కిమూచుర్గోపికాః సర్వాః కిముచుర్గోపబాలకాః । గోపాశ్చ వృద్ధాః కింవోచుర్వయస్యా జనకస్య మే
అన్ని గోపికలు ఏమన్నాయి? గోప బాలురు ఏమన్నారు? వృద్ధ గోపులు, నా తండ్రి స్నేహితులు ఏమన్నారో చెప్పు.
బలవేవస్య జననీ కిమూచే రోహిణీ సతీ । కిముచూరపరాస్తాత బన్ధువల్లభవల్లవాః
బలరాముని తల్లి రోహిణీ ఏమన్నది? మిగతా బంధువులు, ప్రియమైన గోపికలు ఏమన్నారో చెప్పు.
కిం భుక్తం కిమపూర్వం వా దత్తం మాత్రా చ రాధయా । కీదృగ్వాక్యం సుమధురం సంభాషా కీదృశీతి చ
ఏం తిన్నాను? ఏదీ కొత్తగా అనిపించింది? నా తల్లి గానీ రాధా గానీ ఏం ఇచ్చారు? వారు చెప్పిన మాటలు ఎలా ఉన్నాయి? ఎంత మధురంగా మాట్లాడారు? ఆ సంభాషణ ఎలా అనిపించింది?
గోపానాం గోపికానాం చ శిశూనాం మాతురేవ చ । రాధాయాశ్చాపి కీదృగ్వా మయి ప్రేమోద్ధవాధికమ్
గోపులు, గోపికలు, పిల్లలు, తల్లులు, అలాగే రాధాలో నా మీద ఎంత ప్రేమ పెరిగిందో, అది అందరిలోనూ మించినదిగా ఉంది.
మాం చ స్మరతి మాతా మే మాం చ స్మరతి రోహిణీ। మాం చ స్మరతి సా రాధా మత్ప్రేమవిరహాకులా
నా తల్లి నన్ను గుర్తు చేసుకుంటుంది, రోహిణీ నన్ను గుర్తు చేసుకుంటుంది, ప్రేమవిరహంతో బాధపడే ఆ రాధా కూడా నన్ను గుర్తు చేసుకుంటుంది.
మాం చ స్మరన్తి గోప్యశ్చ గోపాశ్చ గోపబాలకాః । భాణ్డీరే వటమూలే చ బాలాః క్రీడన్తి మాం వినా
గోపికలు, గోపులు, గోపబాలకులు నన్ను గుర్తు చేసుకుంటున్నారు; భాండీర వటవృక్షం క్రింద పిల్లలు నన్ను లేకుండా ఆడుకుంటున్నారు.
దత్తమన్నం బ్రాహ్మణీభిర్యత్ర భుక్తం సుధోపమమ్ । ప్రమదాబాలకైః సార్ధం తద్దృష్టం పదమీప్సితమ్
బ్రాహ్మణస్త్రీలు ఇచ్చిన అన్నాన్ని అక్కడ యువతులు, పిల్లలతో కలిసి ఎంతో ఆనందంగా తిన్నారు. ఆ ప్రదేశాన్ని చూసి, దాన్ని కోరుకుంటారు.
ఇన్ద్రయాగస్థలం దృష్టం దృష్టో గోవర్ధనో వరః । బ్రహ్మణా చ హృతా గావో యత్ర తద్దృష్టముత్తమమ్
ఇంద్రయాగ స్థలాన్ని చూశాను, ఉత్తమమైన గోవర్ధనాన్ని చూశాను; బ్రహ్మా గోవులను ఎక్కడ తీసుకెళ్లాడో, ఆ గొప్ప స్థలాన్ని కూడా చూశాను.
శ్రీకృష్ణస్య వచః శ్రుత్వా శోకోక్తం మధురాన్వితమ్ । ఉద్ధవః సమువాచేదం భగవన్తం సనాతనమ్
శ్రీకృష్ణుని దుఃఖంతో కూడిన మధురమైన మాటలు విని, ఉత్తవుడు ఆ శాశ్వత పరమాత్ముని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
ఉద్ధవ ఉవాచ యద్యదుకతం త్వయా నాథ సర్వం దృష్టం యథేప్సితమ్ । సఫలం జీవనం జన్మ కృతమత్రైవ భారతే
ఉద్ధవుడు అన్నాడు: ప్రభూ! మీరు చెప్పిన ప్రతిదీ, కావలసిన విధంగా చూసాను. ఇక్కడ భారతదేశంలో జీవితం, జననం ఫలించినట్లయ్యాయి.
దృష్టం భారతసారం చ పుణ్యం వృన్దావనం వనమ్ । తత్సారం వ్రజభూమౌ చ సురమ్యం రాసమణ్డలమ్
భారతదేశ సారం చూశాను, పవిత్రమైన వృందావనాన్ని చూశాను; వ్రజభూమిలో ఆ సారాన్ని, రాసమండలంలో ఆ అందాన్ని చూశాను.
తత్సారభూతా గోలోకవాసిన్యో గోపికాః వరాః । దృష్టా తత్మారభూతా చ రాధా రాసేశ్వరీ పరా
గోలోకంలో నివసించే ఉత్తమ గోపికలు, ఆ స్థలానికి సారమైనవారు, వారిని చూశాను; అలాగే రాసానికి అధిపతిగా ఉన్న పరమ రాధాను కూడా చూశాను.
కదలీవనమధ్యే చ నిర్జనే సుహృదస్థలే । పఙ్కస్థే పఙ్కజదలే సజలే చన్దనార్చితే
అరటి తోట మధ్యలో, మిత్రుల మధ్య ఒంటరిగా, మట్టిలోని తామర ఆకులపై, నీటిలో, చందనం అలంకరించిన చోటా చూశాను.
శయనేఽతివిషణ్ణా సా రత్నభూషణవర్జితా । అతీవ మలినా క్షీణాఽఽచ్ఛాదితా శుక్లవాససా
ఆమె మంచంపై తీవ్రంగా బాధతో, రత్నాభరణాలు లేకుండా, చాలా వాడిపోయి, శ్వేత వస్త్రంతో కప్పబడి, బలహీనంగా ఉంది.
సేవితా సఖిభిస్తత్ర సతతం శ్వేతచామరైః । కృశోదరీ నిరాహారా క్షణం శ్వసితి చ క్షణమ్
అక్కడ ఆమెను సఖులు ఎప్పుడూ తెల్ల చామరాలతో సేవిస్తున్నారు; ఆమె కడుపు పలుచగా ఉంది, ఆహారం తీసుకోదు, ఒక్క క్షణం ఊపిరి తీసుకుని, మరొక క్షణం ఆగిపోతుంది.
క్షణం జీవతి కిం వా సా విరహజ్వరపీడితా । కిం వా జలం స్థలం కిం దా నక్తం కిం వా దినం హరే
ఆమె విరహజ్వరంతో బాధపడుతూ, ఒక్క క్షణం బ్రతికిందో లేదో తెలియదు; ఇది నీటా, భూమియా, రాత్రా, పగలా, హరివా?
నరం పశుం న జానాతి కిం పరం కిము బాన్ధవమ్ । బాహ్యజ్ఞానవిరహితా ధ్యాయమానా పదం తవ
ఆమెకు మనిషి, జంతువు, ఇతరులు, బంధువులు ఎవ్వరూ గుర్తుకురారు; బాహ్యజ్ఞానం లేకుండా, నీ పాదాలను ధ్యానిస్తోంది.
త్రేలోక్యే యశసా భాతి తన్మృత్యుర్యశసంభవః । స్త్రీహత్యాం నైవ వాఞ్ఛన్తి జ్ఞానహీనాశ్చ దస్యవః
ఆమె మూడు లోకాలలో కీర్తితో ప్రకాశిస్తుంది; ఆమె మరణమే కీర్తికి ఆరంభం. జ్ఞానం లేని దొంగలు కూడా స్త్రీహత్యను కోరరు.
గచ్ఛ శీఘ్రం జగన్నాథ కదలీవనమీప్సితమ్ । బహిర్భూతా న జగతాం సా రాధా త్వత్పరాయణా
ప్రపంచాధిపతీ! మీరు వెంటనే కోరుకున్న అరటి తోటకు వెళ్ళండి; రాధా నీకు పరాయణురాలై, ఈ లోకానికి చెందకుండా పోయింది.
అతీవ భక్తా న త్యాజ్యా ప్రభుణా రక్షితా సదా । న హి రాధాపరా భక్తా న భూతా న భవిష్యతి
ఆమె అత్యంత భక్తురాలు, ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు, ప్రభువు ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తాడు; రాధా కన్నా గొప్ప భక్తురాలు ఎప్పుడూ లేదు, ఉండదు కూడా.
మన్మథః శంకరాద్భీతో భవాంశ్చ తత్పురఃసురః । భవద్విధం పతిం ప్రాప్య కామదగ్ధా చ రాధికా
కామదేవుడు శివుని భయంతో, నీవు దేవతల్లో ప్రముఖుడవై, నీలాంటి భర్తను రాధా పొందినప్పటికీ, ఆమెను కామాగ్ని కాల్చివేసింది.
తస్మాత్సర్వపరం కర్మ తన్న కేనాపి వార్యతే । మధుర్దహతి చన్ద్రశ్చ సతతం కిరణేన చ
అందుచేత, ఆ కార్యమే అత్యుత్తమం, దాన్ని ఎవ్వరూ ఆపలేరు; చంద్రుడు తన కిరణాలతో ఎప్పుడూ మధురంగా కాలుస్తూనే ఉంటాడు.
శశ్వత్సుగన్ధివాయుశ్చాప్యనాథా సర్వబీడితా । తప్తకాఞ్చనవర్ణభా సాఽధునా కజ్జలోపమా
ఎప్పుడూ పరిమళభరితమైన గాలి, ఎవ్వరూ రక్షించని, అందరి చేత బాధపడినా, ఆమె బంగారు వర్ణం ఇప్పుడు కాజల్లా నలుపుగా మారింది.
సువర్ణవర్ణకేశీ చ వాసోవేషవివర్చితా । స్వయం విధాతా త్వద్భక్తః సురాణాం ప్రవరో విభుః
బంగారు వర్ణపు జుట్టు, అద్భుతమైన వస్త్రాభరణాలు కలిగి, సృష్టికర్త కూడా నీ భక్తుడే, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, సర్వవ్యాపకుడు.
త్వద్భక్తః శంకరో దేవో యోగీన్ద్రాణాం గురోర్గురుః । సనత్కుమారస్త్వ ద్భక్తో గణేశో జ్ఞానితాం వరః
నీ భక్తుడైన శివుడు, యోగులందరికీ గురువైన గురువు; సనత్కుమారుడు నీ భక్తుడు, గణేశుడు జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు.
మునీన్ద్రాశ్చ కతివిధాస్త్వద్భక్తా ధరణీతలే । త్వద్భక్తా యాదృశీ రాధా న భక్తాదృశోఽపరః
భూమిపై ఎన్నో మహర్షులు నీ భక్తులుగా ఉన్నారు! అయినా రాధలా భక్తి కలిగినవారు మరొకరు లేరు.
ధ్యాయతే యాదృశీ రాధా స్వయం లక్ష్మీర్న తాదృశీ । హరిరాయాతి చేత్యేవం రాధాగ్రే స్వీకృతం మయా
రాధా చేసే ధ్యానం లక్ష్మీదేవి కూడా చేయలేదు; హరి స్వయంగా వచ్చినా, నేను ముందుగా రాధా ముందు అంగీకరించాను.
శీఘ్రం గచ్ఛ మహాభాగ తదేవ సార్థకం కురు । అద్ధవస్య వచఃశ్రుత్వా జహాసోవాచ మాధవః వేదోక్తం కథయామాస సహితం సత్యసువ్రతమ్
బహు భాగ్యవంతుడా! త్వరగా వెళ్లి, ఆ కార్యాన్ని ఫలవంతం చేయు. అద్ధవుని మాటలు విని, మాధవుడు చిరునవ్వుతో వేదాల్లో చెప్పిన సత్యవ్రతాన్ని కూడగట్టి పలికాడు.
శ్రీభగవానువాచ స్త్రీషు ధర్మవివాహేషు వృత్త్యర్థే ప్రాణసంకటే । గవామర్థే బ్రాహ్మణార్థే నానృతం స్యాజ్జుగుప్సితమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: స్త్రీలకు, వివాహానికి, జీవనోపాధికి, ప్రాణప్రమాదంలో, ఆవుల కోసం, బ్రాహ్మణుని కోసం చెప్పిన అబద్ధం నిందనీయం కాదు.
తత్స్వీకారవిహీనేన కుతస్త్వం నరకః కుతః । గోలోకం యాతి మద్భక్తో నరకం న హి పశ్యతి
ఆ అంగీకారం లేకుండా నీకు నరకం ఎక్కడిది? నా భక్తుడు గోలోకానికి వెళ్తాడు, నరకాన్ని చూడడు.