తం విధేశ్చ విధాతారం దాతారం సర్వసంపదామ్ । కల్పవృక్షాత్పరం శాన్తం లక్ష్మీకాన్తం మనోహరమ్
ఆయనే సృష్టికర్తకు సృష్టికర్త, అన్ని సంపదలకు దాత. కల్పవృక్షాన్ని మించిపోయినవాడు, శాంతమూర్తి, లక్ష్మీప్రియుడు, అందమైనవాడు.
సర్వేశం సర్వబీజం చ పరమాత్మానమీశ్వరమ్ । కయా వా సంపదా తాత విస్మరామి చతం పతిమ్
అన్ని లోకాల అధిపతి, అన్ని సృష్టులకు మూలమైన పరమాత్మ, ప్రభువు—బిడ్డా, అలాంటి భర్తను నేను ఏ సంపద వల్లైనా ఎప్పుడూ మరచిపోగలను?
యస్య నిర్మఞ్ఛనార్హశ్చ న చన్ద్రో న చ మన్మథః । నైవాశ్వినీకుమారశ్చ గుణసాభ్యం న దిశ్వతః
ఆయన అందానికి, గుణాలకు చంద్రుడు, మన్మథుడు, అశ్వినీ కుమారులు, ఏ దిక్కూ సరిపోలేవు.
ధ్యాయన్తే యత్పదామ్భోజం బ్రహ్మేశశేషసంజ్ఞకాః । కయా వా సంపదా తాత విస్మరామి చ తం ప్రభుమ్
బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, శేషుడు వంటి వారు ఆయన పదపద్మాలను ధ్యానిస్తారు. బిడ్డా, అలాంటి ప్రభువును నేను ఏ సంపద వల్లైనా ఎప్పుడూ మరచిపోగలను?
స్వప్నే పశ్యన్తి యే రూపమతులం చ మనోహరమ్ । తేఽపి సర్వం పరిత్యజ్య ధ్యాయాన్తే తమర్నిశమ్
స్వప్నంలో కూడా ఆ అపూర్వమైన, మనోహరమైన రూపాన్ని చూసినవారు, వారు కూడా అన్నిటిని వదిలి, రాత్రింబవళ్ళు ఆయనను ధ్యానిస్తారు.
గుణేన శైలః సలిలం శుష్కకాష్ఠం ద్రవేదితి । మృతవృక్షో ముకులితః స్తమ్భితశ్చ సమీరణః
ఆయన గొప్పతనంతో పర్వతం కరిగిపోతుంది, నీరు గట్టిపడుతుంది, ఎండిన మట్టికట్టలు కరిగిపోతాయి, మృత వృక్షాలు మళ్ళీ మొగ్గలు వేస్తాయి, గాలి కూడా నిలిచిపోతుంది.
సూర్యశ్చ జలధిశ్చైవ స్థగితో భక్తిభావతః । కయా వా సంపదా పుత్ర విస్మరామి చతం ప్రియమ్
ఆయన పట్ల ఉన్న భక్తితో సూర్యుడు, సముద్రం కూడా అదుపులో ఉంటాయి; ఏ సంపద వల్ల నేను ఆ ప్రియుడిని మరిచిపోగలను, కుమారా?
యద్భయాద్వాతి వాతోఽయం సూర్యస్తపతి యద్భయాత్ । వర్షతీన్ద్రో దహత్యగ్నిర్మృత్యుశ్చరతి జన్తుషు
ఆయన భయంతో ఈ గాలి వీస్తుంది; ఆయన భయంతో సూర్యుడు కాంతిచూస్తాడు; ఇంద్రుడు వర్షం కురిపిస్తాడు, అగ్ని కాలుస్తుంది, మరణం జీవుల్లో సంచరిస్తుంది.
యద్భయాత్ఫలినో వృక్షాః పుష్పితాః సమయేఽపి చ । సముద్రాః స్వాత్మవిషయే గ్రహాశ్చ మునయః సురాః
ఆయన భయంతో వృక్షాలు కాలానికి తగినట్టు పండ్లు, పువ్వులు ఇస్తాయి; సముద్రాలు తమ పరిమితిలో ఉంటాయి; గ్రహాలు, ఋషులు, దేవతలు కూడా తమ స్థానం దాటి పోవు.
కాలస్య కాలః సంహర్తుః సంహర్తా స్రష్టురీశ్వరః । స్వాధీనశ్చ స్వతన్త్రశ్చ స్వయమేవాఽఽత్మసంజ్ఞకః
ఆయనే కాలానికి కాలుడు, సంహారానికి సంహారుడు, సృష్టికర్తకు అధిపతి; ఆయనకు ఎవరూ పైచేయి లేరు, ఆయన స్వతంత్రుడు, తనను తానే తెలిసినవాడు.
కయా వా సంపదా భక్త విస్మరామి చ తం ప్రభుమ్ । ప్రబోధో నాస్తి తద్భేదే యేన మాం బోధయేద్బుధః
ఏ సంపద వల్ల నేను ఆ ప్రభువును మరిచిపోగలను, భక్తా? ఆయన నుండి వేరుపడితే ఎవరూ నన్ను జ్ఞానంతో మేల్కొలిపే శక్తి లేదు.
మాం చ బోధయితుం శక్తా న సావిత్రీ సరస్వతీ । న వేదా న చ వేదాఙ్గాః కే వా సన్తశ్చ కే సురాః
సావిత్రి, సరస్వతి, వేదాలు, వేదాంగాలు, ఎవరైనా ఋషులు, దేవతలు కూడా నన్ను ఆయన పట్ల మేల్కొలిపే శక్తి కలిగి లేరు.
సహస్రవక్త్రోఽనన్తశ్చ వేదానాం జనకో విధిః । న శంభునం గణేశాశ్చ యోగీన్ద్రాణాం గురోర్గురుః
వెయ్యి తలలున్న అనంతుడు, వేదాలకు మూలమైన బ్రహ్మ, శివుడు, గణేశుడు, యోగుల గురువులకు గురువు అయినవాడు కూడా కాదు.
స్థితేర్గతిశ్చిన్తనీయా మార్గశూన్యే కుతో గతిః । కాలసాధ్యం చ సర్వ చ సుఖం దుఃఖం శుభాశుభమ్
ఈ జీవన ప్రయాణాన్ని మనం ఆలోచించాలి; దారి లేని చోట ప్రయాణం ఎలా సాధ్యం? సుఖం, దుఃఖం, మంగళం, అమంగళం అన్నీ కాలానికి ఆధీనమే.
దుర్నివారః స కాలశ్చ కాలసాధ్యం జగత్సు చ । ఉత్తిష్ఠ మథురాం గచ్ఛ సుఖం వత్స మనోహరమ్
ఆ కాలాన్ని ఎవరూ ఎదుర్కోలేరు, లోకాల్లోని అన్నీ కాలానికి లోబడి ఉంటాయి; లేచి, మధురకు వెళ్ళు, బిడ్డా, ఆ మనోహరమైన స్థలానికి.
వ్రజవాకం పరిత్యజ్య భవాంశ్చ గమనోత్సుకః । సుచిరం కృష్ణవిచ్ఛేదో దుఃఖాయ న సుఖాయ చ
వ్రజాన్ని వదిలి, నీవు వెళ్ళిపోవాలని ఉత్సాహపడుతున్నావు; కృష్ణునితో దీర్ఘకాల విరహం దుఃఖాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది, సుఖాన్ని కాదు.
పశ్య చన్ద్రముఖం తస్య జన్మమృత్యుజరాపహమ్ । రాధికావచనం శ్రుత్వా రురోద భృశముద్ధవః రుదతీం రాధికాం దృష్ట్వా బన్ధువిచ్ఛేదకాతరామ్
ఆయన చంద్రబింబమైన ముఖాన్ని చూడు, అది జననం, మరణం, వృద్ధాప్యాన్ని తొలగిస్తుంది; రాధా మాటలు విని, ఉద్ధవుడు బాగా ఏడ్చాడు, రాధా కూడా బంధువుల విరహంతో ఏడుస్తూ ఉండటం చూసి.
ఇతిo శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదనాo రాధోద్ధవసంo పఞ్చనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో నారదుడు, రాధా, ఉద్ధవుడు సంభాషించిన తొంభై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథ షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ శ్రీకృష్ణస్మరణం కృత్వా గమనోన్ముఖముద్ధవమ్ । నతం రాధాపదామ్భోజే శిరసా పులకాఞ్చితమ్
ఇప్పుడు తొంభై ఆరవ అధ్యాయం. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: శ్రీకృష్ణుని స్మరించుకుంటూ, వెళ్ళిపోవడానికి సిద్ధమైన ఉద్ధవుడు, రాధా పాదపద్మాలకు తన తల వంచి, ఆనందంతో గుబురుగా నిలిచాడు.
ఉవాచ మాధవీ గోపీ రుదతీ ప్రేమవిహ్వలా । భక్తం రుదన్తముచ్ఛైశ్చ రాధావిచ్ఛేదకాతరమ్
మాధవీ గోపీ, ప్రేమతో విరహంతో ఏడుస్తూ, రాధా విరహ బాధతో బిగ్గరగా ఏడుస్తున్న భక్తుని చూసి ఇలా మాట్లాడింది.
మాధవ్యువాచ ఉద్ధవ శృణు వక్ష్యామి క్షణం తిష్ఠ యథోచితమ్ । నిగూఢం పరమం జ్ఞానం యత్తే మనసి వాఞ్ఛితమ్
మాధవీ ఇలా చెప్పింది: ఉద్ధవా, విను, నేను చెప్పబోతున్నాను; క్షణం ఆగు, అవసరమైనంత వరకు. నీ మనసులో కోరుకున్న పరమ రహస్య జ్ఞానాన్ని నేను చెబుతాను.
సుదుర్లభం పురాణేషు వేదేషు గోపనీయకమ్ । ప్రశ్నం కురు మహాభాగ రాధికాం త్రిజగత్ప్రసూమ్
అది పురాణాల్లో, వేదాల్లో చాలా అరుదైనది, రహస్యంగా ఉంచాల్సింది. మహాభాగ్యవంతుడా, మూడు లోకాల తల్లి అయిన రాధిక గురించి అడుగు.
ఇత్యుక్త్వా సా చ గోపీశా సమువాస ముసంసది । ఉవాచ మధురం శాన్తాముద్ధవశ్చాపి రాధికామ్
అలా చెప్పిన తరువాత ఆ గోపికల రాణి అక్కడే సభలో ఉండిపోయింది. అప్పుడు ఉద్ధవుడు రాధికను మృదువుగా, మధురంగా పలికాడు.
ఉద్ధవఉవాచ ఏకాకీ భవమాయాతి యాత్యేకాకీ పునః పునః । ప్రాణీ కర్మానురోధేన స్వకర్మఫలభుక్పుమాన్
ఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: ఒక్కరే పుట్టి, ఒక్కరే మళ్లీ మళ్లీ వెళ్ళిపోతాడు. ప్రతి జీవి తన కర్మ ఫలితాన్ని అనుసరించి, తనే అనుభవిస్తాడు.
కర్మణా జాయతే జన్తుః కర్మణౌవ ప్రలీయతే । సుఖం దుఃఖం భయం శోకం కర్మణైవాభిపద్యతే
కర్మ వల్లే ప్రాణి జన్మిస్తాడు, కర్మ వల్లే అంతమవుతాడు. సుఖం, దుఃఖం, భయం, శోకం అన్నీ కర్మ ద్వారానే కలుగుతాయి.
జన్తుర్భోగావశేషేణ భోగం భుఙ్క్తే భవేషు చ । పునశ్చ కర్మణో భోగాత్సమాయాతి చ యాతి చ
జీవి అనుభవించాల్సిన ఫలితాల వల్ల, పుట్టుపుట్టులలో అనుభవాలను అనుభవిస్తాడు. మళ్లీ కర్మ ఫలితాల అనుభవంతో వచ్చి పోతూ ఉంటాడు.
రత్నాదికం చ యత్కిచిన్మహ్యం దత్తం త్వయా సతి । మయా సార్ధ న యాత్యేవ తేన మే కిం ప్రయోజనమ్
నీతి ఉన్నవాడవు, నువ్వు నాకు ఇచ్చిన రత్నాలు లేదా ఇతర వస్తువులు, అవి నాతో రావు. అవి నాకు ఏమి ఉపయోగం?
భవాబ్థితారణే దేవి భవతీ తరణిర్వరా । కర్ణధారః స్వయం కృష్ణః సర్వేషాం పారకారకః
దేవీ, భవసాగరంలో నువ్వే ఉత్తమమైన పడవవు. అందరినీ దాటించేవాడు శ్రీకృష్ణుడు తానే, ఆయనే నావికుడు.
కించిద్యానం దేహి మహ్యం భవాబ్ధిపారకారణమ్ । ప్రాప్య ప్రసాతం యాస్యామి మథురాం కృష్మమూలకమ్
ఈ భవసాగరాన్ని దాటించగలిగే కొంత జ్ఞానం నాకు ఇవ్వు. నీ అనుగ్రహం పొందిన తరువాత, నేను మథురకు వెళ్తాను.
యాం యాం కాలగతిం మాతః సురాణాం చ నృణామపి । పితౄణాం బ్రహ్మలోకస్య తదూర్ధ్వస్య చ తాం వద
తల్లి, దేవతలకు, మనుషులకు, పితృదేవతలకు, బ్రహ్మలోకానికి, దాని పైన ఉన్నవారికీ కాలగతిని వివరించు.