అథాష్టనవతితమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ అథోద్ధవో యశోదాం చ ప్రణమ్య త్వరయా ముదా । ఖర్జూరకాననం వామే కృత్వా చ యమునాం యయౌ
ఇప్పుడు ఎనబై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ తర్వాత ఉద్ధవుడు, యశోదమ్మకు ఆనందంతో, త్వరగా నమస్కరించి, ఎడమవైపు ఖర్జూరవనాన్ని వదిలి, యమునా నదివైపు వెళ్లాడు.
స్నాత్వా భుక్త్వా చ తత్రైవ జగామ్ మథురాం పునః ।దదర్శ వటమూలే చ గోవిన్దం రహసి స్థితమ్
అక్కడ స్నానం చేసి, భోజనం చేసిన తరువాత, మళ్లీ మథురా వైపు బయలుదేరాడు. అక్కడ వటవృక్షం కింద, గోవిందుడు ఒంటరిగా కూర్చున్నాడని చూశాడు.
ప్రఫుల్లోఽప్యుద్ధవం దృష్టవా సస్మితం తమువాచ సః । రుదన్తం శోకదగ్ధం చ సాశ్రునేత్రం చ కాతరమ్
గోవిందుడు, ఉద్ధవుడిని చూసి, చిరునవ్వుతో పలికాడు. ఉద్ధవుడు మాత్రం కన్నీళ్లతో, దుఃఖంతో కాలిపోయి, బాధతో విలపిస్తూ ఉన్నాడు.
శ్రీభగవానువాచ ఆగచ్ఛోద్ధవ కల్యాణం రాధా జీవతి జీవతి । కల్యాణయుక్తా గోప్యశ్చ జీవన్తి విరహజ్వరాత్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: రా ఉద్ధవా! శుభం జరిగింది. రాధా బతికే ఉంది, బతికే ఉంది! గోపికలు కూడా విరహ బాధతో ఉన్నా, ఇంకా జీవించగలుగుతున్నారు.
శుభం గోపశిశూనాం చ వత్సానాం చ గవామపి । మాతా మే పుత్రవిరహాద్యశోదా కీదృశీ చ సా
గోప బాలురూ, దూడలూ, ఆవులూ అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారు. కానీ నా తల్లి యశోదమ్మ, కుమారుడి వियोगంలో ఎలా ఉంది?
వద బన్ధో యథార్థం తత్త్వాం దృష్ట్వా కిమువాచ సా । త్వయోక్తా జననీ కిం వా పునః సా కిమువాచ మామ్
నిజంగా చెప్పు స్నేహితా, నువ్వు అక్కడికి వెళ్లినప్పుడు ఆమె ఏమన్నది? నా తల్లి నీవు చెప్పిన మాటలకు ఏమని స్పందించింది? నా గురించి ఏమన్నది?
దృష్టం తద్యమునాకూలం పుణ్యం వృన్దావనం వనమ్ । నిర్జనోపవనోఘైశ్చ సురమ్యం రాసమణ్డలమ్
నీవు ఆ పవిత్రమైన యమునా తీరం చూశావా? వృందావన అరణ్యం, రాసమండలం, అందమైన తోటలు, మౌనంగా ఉన్న గుహలు చూశావా?
రమ్యం కుఞ్జకుటీరౌధై రమ్యం క్రీడాసరోవరమ్ । పుష్పోద్యానం వికసితం సంకులం చ మధువ్రతైః
అందమైన ద్రాక్షలతో కూడిన గుడిసెలు, ఆడుకునే సరస్సులు, పుష్పాలతో నిండిన తోటలు, తేనెటీగలతో కిటకిటలాడే దృశ్యాలు చూశావా?
భాణ్డీరే చ వటో దృష్టః సుస్నిగ్ధో బాలకాన్వితః । దృష్టో గోష్ఠో గవాం దృష్టం గోకులం గోకులవ్రజమ్
భాండీర వటవృక్షాన్ని, పిల్లలతో నిండిన ఆ మృదువైన వృక్షాన్ని చూశావా? ఆవుల గోశాలను, గోకులాన్ని, గోపాల గ్రామాన్ని చూశావా?
యది జీవతి రాధా సా దృష్ట్వా త్వాం కిమువాచ మామ్ । తత్సర్వం వద హే బన్ధీ చాఽఽన్దోలయతి మే మనః
రాధా ఇంకా బతికే ఉంటే, నిన్ను చూసిన తర్వాత నాపై ఏమన్నది? నా మనసు కలవరపడుతోంది, స్నేహితా, నీవు అన్నీ చెప్పు.
కిమూచుర్గోపికాః సర్వాః కిముచుర్గోపబాలకాః । గోపాశ్చ వృద్ధాః కింవోచుర్వయస్యా జనకస్య మే
అన్ని గోపికలు ఏమన్నాయి? గోప బాలురు ఏమన్నారు? వృద్ధ గోపులు, నా తండ్రి స్నేహితులు ఏమన్నారో చెప్పు.
బలవేవస్య జననీ కిమూచే రోహిణీ సతీ । కిముచూరపరాస్తాత బన్ధువల్లభవల్లవాః
బలరాముని తల్లి రోహిణీ ఏమన్నది? మిగతా బంధువులు, ప్రియమైన గోపికలు ఏమన్నారో చెప్పు.
కిం భుక్తం కిమపూర్వం వా దత్తం మాత్రా చ రాధయా । కీదృగ్వాక్యం సుమధురం సంభాషా కీదృశీతి చ
ఏం తిన్నాను? ఏదీ కొత్తగా అనిపించింది? నా తల్లి గానీ రాధా గానీ ఏం ఇచ్చారు? వారు చెప్పిన మాటలు ఎలా ఉన్నాయి? ఎంత మధురంగా మాట్లాడారు? ఆ సంభాషణ ఎలా అనిపించింది?
గోపానాం గోపికానాం చ శిశూనాం మాతురేవ చ । రాధాయాశ్చాపి కీదృగ్వా మయి ప్రేమోద్ధవాధికమ్
గోపులు, గోపికలు, పిల్లలు, తల్లులు, అలాగే రాధాలో నా మీద ఎంత ప్రేమ పెరిగిందో, అది అందరిలోనూ మించినదిగా ఉంది.
మాం చ స్మరతి మాతా మే మాం చ స్మరతి రోహిణీ। మాం చ స్మరతి సా రాధా మత్ప్రేమవిరహాకులా
నా తల్లి నన్ను గుర్తు చేసుకుంటుంది, రోహిణీ నన్ను గుర్తు చేసుకుంటుంది, ప్రేమవిరహంతో బాధపడే ఆ రాధా కూడా నన్ను గుర్తు చేసుకుంటుంది.
మాం చ స్మరన్తి గోప్యశ్చ గోపాశ్చ గోపబాలకాః । భాణ్డీరే వటమూలే చ బాలాః క్రీడన్తి మాం వినా
గోపికలు, గోపులు, గోపబాలకులు నన్ను గుర్తు చేసుకుంటున్నారు; భాండీర వటవృక్షం క్రింద పిల్లలు నన్ను లేకుండా ఆడుకుంటున్నారు.
దత్తమన్నం బ్రాహ్మణీభిర్యత్ర భుక్తం సుధోపమమ్ । ప్రమదాబాలకైః సార్ధం తద్దృష్టం పదమీప్సితమ్
బ్రాహ్మణస్త్రీలు ఇచ్చిన అన్నాన్ని అక్కడ యువతులు, పిల్లలతో కలిసి ఎంతో ఆనందంగా తిన్నారు. ఆ ప్రదేశాన్ని చూసి, దాన్ని కోరుకుంటారు.
ఇన్ద్రయాగస్థలం దృష్టం దృష్టో గోవర్ధనో వరః । బ్రహ్మణా చ హృతా గావో యత్ర తద్దృష్టముత్తమమ్
ఇంద్రయాగ స్థలాన్ని చూశాను, ఉత్తమమైన గోవర్ధనాన్ని చూశాను; బ్రహ్మా గోవులను ఎక్కడ తీసుకెళ్లాడో, ఆ గొప్ప స్థలాన్ని కూడా చూశాను.
శ్రీకృష్ణస్య వచః శ్రుత్వా శోకోక్తం మధురాన్వితమ్ । ఉద్ధవః సమువాచేదం భగవన్తం సనాతనమ్
శ్రీకృష్ణుని దుఃఖంతో కూడిన మధురమైన మాటలు విని, ఉత్తవుడు ఆ శాశ్వత పరమాత్ముని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
ఉద్ధవ ఉవాచ యద్యదుకతం త్వయా నాథ సర్వం దృష్టం యథేప్సితమ్ । సఫలం జీవనం జన్మ కృతమత్రైవ భారతే
ఉద్ధవుడు అన్నాడు: ప్రభూ! మీరు చెప్పిన ప్రతిదీ, కావలసిన విధంగా చూసాను. ఇక్కడ భారతదేశంలో జీవితం, జననం ఫలించినట్లయ్యాయి.
దృష్టం భారతసారం చ పుణ్యం వృన్దావనం వనమ్ । తత్సారం వ్రజభూమౌ చ సురమ్యం రాసమణ్డలమ్
భారతదేశ సారం చూశాను, పవిత్రమైన వృందావనాన్ని చూశాను; వ్రజభూమిలో ఆ సారాన్ని, రాసమండలంలో ఆ అందాన్ని చూశాను.
తత్సారభూతా గోలోకవాసిన్యో గోపికాః వరాః । దృష్టా తత్మారభూతా చ రాధా రాసేశ్వరీ పరా
గోలోకంలో నివసించే ఉత్తమ గోపికలు, ఆ స్థలానికి సారమైనవారు, వారిని చూశాను; అలాగే రాసానికి అధిపతిగా ఉన్న పరమ రాధాను కూడా చూశాను.
కదలీవనమధ్యే చ నిర్జనే సుహృదస్థలే । పఙ్కస్థే పఙ్కజదలే సజలే చన్దనార్చితే
అరటి తోట మధ్యలో, మిత్రుల మధ్య ఒంటరిగా, మట్టిలోని తామర ఆకులపై, నీటిలో, చందనం అలంకరించిన చోటా చూశాను.
శయనేఽతివిషణ్ణా సా రత్నభూషణవర్జితా । అతీవ మలినా క్షీణాఽఽచ్ఛాదితా శుక్లవాససా
ఆమె మంచంపై తీవ్రంగా బాధతో, రత్నాభరణాలు లేకుండా, చాలా వాడిపోయి, శ్వేత వస్త్రంతో కప్పబడి, బలహీనంగా ఉంది.
సేవితా సఖిభిస్తత్ర సతతం శ్వేతచామరైః । కృశోదరీ నిరాహారా క్షణం శ్వసితి చ క్షణమ్
అక్కడ ఆమెను సఖులు ఎప్పుడూ తెల్ల చామరాలతో సేవిస్తున్నారు; ఆమె కడుపు పలుచగా ఉంది, ఆహారం తీసుకోదు, ఒక్క క్షణం ఊపిరి తీసుకుని, మరొక క్షణం ఆగిపోతుంది.
క్షణం జీవతి కిం వా సా విరహజ్వరపీడితా । కిం వా జలం స్థలం కిం దా నక్తం కిం వా దినం హరే
ఆమె విరహజ్వరంతో బాధపడుతూ, ఒక్క క్షణం బ్రతికిందో లేదో తెలియదు; ఇది నీటా, భూమియా, రాత్రా, పగలా, హరివా?
నరం పశుం న జానాతి కిం పరం కిము బాన్ధవమ్ । బాహ్యజ్ఞానవిరహితా ధ్యాయమానా పదం తవ
ఆమెకు మనిషి, జంతువు, ఇతరులు, బంధువులు ఎవ్వరూ గుర్తుకురారు; బాహ్యజ్ఞానం లేకుండా, నీ పాదాలను ధ్యానిస్తోంది.
త్రేలోక్యే యశసా భాతి తన్మృత్యుర్యశసంభవః । స్త్రీహత్యాం నైవ వాఞ్ఛన్తి జ్ఞానహీనాశ్చ దస్యవః
ఆమె మూడు లోకాలలో కీర్తితో ప్రకాశిస్తుంది; ఆమె మరణమే కీర్తికి ఆరంభం. జ్ఞానం లేని దొంగలు కూడా స్త్రీహత్యను కోరరు.
గచ్ఛ శీఘ్రం జగన్నాథ కదలీవనమీప్సితమ్ । బహిర్భూతా న జగతాం సా రాధా త్వత్పరాయణా
ప్రపంచాధిపతీ! మీరు వెంటనే కోరుకున్న అరటి తోటకు వెళ్ళండి; రాధా నీకు పరాయణురాలై, ఈ లోకానికి చెందకుండా పోయింది.
అతీవ భక్తా న త్యాజ్యా ప్రభుణా రక్షితా సదా । న హి రాధాపరా భక్తా న భూతా న భవిష్యతి
ఆమె అత్యంత భక్తురాలు, ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు, ప్రభువు ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తాడు; రాధా కన్నా గొప్ప భక్తురాలు ఎప్పుడూ లేదు, ఉండదు కూడా.