తమువాచ మహాసాధ్వీ హితం సత్యం చ మఙ్గలమ్ । సంగోప్యం సాశ్రునేత్రం చ పతితం దుఃఖితా హృది
ఆ మహా సతీ తన మనసులో దుఃఖంతో కన్నీళ్లు దాచుకుంటూ, అతనికి మేలైనది, నిజమైనది, శుభమయమైన మాటలు చెప్పింది.
రాధికోవాచ శుభం భవతు మార్గస్తే కల్యాణమస్తు సంతతమ్ । జ్ఞానం లభ హరేః స్థానాత్కృష్ణస్య సుప్రియో భవ
రాధికా ఇలా చెప్పింది: నీ మార్గం శుభంగా ఉండాలి, నీకు ఎల్లప్పుడూ మంగళం కలగాలి. హరిలో నివసించేటటువంటి జ్ఞానం నీకు లభించాలి, నీవు కృష్ణునికి ఎంతో ప్రియుడవవు.
కృష్ణభక్తిః కృష్ణదాస్యం దలేషు చ వరం వరమ్ । శ్రేష్ఠా పఞ్చవిధా ముక్తేర్హరిభక్తిర్గరీయసీ
కృష్ణుని భక్తి, కృష్ణుని సేవ, వాటిలో ఉత్తమమైనవి — ఇవే అత్యంత శ్రేష్ఠమైనవి. ఐదు విధాల ముక్తుల్లో హరిభక్తి మిగతావన్నిటికంటే గొప్పది.
బ్రహ్మత్వాదపి దేవత్వాదిన్ద్రత్వాదమరాదపి । అమృతాత్సిద్ధిలాభాచ్చ హరిదాస్యం సుదుర్లభమ్
బ్రహ్మగా అవడం, దేవతగా ఉండడం, ఇంద్రునిగా ఉండడం, అమరులుగా ఉండడం, అమృతాన్ని పొందడం, సిద్ధులను పొందడం — వీటన్నిటికంటే హరిదాస్యం చాలా అరుదైనది.
అనేకనన్మతపసా సంభూయ భారతే ద్విజః । హరిభక్తిం యది లభేత్తస్య జన్మ సుదుర్లభమ్
భారతదేశంలో ఒక ద్విజుడు ఎన్నో తపస్సులు చేసి, హరిభక్తిని పొందితే, అతని జన్మ నిజంగా చాలా అరుదైనది.
సఫలం జీవనం తస్య కుర్వతః కర్మణః క్షయమ్ । పితౄణాం చ సహస్రాణి స్వస్య మాతుశ్చ నిశ్చితమ్
అతని జీవితం ఫలప్రదంగా మారుతుంది, అతని పాపాలు నశిస్తాయి, అతని తండ్రులు వేలాది మంది, తల్లి కూడా నిస్సందేహంగా లాభపడతారు.
మాతామహానాం పుంసాం చ శతానాం సోదరస్య చ । బాన్ధవస్యాపి పత్న్యాశ్చ గురూణాం శిష్యభృత్యయోః
వందలాది మామలు, సోదరులు, బంధువులు, భార్యలు, గురువులు, శిష్యులు, సేవకులు కూడా లాభపడతారు.
తత్కర్మ శోభరం వత్స యచ్చ కృష్ణో సమర్పణమ్ । తత్కర్మ శోభనం శుద్ధం కుష్ణసంతోషణం యతః
బిడ్డా, కృష్ణునికి అర్పించిన కార్యమే అందంగా ఉంటుంది; ఆ పని పవిత్రంగా, కృష్ణుని సంతోషపెట్టేదిగా ఉంటుంది.
సంకల్పసాధనం కర్మ సంప్రీతివిధిపూర్వకమ్ । తదేవ మఙ్గలం ధన్యం పరిణామసుఖావహమ్
ప్రేమతో, సంకల్పంతో చేసే కార్యమే నిజంగా శుభప్రదమైనది, ధన్యమైనది, ఫలితంగా ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
తద్వ్రతం తత్తపః సత్యం తద్భక్తిః పూజనం తథా । తదుద్దేశ్యమనశనం కేవలం దాస్యకాలణమ్
ఆయన కోసం చేసే వ్రతం, తపస్సు, సత్యం, భక్తి, పూజ, ఉపవాసం, సేవ — ఇవే నిజమైనవి.
సమస్తపృథివీదానం ప్రదక్షిణ్యం భువస్తథా । సమస్తతీర్థస్నానం చ సమస్తం చ వ్రతం తపః
ఈ భూమిని మొత్తం దానం చేయడం, భూమిని ప్రదక్షిణ చేయడం, అన్నీ తీర్థాలలో స్నానం చేయడం, అన్నీ వ్రతాలు, తపస్సులు చేయడం —
సమస్తయజ్ఞకరణం సర్వదానఫలం తథా । సమస్తవేదవేదాఙ్గపఠనం పాఠనం తథా
అన్ని యజ్ఞాలు చేయడం, అన్నీ దానాల ఫలితాలు పొందడం, అన్ని వేదాలు, వేదాంగాలు చదవడం, బోధించడం —
భీతస్థం రక్షణం చైవ జ్ఞానదానం సుదుర్లభమ్ । అతిథీనాం పూజనం చ శరణాగతరక్షణమ్
భయపడే వారిని కాపాడడం, జ్ఞానం ఇవ్వడం (అది చాలా అరుదైనది), అతిథులను సత్కరించడం, శరణాగతులను రక్షించడం —
సర్వదేవార్చనం చైవ వన్దనం జపనం మనోః । భోజనం విప్రదేవానాం పురశ్చరణపూర్వకమ్
అన్ని దేవతలను పూజించడం, నమస్కారం చేయడం, జపం చేయడం, బ్రాహ్మణులకు, దేవతలకు యోగ్యంగా భోజనం పెట్టడం —
గురుశుశ్రూషణం చైవ పిత్రోర్భక్తిశ్చ పోషణమ్ । సర్వం శ్రీకృష్ణదాస్యస్య కలాం నార్హతి షోడశీమ్
గురువుని సేవించడం, తల్లిదండ్రులకు భక్తిగా పోషించడం — ఇవన్నీ శ్రీకృష్ణుని సేవకు పదహారు వంతులలో ఒక్క వంతుకూడా సమానం కావు.
తస్మాదుద్ధవ యత్నేన భజ కృష్ణం పరాత్పరమ్ । నిర్గుణం చ నిరీహం చ పరమాత్మానమీశ్వరమ్
అందువల్ల, ఉద్ధవా! శ్రద్ధతో, కృషితో, కృష్ణుని — పరమాత్మను, నిర్గుణుడైన, నిరాశయుడైన, సర్వోన్నతుడైన ప్రభువును — భజించు.
నిత్యం సత్యం పరం బ్రహ్మ ప్రకృతేః పరమీశ్వరమ్ । పరిపూర్ణతమం శుద్ధం భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
ఆయన శాశ్వతుడు, సత్యస్వరూపుడు, పరబ్రహ్మ, ప్రకృతికి అతీతుడైన ఈశ్వరుడు, సంపూర్ణుడు, పవిత్రుడు, భక్తులకు కరుణామూర్తి.
కర్మిణాం కర్మణాం సాక్ష్యప్రదం నిర్లిప్తమేవ చ । జ్యోతిః స్వరూపం పరమం కారణానాం చ కారణమ్
ఆయన కర్మకర్తలకు, కర్మలకు సాక్షి, ఏమీ అంటుకోని వాడు, పరమజ్యోతి, అత్యున్నతుడు, అన్ని కారణాలకు కారణమైనవాడు.
సర్వస్వరూపం సర్వేశం సర్వసంపత్ప్రదం శుభమ్ । భక్తిదం దాస్యదం స్వస్య నిజసంపత్పదప్రదమ్
అతడు అన్నిటికీ రూపం, అన్నిటికీ అధిపతి, సమస్త ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదించేవాడు, మంగళకరుడు, భక్తిని, సేవను ఇచ్చేవాడు, తన సొంత సంపదను, పరమ పదాన్ని అనుగ్రహించేవాడు.
విసృజ్య జ్ఞాతిబుద్ధిం చ మాత్సర్యమశుభప్రదమ్ । భజ తం పరమానన్దం సానన్దం నన్దనన్దనమ్
బంధుత్వ భావనను, దురాశను, అసూయను వదిలిపెట్టి, పరమానందమైన ఆనందంగా నందుని కుమారుడైన ఆ ఆనందాన్ని భక్తితో పూజించు.
వేదే కౌథుమిశాఖాయాం తస్య నామ్నాం సహస్రకమ్ । నన్దనన్దననామోక్తం కృతౌ విఘ్నం సుదుర్లభమ్
వేదాలలో, కౌతుమి శాఖలో, నందునందనుని పేర్లతో కూడిన వెయ్యి పేర్ల స్తోత్రం ఉంది. కృతయుగంలో దాని పఠనం చాలా అరుదుగా మాత్రమే అడ్డంకి కలుగుతుంది.
ఉద్ధవః సర్వమాకర్ణ్య పరమం విస్మయం యయౌ । జ్ఞానం సంప్రాప్య సంపూర్ణ పరిబూర్ణే భభూవ హ
ఇవి అన్నీ వినగానే ఉద్ధవుడు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. సంపూర్ణ జ్ఞానం పొందిన తరువాత అతడు పూర్తిగా తృప్తిగా మారిపోయాడు.
స్వవస్త్రం చ గలే బద్ధ్వా దణ్డవత్ప్రణనామ్ తామ్ । ముర్ధ్నః కేశైశ్చ తత్పాదం నిబధ్య చ పునాః పునః
తన వస్త్రాన్ని మెడకు కట్టుకుని, భూమికి దండంగా నమస్కరిస్తూ, తన తలపైని జుట్టుతో ఆమె పాదాలను మళ్లీ మళ్లీ తాకుతూ నమస్కరించాడు.
పులకాఞ్చితసర్వాఙ్గః సాశ్రునేత్రశ్చ భక్తితః । తద్విచ్ఛేదశుచా ప్రేమ్ణ రురోదోచ్చైశ్చ నారద
అతని శరీరం అంతా రోమాంచితమై, కళ్లలో భక్తి కన్నీళ్లు నిండిపోయాయి. ప్రేమతో, వियोग బాధతో, ఉద్ధవుడు గట్టిగా ఏడ్చాడు, ఓ నారదా!
రురోద రాధా తత్ప్రేమ్ణా రురోద బల్లవీగణః । ఉద్ధవస్య గలం ధృత్వా సథాపయామాస లోభతః
ఆ ప్రేమతో రాధా ఏడ్చింది, గోపికలు కూడా ఏడ్చారు. ఉద్ధవుని మెడను పట్టుకుని, తమ కోరికతో అతన్ని విడిచిపెట్టకుండా అడ్డుకున్నారు.
ఉద్వవం మూర్చ్ఛితం దృష్ట్వా జృమ్భితం త్యక్తచేతనమ్ । శీఘ్రసుత్థాపయామాస రాధికా కృష్ణమానసమ్
ఉద్ధవుడు మూర్చపోయి, చైతన్యం కోల్పోయినట్టు పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, రాధికా వెంటనే అతనిలో కృష్ణుని మనస్సును మళ్లీ ప్రేరేపించింది.
చేతనం కారయామాస జలం దత్త్వా ముఖామ్బుజే । శుభాశిషం చ ప్రదదౌ వత్స జీవేతి నారద
ఆమె అతని ముఖారవిందంపై నీళ్లు చల్లి, చైతన్యం తెచ్చింది. 'బిడ్డా, నీవు దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి' అని శుభాశీస్సులు ఇచ్చింది, ఓ నారదా!
ఉద్ధవశ్చేతనాం ప్రాప్య తమువాచ సుసంసది । రుదతీనాం చ గోపీనాం పురతః పరమార్థదమ్
ఉద్ధవుడు మళ్లీ చైతన్యం పొందిన తరువాత, ఆ సద్గోష్ఠిలో ఏడుస్తున్న గోపికల ముందే పరమార్థాన్ని వివరించాడు.
ఉద్ధవ ఉవాచ ధన్యో యశస్యో ద్వీపానాం జమ్బుద్వీపః సుదుర్లభః । యత్ర భారతవర్ష తు సర్వైషామీప్సితం వరమ్
ఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: 'ద్వీపాలన్నిటిలో జంబూద్వీపం ఎంతో ధన్యమైనది, ఖ్యాతిగాంచింది. అందులో భారతవర్షం అందరికీ అత్యంత కోరికైన వరం.'
అహో భారతవర్షే తు పుణ్యం వృన్దావనం వనమ్ । రాధాపాదాబ్జసంస్పర్శరజః పూతం సురేప్సితమ్
భారతవర్షంలో వృందావనమనే పవిత్ర వనం, రాధా పాదారవిందాల స్పర్శతో వచ్చిన ధూళితో పవిత్రమై, దేవతలకూ అభిలషణీయమైనది.