా శుచిః । మా దాతా మా ధనాఢ్యశ్చ మా యోగ్యో మా జితేన్ద్రియః
అతను రాజ కుమారుడవలసిన అవసరం లేదు, ధైర్యవంతుడవలసిన అవసరం లేదు, మంచి వంశంలో పుట్టినవాడవలసిన అవసరం లేదు, పవిత్రుడవలసిన అవసరం లేదు, దాతవలసిన అవసరం లేదు, ధనవంతుడవలసిన అవసరం లేదు, యోగ్యుడవలసిన అవసరం లేదు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడవలసిన అవసరం లేదు.
కన్యాం దేహి సుపుత్రాయ శిశుపాలాయ భూమిప । బలేన రుద్రతుష్టాయ రాజేన్ద్రతనయాయ చ
ఓ భూమిపా, మంచి కుమారుడికి, శిశుపాలుడికి, బలంతో రుద్రుని సంతుష్టిపరిచినవాడికి, రాజేంద్రుని కుమారుడికి మీ కుమార్తెను ఇచ్చి పెళ్లి చేయండి.
నిమన్త్రణం కురు నృప నానాదేశభవాన్నృపాన్ । బాన్ధవాంశ్చ మునీన్ద్రాంశ్చ పత్రద్వారా త్వరాన్వితః
ఓ రాజా, వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన రాజులను, బంధువులను, మహర్షులను త్వరగా పత్రికల ద్వారా ఆహ్వానించండి.
మహారాష్ట్రం విరాటం చ ముద్గలం చ మురఙ్గకమ్ । భల్లకం గల్లకం ఖర్వ దుర్గం ప్రస్థాపయ ద్విజమ్
మహారాష్ట్రం, విరాట, ముద్గల, మురంగక, భల్లక, గల్లక, ఖర్వ, దుర్గ అనే ప్రాంతాలకు ఒక పండితుడైన బ్రాహ్మణుని పంపించండి.
ఘృతకుల్యాసహస్రం చ మధుకుల్యాసహస్రకమ్ । దధికుల్యాసహస్రం చ దుగ్ధకుల్యాసహస్రకమ్
వెయ్యి గృహిత నెయ్యి మట్టికుండలు, వెయ్యి తేనె మట్టికుండలు, వెయ్యి పెరుగు మట్టికుండలు, వెయ్యి పాలు మట్టికుండలు సిద్ధం చేయండి.